Meksıkanyń ejelgi qalasynan tabyldy
Meksıkanyń ejelgi Teotıýakan qalasynyń mańynan qazba jumystary kezinde tisteri mıneraldy tastarmen áshekeılengen aqsúıek áıel adamnyń bassúıegi tabyldy. Ǵalymdar osydan baryp sol kezeńde ómir súrgen halyqtyń tis protezdeýdi jaqsy bilgenin málimdedi. Zertteý jumystary kezinde aldyńǵy eki tisine dóńgelek formadaǵy pırıt tastary ornatylǵany anyqtalǵan. Al onyń quramynda temir óte kóp.
Boljamǵa sáıkes, aqsúıek áıeldi osydan 1600 jyl buryn 35-40 jas shamasynda jerlegen. Ol sol tustaǵy qoǵamnyń joǵarǵy toptarynyń múshesi bolǵan. Qazba jumystary kezinde onyń qabirinen taǵy birneshe ydys-aıaq tabyldy. Mamandardyń pikirinshe, ol Teotıýakan qalasynyń jergilikti turǵyny emes, ózge aımaqtan kóship kelipti.
Sol sııaqty, arnaıy mehanıkalyq kúshtiń kómegimen bassúıeginiń formasy ózgertilgeni de belgili boldy. Mundaı úrdisti máıit ıesi jerlengen ortalyq aımaqtyń halqy emes, kóbine ońtústiktiń turǵyndary júzege asyryp otyrǵan. Ejelgi adamdar bul formadaǵy adamdar óte sulý ári tabynýshylaryna ózgelerden jaqynyraq bolady dep eseptegen eken.
Aıta keteıik, Teotıýakan óz zamanynda álemdegi eń iri qalalardyń biri bolǵan. Keıbir derekterde halqy 200 myńnan asqan degen málimetter bar. Bizdiń dáýirimizdiń VII ǵasyrynda qala turǵyndary belgisiz sebeptermen bul aımaqtan kóship ketken eken.
Aıan ÁBDÝÁLI,
«Egemen Qazaqstan»
