Astanada birer aı buryn buqaralyq aqparat quraldary ókilderiniń arasynda fýtbol birinshiligi bastaldy. Ár aptany jýrnalıster qaýymy teńbil dop jarysymen aıaqtap jatady. Jarysty uıymdastyrýshy - Astana fýtbol federasııasy. Kezekti týr sońyna qaraı federasııa menedjeri Erik Shynshalınovpen suhbattasqan edik.
– Qurmetti Erik myrza, sózdi BAQ lıgany tolyqtaı tanystyrýdan bastasaq.
– Astana qalasy fýtbol federasııasynyń qoldaýymen búginge deıin birneshe fýtbol jarysy uıymdastyrylyp keledi. Alǵash «Samuryq-Qazyna» lıgasy ótti. Qatysýshylar oǵan joǵary baǵa berdi. Jankúıerler de kóbeıdi. Mine, tórtinshi jyl boldy bul týrnır dástúrge aınalyp keledi.
BAQ ókilderi arasyndaǵy týrnırdi alǵash 2015 jyly ótkizdik. Ol joly 5 komanda ǵana qatysty. Tájirıbe jınaqtaı kele jýrnalıster arasynda turaqty túrde uıymdastyrýdy oıladyq. Osylaısha, federasııanyń qoldaýymen elordada 2016 jyldyń 11 jeltoqsany kúni BAQ lıganyń alǵashqy oıyndary bastalyp ketti. Aldaǵy ýaqytta dástúrli túrde jylyna eki márte ótkizip turýdy qolǵa alyp otyrmyz. Bul lıga osy aptanyń sońynda aıaqtalatyn bolsa, kelesisi mamyr aıynda ótkiziledi. Biraq 6h6 formatynda, bestik dobymen uıymdastyrylady.
– Áne-mine degenshe týrnır de aıaqtalyp qaldy. Qaı oıynshynyń qandaı deńgeıde, qandaı stılde oınaıtyny kórindi. «Osy jýrnalıst-fýtbolshy kásipqoı komandalardyń birine aýyssa, sińisip-aq keter edi» –
deıtindeı jigitter bar ma?
– Qatelespesem, munda biraz ýaqyt buryn fýtbolmen kásibı túrde aınalysqan birneshe jigit bar. «Egemen Qazaqstan» ujymynyń sapyndaǵy Erkebulan Aldabergenov bir kezderi «Oqjetpes» komandasynyń qosalqy quramynda óner kórsetken. «Sportsffa.kz» komandasynda júrgen Sergeı Nadtochenko Semeıdiń «Spartak» klýbynda oınaǵan. «Báıterek» ujymynda dop tepken Bımuhammed Bókeev bar. Qazir de baryn salyp oınap júr. Sondaı-aq, BAQ lıga quramynda júrgen «Sport 59» komandasynda Saparǵalı Qanat myqty fýtbolshy.
Ár komandada keminde eki-úshten jaqsy oıynshy bar. Olardyń basyn qosyp, bilikti bapkerdiń qolyna berse, myqty komanda shyǵarýǵa bolatyn sekildi.
– BAQ lıga alǵash ret ótkizilip otyrǵandyqtan, olqylyqtary da joq emes. Kelesi maýsymda qaı jaǵyn jetildirý kerek dep oılaısyz? Máselen, negizgi ýaqytqa qosymsha mınýttar berý erejesi engizilýi múmkin be? Nemese jaraqat alyp qalatyn oıynshylar da bolady. Sondaı sátterde tegin emdelý múmkindigi qarastyryla ma?
– Oryndy suraq. Biraq qazirgi ýaqytta onyń bári birden júzege asyp ketedi dep aıta almaımyn. Bul fýtzal bolǵandyqtan ári jalǵa alǵan ýaqytymyz da sanaýly. Negizgi ýaqytqa qosymsha mınýttar qosylý jaǵy ázirge belgisiz. Biraq sońǵy mınýtta aıyp doby belgilener bolsa, qosymsha ýaqyt qosyp jatyrmyz.
