Pan Gı MÝN,
BUU Bas hatshysy:
– Iаdrolyq qarýdan azat álem qurý – BUU-ny biriktiretin basty maqsat jáne jalpy adamzat balasynyń armany. Burynǵy Semeı ıadrolyq polıgony bolǵan jerde turyp, men barlyq ıadrolyq qarýy bar elderdi Qazaqstannan úlgi alýǵa shaqyramyn. Bul jolda rýhanı kúsh-qýat alý úshin olar osy eldiń tájirıbesine júgine alady.
Men Sizge Semeı polıgonyn jabý jáne el aýmaǵynan barlyq ıadrolyq ınfraqurylymdy shyǵarý týraly sheshimińiz úshin úlken qurmetimdi bildirgim keledi. Eger de, Qazaqstan Prezıdentiniń alysty boljaı alatyn syndarly saıasaty bolmasa, bul óńirdiń adamdary áli de osynaý alapat synaqtyń zalal-zardabyn tartyp júrer edi.
Biz Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdan bas tartý jónindegi salıqaly jáne batyl sheshimin joǵary baǵalaımyz. Osynaý tarıhı oqıǵaǵa oraı, BUU 29 tamyzdy Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúni dep jarııalady.
Stepan MESICh,
Horvatııanyń eks-prezıdenti:
– Men árdaıym Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy qyzmetin qalt jibermeı qarap, qadaǵalap otyramyn. Solardyń ishinde ásirese, Qazaqstannyń jappaı qyryp-joıý qarýyn taratýdyń aldyn alý, sol arqyly ıadrolyq qaýipti seıiltý baǵytyndaǵy bastamalary aıryqsha mańyzǵa ıe. Bul rette, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qaýipsiz álem qurý jolyndaǵy ıdeıasy kóńilge jylylyq uıalatady.
Bul – Keńes Odaǵy kezinde óziniń terrıtorııasynda sansyz ıadrolyq synaqtardy, qanshama qıyndyqty basynan ótkergen el. Sol sebepti, ol jappaı qyryp-joıý qarýy joq jáne odan úzildi-kesildi bas tartqan memleket. Endeshe, Qazaqstan – álemdi ıadrolyq qarýdan azat etý týraly zańdy bastamany kóterýge qaı jaǵynan da quqyǵy bar el.
Angela KEIN,
BUU-nyń Qarýsyzdaný máseleleri jónindegi burynǵy Joǵary ókili, Qarýsyzdaný jáne taratpaý jónindegi Vena ortalyǵynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri:
– Qazaqstannyń qarýsyzdaný máselesindegi belsendi róli, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń bul baǵyttaǵy bastamalary BUU-nyń ıadrolyq synaqtardy ǵalamdyq turǵyda joıý jáne olardy taratpaý tóńiregindegi qyzmetin nyǵaıtýǵa yqpal etti. Al ıadrolyq qarýsyzdaný salasyndaǵy budan keıingi oń ózgerister álemdik qoǵamdastyqtyń barlyq kúsh-jigerin biriktirý arqyly ǵana múmkin bolady. Mundaı aýqymdy jumystardy júıeli túrde júrgize berýdiń qajettiligi men ózektiligi 2020 jyly ótetin Iаdrolyq qarýdy taratpaý jónindegi shartqa arnalǵan sholý konferensııasy qarsańynda tipti artyp keledi.
Efım PIVOVAR,
Reseı Memlekettik gýmanıtarlyq ýnıversıtetiniń prezıdenti, Ǵalymdar keńesiniń tóraǵasy:
– Qazaqstan Prezıdenti Semeı polıgonyn jabý týraly sheshimi arqyly óte kúrdeli de qıyn máselege núkte qoıdy. Nursultan Nazarbaevtyń tarıhı masshtabtaǵy tulǵa ekeni barshaǵa aıan. Ol sózimen ǵana emes, isimen de óz halqyna, barlyq adamzatqa osy sheshimimen ólsheýsiz úles qosty.
