Jol qıylysy qajet

Jeltoqsan aıynda Aqmola oblysy ákimi S.Kýla­gın Ereımen óńirine jumys sapary­­m­en keldi. Úmbeteı jyraý atyn­daǵy má­de­nıet úıinde ótken jınalysta áleý­­­met­­tik-eko­no­m­ıkalyq máseleler tal­qy­la­n­yp, sońynda jıylǵan qaýymnyń ta­lap-tilek­­terine aýyzsha jaýaptar be­rildi. Saýal qoıýshylardyń biri bolǵan soń, ózim qoz­ǵaǵan taqyrypty keńirek qamtý úshin qolyma qalam alyp otyrmyn. Bul ákim­­derge aıtylyp, tıisti oryndarǵa jazy­­lyp, ábden jaýyr bolǵan másele – jol qaty­­nasy. Anyǵyraq aıtqanda – qury­­ly­­sy aıaqtalýǵa jaqyn qalǵan Asta­na-О́ske­­men baǵytyndaǵy tas joldan Ajy aýy­lyna burylý úshin jol qıylysyn salý. Aýylymyz oblys ortalyǵy Kókshe­taý qalasynan 500 shaqyrymnan asatyn qashyqtyqta ornalasqan. Geografııalyq ornalasýy О́leńti óze­ni­niń oń jaǵasynda, ıaǵnı Pavlodar ob­ly­synyń dál shek­arasynda. Qazirgi tań­da aýylda 400-ge jýyq turǵyn ómir súrý­de. Aramyzda besiktegi baladan bas­tap, aldy seksendi eńsergen zeınetkerler, Aýǵan soǵysynyń ardageri de bar. Aýyl mańaıynyń jer bederi tórt túlik mal­dy ósirýge yńǵaıly bolǵandyqtan el ishi negizinen mal sharýashylyǵymen aınalysady. «О́zen jaǵalaǵannyń ózegi talmaıdy» demekshi, kóktemde sýlandyrý júıesi arqyly sý shabyndyqqa moly­nan jaıylyp, óleń-shóp bitik ósedi. Tabyndap mal ósir­gen sharýa qojalyq­tary aýdannyń mem­leketke et tapsyrý josparynyń 53 pa­ıyzyn oryndap otyr. Astanadan Pavlodarǵa qaraı sapar­la­ǵan adamdar biledi, bul baǵytta tas jol 205 shaqyrymda ózenniń ústinde kópir arqyly jalǵasady. Kópirden Ajyǵa týra qatynaıtyn araqashyqtyǵy on jeti shaqyrymdyq dala joly bar. Osy dala jolyna salynyp jatqan Orta­lyq-Shyǵys baǵytyndaǵy Astana-О́skemen tas jolynan jol burylysy qaras­tyrylmapty. Negizi jobada Ajy jáne Qoıtas aýyldaryna qatynasý úshin 197-sha­qyrymda Qoıtas aýyly arqyly ótetin jol aıyryǵy bar eken. Biraq kók­tem­de qar erip, О́leńti ózeni arnasy­nan asyp tasyǵanda sol jaq betindegi Qoı­tas aýyly men oń jaǵalaýdaǵy Ajy aýyly­nyń arasynda kópirdiń joqtyǵynan ara­qatynas naýryzdyń basynan mamyr aıy­nyń sońyna deıin úzilip qalady. Bul kezde eshqandaı kólik tasyǵan ózennen óte almaıdy. Bıyl mundaı jaǵdaı nóserlep jaýǵan jańbyrdan soń, 28 shildeden tamyz aıynyń sońyna deıin jalǵasty. Osyndaı kezderi ajylyqtar dala jolymen 205 shaqyrymdaǵy kópir arqyly syrtqy dúnıemen baılanysyp júr. Borandy-shashyndy, qary qalyń qysty kúnderi de aýyl adamdary osy jolmen qatynaıdy. Tórt jyl boldy aýyldaǵy bilim ordasy «bala sany jetpeıdi» degen jeleý­men orta mektepten negizgige qys­qardy. Kórshiles Qoıtas aýylynda mektep jabyldy. Oqýshy balalar ózen tasyǵanda jańaǵy dala jolymen 205 shaqyrymdaǵy kópir arqyly tasymaldanyp, Ajy mektebinde oqytylady. Irgesi 1981 jyly qalanǵan Qoıtasta zırat ta joq. Jaman aıtpaı, jaqsy joq! Jaıshylyqta typ-tynysh aǵatyn ózen kóktemde tasyp darııaǵa aınalǵan­da qaıtys bolǵan adamyń­­dy Ajydaǵy qorym­ǵa jetkizý de muń. Jaza bersek, mun­daı muńly mysal­dar jetkilikti. Sondyq­tan, aýyldan tas jol­daǵy kópirge týra qaty­naı­tyn dala joly ajylyqtar úshin ómir joly ispettes, ony sózbuıdaǵa salmaı salý qajet. Oblys ákimi osy túıtkildi máseleni sheshýdi jaýapty adamdarǵa tapsyrdy. Olar bolsa, keler jyly jobalaý qujattaryna ózgerister engizip, týyndaǵan máseleni sheshemiz dep ýáde berdi. Degenmen de, bul shyǵarypsalma jaýap emes pe eken degen kóńilde kúdik bar. Sebebi, aýyl turǵyndarynan aýdan ákimine, Májilis depýtaty E.Barlybaev arqyly «Qazaqavtojol» AQ-qa, oblys ákimine birneshe márte hat jazdyq. Berilgen jaýaptarǵa qanaǵattanbaımyz, óıtkeni dala joly tusynda eshqandaı jumystardyń atqarylmaýy, bylaısha aıtqanda, «óli tynyshtyq» kóńilimizdi kúpti etip tur. El ishi bolǵan soń ártúrli kózqaras­taǵy adamdar bolatyny ras. Bázbir aǵalarymyz jol qıylysynyń qajeti joq, eki aýyldyń arasyna kópir salý jón dep esepteıdi. Osy arada taǵy da ótken kúnnen sóz qozǵaımyz. О́leńti ózeniniń arǵy betinde Ajymen qatar Boztal aýyly bar. Boztaldyqtar Keńes ókimeti kezin­de kópir salǵyzyp aldy. Al bizdiń aýyl­dyń sol kezdegi atqaminer­leri aı qara­ǵan ǵoı, zardabyn búgin biz kórip otyr­myz. Árıne, keńshardyń kúshi­men óz bet­t­erin­she kópirsymaqtar salmaq­shy bol­ǵan. Nátıjesi belgili, sý astyn­daǵy tabany­na tabıǵı tas tóselgen «Tasótkel» atty ótkeldiń túbine jettik. Kópir salý erik­kenniń ermegi emes, ol – strate­gııa­lyq nysan, jaýapkershiligi asa zor, ekono­mıkalyq turǵydan kóp qarjyny talap etetin sharýa. Ajy – 160 jyldyq tarıhy bar aýyl. Endi, órkenıet damýynyń kúretamyry – jol ekenin eskerip, tas joldan Ajyǵa týra qatynaıtyn dala jolyna jol qıylysyn qarastyrýdy oılastyraıyq degen tilek bar. Jumabek RAHYMBEKULY Aqmola oblysy, Ereımentaý aýdany, Ajy aýyly