Qaharmannyń qabiri qaraýsyz qaldy

«Qazaqstannyń qurmetti jýr­nalısi» Dáýlet Seısenuly 2006 jylǵy 12 aqpanda «Egemen Qazaqstan» gazetinde jaryq kórgen «Qaıratqa qurmet» atty maqalasynda bylaı deıdi: «Jeltoqsan oqıǵasynan soń 99 adamnyń sottalyp, onyń ekeýi atý jazasyna kesilgeni, sonyń biri qarshadaı Qaırat bolǵany barshamyzǵa málim. Osy máselede órkenıetti elder men jekelegen qaıratkerlerdiń pikirimen eriksiz sanasqan sol kezdegi KSRO Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmynyń 1988 jylǵy 28 sáýir­degi jarlyǵymen oǵan keshirim jasalyp, ólim jazasy 20 jyl kesimge aýystyrylǵan bolatyn. Biraq, ókinishke qaraı, Qaırat arada bir aı shamasynda, naqtylap aıtsaq 21 mamyrda Semeı túrmesinde, onyń 21-shi kamerasynda qaskóılikpen óltirildi. О́ltirgen kim? Árıne, qasyndaǵy buryn alty ret sottalǵan kánigi qyl­mys­ker Leonıd Vlasenko bolýy ábden múmkin. Alaıda, bul da ońaı uıǵarym. Olaı deıtinimiz sol, burynǵy kommýnıstik ımperııalyq júıeniń bireýdiń qoly­men ot kóseýge beıim bolǵany aıtpasa da túsinikti. Iá, Qaırattyń taǵ­­dyryna baılanys­ty kúni búginge deıin anyqtalmaı kele jatqan jumbaq jaǵ­daıdyń biri osy». Shynynda da Q.Rysqulbekov­tiń ólimi jumbaq jaǵdaıda qalyp otyr. Al Semeıdi ulylar mekeni dep jatamyz. Alash qaı­rat­ker­leriniń izi de osynda qal­ǵan. Jeltoqsan qaharmany ómiri­­niń sońy da osy Semeımen ty­ǵyz baı­lanysty. Qaladaǵy Dos­tyq úıiniń aldynda Qaırat Rysqul­bekovtiń eskertkishi ashyldy, oǵan anasy, týǵan-týystary kelip qatysty. Aıta ketý kerek, El­basy Nursultan Nazarbaev Qaı­rat Rysqulbekovti «Ha­lyq qaharmany» joǵary ataǵymen marapattady. Árıne, bul marapat anasynyń qolyna tabystaldy. Semeıdegi  Q.Rysqulbekov atyn­­daǵy №33 mektepte oǵan ar­nal­ǵan murajaı bar.  Mektep dırek­tory Serik Jansultanovtyń aıtýynsha, munda jeltoqsan qaharmanynyń ómirine qatysty zattar jınaqtalǵan. Qaırattyń túrmeden anasyna jazǵan hattary men Jambyl oblysy Moıynqum aýdanyndaǵy mektepte oqyǵan ke­zindegi dápterleri saqtalypty. Mura­jaı ashý týraly usynysqa áý bastan Q.Rysqulbekovtiń týys­qandary birden qoldaý bil­dirgen. Sóıtip, olar murajaıǵa  Qaırattyń jeke zattaryn syılapty, onyń oqýshy kezinde taqqan pıo­ner galstýgi de osynda tur. «Mektebimizde jyl saıyn dás­túrli túrde voleıboldan Qaırat Rysqulbekov atyndaǵy aýyspaly kýbok jarysy ótedi. Osynyń bári batyrǵa degen qurmetimiz. Zıraty bizdiń mektep ornalasqan Komsomol kentiniń janynda. Muǵalimder men oqýshylar jel­toqsan qaharmanynyń zıratyn óz qamqorlyǵyna alyp, onyń mańaıyn taza ustap, gúl shoqtaryn qoıýdy dástúrge aınaldyrǵan. Biraq, mine, biraz jyl bolyp qaldy, zırattyń sylaǵy túsip, tastarynyń keıbir jerleri synyp jatyr. Ony jóndeıtin qarajat bizde múldem joq», – deıdi mektep dırektory Serik Jansultanov. Shyny kerek, bul máseleni Serik Ǵabdol­lauly osydan eki jyl buryn qulaqqaǵys qylǵan edi. Ol kezde jaǵdaı túzeler degen oımen jazýǵa asyqpadyq. Baıqasaq, problema sol kúıi tur. Dırektor aıtqandaı, zırattyń sylaǵy túsip, tastary syna basta­ǵanyn basyna barǵan kezde kórdik. Jáne qabirde eki  qulpytas tur, bireýi basyna buryn qoıylǵan bolsa kerek. «Qaırattyń zıraty jaı zırat emes, basyna taǵzym etetin eskertkishke de jatady, oǵan kelip-ketetin adamdar kóp, – deıdi qaladaǵy Dostyq úıiniń dırektory Aman Tileýbaev. – Sondyqtan, eskertkishterdi qorǵaý komıteti, «Jeltoqsan» qory, el azamattary, kásipkerler barlyǵy bıyl Qaırat 50 jasqa tolǵan kezde, el Táýelsizdiginiń 25 jyldyq mereıtoıynda zıratty jóndep, qalpyna keltirse, saýapty is bolar edi. Bul isti endi sonaý aıazdy jeltoqsanǵa aparyp tirep qoıýǵa da bolmaıdy». Bul aıtylǵandarǵa bizdiń de alyp-qosarymyz joq. Raýshan NUǴMANBEKOVA Semeı Sýretti túsirgen avtor