Búginde bul oqıǵaǵa 25 jyl ótti. Bul kezeń Qazaqstan Prezıdentiniń tulǵa, ulttyq aýqymdaǵy saıasatker bolyp qalyptasýymen, keıin barlyq postkeńestik keńistikte kóshbasshy atanýymen tyǵyz baılanysty boldy. Onyń barlyq ıdeıasy birtindep oryndalyp keledi. Qazaqstan Prezıdentiniń basty ıdeıalarynyń biri – onyń 1991 jyldyń 29 tamyzynda Semeı ıadrolyq polıgonyn jabý týraly Jarlyqqa qol qoıýy. Bul qandaı data? Ol kezde Qazaqstan óz Táýelsizdigin jarııalamaǵan da edi. Osynyń ózi kóp jáıtti ańǵartsa kerek. Sondyqtan, Nursultan Nazarbaevtyń Semeı polıgonyn jabý týraly sheshiminen keıin Qazaqstannyń táýelsiz memleket retindegi qalyptasý kezeńi bastaldy deýge bolady.
Ioshıhıko IаMAMOTO,
«Daıgo Fýkýrıý-marý» beıbitshilik qorynyń prezıdenti:
– Qazaqstan men Japonııa – ıadrolyq qarýdyń zardabyn shekken, zalalyn kórgen elder. Sondyqtan, olar álemdik qaýymdastyqty ıadrolyq qarýdan bas tartýǵa shaqyrý ustanymynan aınymaýy tıis. Qazaqstan týraly sóz qozǵaǵanda, onyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń osy máseledegi eren eńbegin aıryqsha atap ótýimiz kerek. Sebebi, ǵalamdyq qaýipsizdikti nyǵaıtýda jáne Iаdrolyq qarýdan azat álemdi qalyptastyrýda Qazaqstan ólsheýsiz úles qosty. Bul rette, Nursultan Nazarbaevtyń kóshbasshylyǵy úlken ról atqarǵany sózsiz.
Iorıko KAVAGÝChI,
Soltústik Azııadaǵy Iаdrolyq qarýdy taratpaý jónindegi komıssııanyń teń tóraǵasy, Japonııanyń eks-syrtqy ister mınıstri:
– Men 2011 jyly Semeı polıgonynda bolyp, ıadrolyq synaqtar ótkizilgen aýmaqty óz kózimmen kórdim. Bir sózben aıtqanda, Qazaqstannyń jáne onyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevyń ıadrolyq qarýsyzdaný jónindegi saıasatyna, sonymen qatar, ıadrolyq qarýdy taratpaý rejimin nyǵaıtý jolyndaǵy bastamalaryna joǵary baǵa berer edim. Aldaǵy ýaqytta álemdik qoǵamdastyq Qazaqstannyń osy baǵytta kótergen bastamalaryna qoldaý bildirip, ıgi isterdi jalǵastyryp, dúnıe júzin atom qarýynan azat etýge úles qossa degen nıettemin.
Van SIаNSZIýI,
QHR Memlekettik keńesi janyndaǵy Damý máseleleri jónindegi zertteý ortalyǵynyń professory:
– Nursultan Nazarbaevtyń ıadrolyq qarýsyzdanýǵa qatysty mańyzdy bastamasynyń BUU tarapynan keń qoldaýǵa ıe bolýy jáne atalǵan halyqaralyq uıymnyń resmı qujaty mártebesin ıelenýi kóterilip júrgen máseleniń ózektiligin aıǵaqtaı túsedi. Qazaqstannyń ǵalamdyq beıbitshilikti qamtamasyz etýge qosqan qomaqty úlesi – ıadrolyq qarýdan bas tartý jáne Semeı ıadrolyq polıgonyn jabý. Bul rette, Qytaı qaýymdastyǵy Qazaqstan Kóshbasshysynyń bastamalaryn qoldaıdy.
Qazaqstan bul baǵytqa óziniń kúsh-jigerin jumsap, ıadrolyq qarýdy taratpaýǵa, Jer sharynda beıbitshiliktiń ornaýyn qamtamasyz etýge úles qosyp keledi.
