Bedeldi banktiń bolashaǵy qandaı?

Bul áńgimeniń týyndaýyna 2016 jyldyń 14 jeltoqsanynda Ulttyq banktiń «Qazkommersbank» (QKB) AQ-qa 400 mıllıard teńgeden astam qysqa merzimdi nesıe berýi sebep boldy. Bastapqy kezde bul oqıǵany Ulttyq bank te, QKB-de qupııa saqtap keldi. Tek 26 jeltoqsanda ǵana «Qazkommersbank» AQ-qa 400,8 mlrd teńge nesıe berilgendigi jónindegi Ult­tyq banktiń resmı málimdemesi jarııa etildi. Kóp keshikpeı iri kólemdegi qysqa merzimdi nesıe alýdyń sebebin aıtqan QKB-niń túsindirmesi de jarııalandy. Olardyń aıtýynsha, bul nesıe «О́z klıentteri aldyndaǵy mindettemelerin oryndaý úshin bank qorynyń qosymsha ótimdiligin qam­­ta­masyz etý» maqsatynda alynǵan kó­rinedi. Tipti Ulttyq banktiń málim­de­mesi jarııalanǵanǵa deıin QKB alǵan ne­sıesiniń jartysyn qaıtaryp ta úl­geripti. Sonymen birge, QKB 2017 jyldyń birinshi toqsanynda Ulttyq bankten alǵan nesıesin tolyqtaı qaıtaratynyna kepildik te berdi. Biraq bul málimdemeler men ke­pildikterdiń eshqaısysy QKB tó­ńi­reginde qaýlaǵan qaýesetti toqtata al­mady. Eger banktiń jaǵdaıy jaq­sy bolsa, nege nesıe alady? Bank qo­ry­nyń kapıtaldanýynda bir gáp bar ma? Qarjy naryǵyndaǵy «Qazkommersbank» AQ-tyń taǵdyry qalaı sheshiledi? «Qazirgi tańda bank kapıtalyn kóbeıtý bank sektoryndaǵy básekelestikti artty­rý­dyń basym baǵyttarynyń birinen sanalady. Osyǵan baılanys­ty Ult­tyq bank aǵymdaǵy baqylaý úrdisi sheń­berinde «Qazkommersbank» AQ-tyń aksıonerlerimen kapıtaldaný mólsherin arttyrý jóninde ke­lis­sózder júrgizýde», degen qarjy ret­teýshisiniń málimdemesi QKB bola­sha­ǵynan habar bergendeı. Jalpy, qazaqstannyń qarjy salasyndaǵy jaǵdaıdyń alań­dat­qany shyndyq. Qazaqstandyq birqatar bankterge qatysty alańdaýshylyq nyshany ótken jyldyń sońynda baıqaldy. 2016 jyldyń 27 jeltoqsanynda Ulttyq bank «Qazınvestbank» AQ-ty qundy qaǵazdar rynogyndaǵy qyzmeti men bank operasııalaryn júrgizý jónindegi lısenzııasynan aıyrdy. Al S&P Global Ratings halyqaralyq agenttigi ústimizdegi jyldyń 24 qań­ta­rynda qazaqstandyq taǵy bir iri bank – «Delta Bank» AQ-tyń uzaq mer­zimdi nesıe reıtıngin «SSS+»-ten «SSS-»-ke deıin tómendetip tas­tady. Aıdyń aıaǵynda «Delta Bank» A­Q óziniń nesıelik mindettemesi boıyn­sha birqatar iri tólemderdi qaı­tarýy kerek. Osyndaı iri operasııa­lar qarsańynda bank reıtınginiń quldyraýy aksıonerlik qoǵamnyń bo­lashaǵyna úlken qaýip tóndiretini sózsiz. «Jel turmasa, shóptiń basy qı­myl­damaıdy» degendeı, ótken aptanyń so­ńynda «Qazaqstan Halyq banki» men «Qazkommersbank» AQ-tar arasynda kelissózder bastalǵany týraly habar taratyldy. Sóıtip, QKB-nyń Qazaqstan Halyq bankine qosylatyndyǵy shyndyqqa aına­la­tyn túri bar. Ulttyq bank tó­ra­ǵasynyń orynbasary Oleg Smolıa­kov­tyń aıtýynsha, bankter týraly zań boıynsha ýaqyt jaǵynan bul ke­lis­sózderge eshqandaı shekteý qoı­ylmaıtyn kórinedi. Sonymen bir­ge, ol kelissózder barysynda Qazaqstan Halyq banki men QKB iri aksıonerlerdi ózgertý úshin Ult­tyq banktiń kelisimin alýy qa­jet ekendigin de eske saldy. Qalaı bolǵanda da, joǵaryda aıtqanymyzdaı, eki iri banktiń qosylatyny aqıqatqa aınalǵandaı. Eń bastysy, odan elimizdiń qarjy salasy upaıyn túgendese bolǵany. Bizdiń aıtpaǵymyz da osy edi.

Jylqybaı JAǴYPARULY,

«Egemen Qazaqstan»