Shaqalaq nege shetineıdi?

Kimde-kim kenetten syrqattanyp, túrli jaǵdaılarmen eki dúnıeniń ortasyn­da qalsa, birinshi kezekte dári­gerlik kómek­ke júginýge májbúr bolady. Naý­qas­qa al­ǵash­qy medısınalyq kómek kór­setý­ge dári­ger mindetti. О́ıtkeni, dári­ger­ler qa­byl­­daı­tyn Gıppokrat anty uǵy­my álem­dik qaýymdastyqta ábden qalyptasqan. Almaty oblysynda barlyq deńgeı­degi dárigerlik qyzmet tıisti dáre­jesin­de dep aıtýǵa kelmeıdi. О́tken jyly Qara­saı aýdandyq ortalyq aýrý­hana­syn­da úsh náresteniń shetinegen oqıǵasy tir­kelip, qoǵamdaǵy ana men bala ómiri týra­ly ózekti máseleler eldi eleń etkiz­di. Al oblystyq densaý­lyq saqtaý basqar­masyn­an alynǵan máli­m­etke súıensek, bala ólimi kór­set­kishi 2015 jyly 10,9 paıyz bolsa, joǵarydaǵy oqıǵalar oryn alǵan 2016 jyly 9,9 paıyzǵa tómendegen. Dese de, Qarasaı aýdandyq orta­lyq aýrýhanasynda 2016 jyly úsh náreste shetinep, dárigerlerge degen senimsizdikti kúsheıte túskeni belgili. Atalǵan aýrý­hanada byl­tyr dúnıege kelgen úshem­niń ekeýi aman-esen ósýde. Al úshem­niń biri salmaǵy 1590 gramm, boıy 40 san­tı­metr bolyp týǵanymen sheti­nep ket­ken edi. Medısınalyq tilmen aıt­qan­da, áli jetilmegen shala shaqalaq boldy. Dál osy aýrýhanada shetinegen ekinshi qyzdyń salmaǵy 1470 gramm, boıy 38 santımetr, al úshinshi ul bala­nyń salmaǵy 3700 gramm, boıy 54 san­tımetr boldy. Dárigerlerdiń aıtýynsha, shetinegen balalardyń aldyńǵy ekeýi shala bolyp dúnıege kelse, úshinshisiniń salmaǵy talapqa saı bolǵanymen ókpesi qabynyp, ózdiginen dem ala almaıtyn týabitti aýrýǵa dýshar bolǵan. Negizi, shaqalaqtyń shetineýi týra­ly dárigerlik anyqtamany zańna­maǵa sáıkestendire jazyp otyra beretin ýaqyt ótken. Zań tala­by bultart­paı­dy. Sondyqtan medısına­lyq kómek kórsetýdi durys atqarmaǵany úshin Qara­saı aýdandyq ortalyq aýrý­hana­synyń bas dárigeri Sáýle Saýra­n­baevaǵa sógis berilip, úsh náres­teniń sheti­­neýine jol bergen bas dári­ger­diń oryn­­basary Lázzat Qorǵanbaeva qyz­meti­nen bosatyldy. Birqatar jaýap­ty qyz­met­kerlerge sógis jarııalandy. Al Kóksý aýdandyq ortalyq aýrý­hanasynda bir jarym jasqa kelgen balanyń qalaı shetinegendigi jóninde qazir tekserý jumystary júrgizilýde. Tekserý aıaqtalǵanǵa deıin dáriger Vladımır Kım atqaryp otyrǵan qyz­metinen shettetildi. Jalpy, medısına salasy qyzmet­kerlerine aıtylatyn syn da, taǵylatyn min de kóp. Biraq bes saýsaq birdeı emes. Júrek qalaýymen dárigerlik mamandyqty tańdap, berile jumys istep, ómir boıy júregine de, aq halatyna da kir túsirmeı, tól mindetin adal atqarǵan abzal jandar barshylyq. Biraq aq halattylar arasynda túrli joldarmen «bas dárigerlik» laýazymǵa jetip, bas paıdasy úshin óresizdik tanytyp, qarapaıym halyqtyń kókiregine qaıaý muń túsirip júrgenderi de joq emes. Keıbir bas dárigerler kásibı maman retinde durys sheshim qabyldaı alma­ǵany­men qatar, ózgelerge tosqaýyl bolat­yny búgingi qoǵamnyń bir aýrýy bolyp tur. Amal neshik?! – Zań buzýshylyq týraly bir ǵana faktini aıtaıyn. Medısınalyq meke­me­lerdiń 90 paıyzynda áli kúnge adam­dardy elektrondy tártippen kezek­ke qoıyp, qabyldaý rettelmegen, – deı­di Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qı­myl agenttigi Almaty oblystyq depar­tamentiniń basshysy Serikbaı Nurǵısaev. Tutastaı alǵanda, maman tap­shyly­ǵynyń saldarynan sapasyz qyzmet kórsetiletinin de eskergen jón. Mysal­ǵa, 10 myń adamǵa shaq­qan­da Panfılov aýdanynda – 14,7, Alakól­de – 15,2, Ker­­bulaqta – 15,8, Qaratalda 16,2 pa­ıyz dárigerdiń jetispeýshiligi tirke­lip otyr. Jalpy, dárigerlerdiń óz kási­bine adaldyǵyna baılanysty máse­le­lerdi oblystyq densaýlyq saq­taý bas­qar­masynyń ótken jyly atqar­ǵan jumystaryn qorytyndylaǵan jıynda óńir basshysynyń orynbasary Jaqsylyq Omar ashyq aıtyp, soǵan oraı toltyrylatyn hattama barlyq medısınalyq mekemelerge jiberilip, baqylaýǵa alynatyndyǵyn pash etti. Osy jıynda Taldyqorǵan qalasy men Sar­qan aýdandyq ortalyq aýrýhanasy bas dárigerleriniń zeınetkerlikke shy­ǵa­rylǵany, Tekeli qalasy men Tal­dy­qorǵan qalasyndaǵy aımaq­tyq juq­paly aýrýlar aýrýhanasy­nyń bas dári­gerleri osy salada qyzmettik aýysym­men bas dárigerlik laýazymdy atqara­tyn­dyǵy, al Uıǵyr aýdandyq ortalyq aýrý­hanasynyń bas dárigeri qyzmetinen bosa­tylǵandyǵy belgili boldy. Nurbol ÁLDIBAEV, «Egemen Qazaqstan» Almaty oblysy