Sport bolǵannan keıin jigitterdiń qaı kezde jaraqat alyp qalatynyn bilmeısiń. Tegin emdeý qarjyǵa tireledi. Eger aldaǵy ýaqytta jýrnalıster lıgasy damyp, demeýshileri tabylyp jatsa, bul isti qolǵa alýǵa tyrysamyz. Biraq qazirdiń ózinde biz qarjy jaǵynan azdy-kópti kómektesip otyrǵan jaıymyz bar. «Astana» sport keshenin osy ýaqyt aralyǵynda jalǵa alý quny 2 mıllıon 700 myń teńgeni qurady. Jarysqa qatysqan 11 komanda tek 100 myń teńgeden jarna tóledi. Al qalǵanyn Astana qalasy fýtbol federasııasy óz moınyna aldy. Budan bólek, bas tóreshi, onyń kómekshileri bar. Olardyń eńbekaqysyn tóleý kerek. Sondaı-aq, birneshe dop aldyq. Olar jarylyp qalatyn sátter bolyp jatady, tipti sony dúnıe kórip, bildirmeı alyp ketetinder de joq emes. Onyń ornyn toltyramyz.
– BAQ lıgasynan bólek «Astana BANK lıgasy», «Oqýshylar lıgasy», «Samuryq-Qazyna fýtzal lıgasy» sekildi uıymdastyrylyp jatqan birneshe birinshilikter bar. Olardyń el fýtbolyna tıgizer qandaı paıdasy bar?
– Syrttaı baqylap turǵanda, dop teýip kórmegen kisiler de keletini baıqalady. Biraq jarystyń alǵashqy kúni men sońǵy kúnindegi olardyń fýtbolǵa degen pikiri, alǵan áseri tolyǵymen ózgerip jatady. Qazaqta balam oqysyn, bilim qýsyn degendi basty maqsat etip, Eýropa elderi nemese Brazılııadaǵydaı fýtbolǵa asa mán bermeıdi. Atalǵan chempıonattarda túrli salada júrgen, jasy otyzdan asqan jandardyń dop qýyp, kásibı túrde aınalysyp ketýi múmkin emes. Biraq olardyń teńbil dopqa degen pikiri ózgerip, balalaryn úıirmelerge qatystyrýy múmkin. Mine, solardyń arasynda qazaq fýtbolyn álemdik deńgeıge shyǵaratyn fýtbolshylar shyǵyp qalar. Bári birden bola ketpeıdi ǵoı. Kúnderdiń birinde Qazaqstan fýtboly da qaryshtap damyp, bizden de Messı, Ronaldý, Neımar sekildi nebir juldyzdar shyǵatyn kúnder bolar.
– Chempıonat bastalmaı turyp qaı ujym top jarady dep boljadyńyz?
– Jarys bastalmaı turyp, «Habar» men «Qazaqstan» ekeýiniń biri chempıon bolady dep oılaǵanmyn. Biraq «Qazaq radıosynan» mundaı jarqyn oıyndardy kútpep edim. Ara-tura «Sport 59» ujymy da jarq etip, úshtikten bir kórinip edi. Biraq qazir jaǵdaıy burynǵydaı emes. Al «Qazaq radıosy» kósh basynda turǵanmen, endigi chempıondyq «Habardyń» qolynda. Aldaǵy jeksenbide «Dixinews.kz» jigitterin jeńse, Nursultan Qurman bastaǵan komanda BAQ lıganyń alǵashqy chempıony atanbaq.
- Sońǵy týrlarda «Qazmedıa» jaqsy oınap júr. Onyń syry nede? Al úzdik úshtikke enedi dep júrgen «Sport 59» ujymy kerisinshe alǵashqy qarqynynan jańylyp, búginde 6-orynǵa túsip qaldy. Buǵan ne sebep? Álde komandany alǵa súırep júrgen bir ǵana Saparǵalı Qanattyń oıyny ma?
– Komandasyna taktıkalyq turǵydan ózgerister engizgennen keıin «Qazmedıanyń» da boıyna qan júrip, 8:0, 9:1 esepterimen utyp keledi. Bálkim, jattyqtyrýshy jaldap, daıyndalyp júrgen bolar. Áıteýir, sońǵy eki oıyny eriksiz tań qaldyryp keledi. Beıne bir, aǵylshyn premer-lıgasynda ornyn saqtap qalý úshin janushyra alǵa umtylyp júrgen «Sanderlend», «Hall Sıtı» komandalary sııaqty.
Al «Sport 59» komandasyna keler bolsaq, tek Saparǵalı Qanatqa baılanyp turdy dep aıta almaımyn. Komanda birneshe fýtbolshydan turady. Árkimniń alar orny, atqarar mindeti bolady. Saparǵalıdan aıyrylǵannan keıin bálkim sonyń ornyn, alańdaǵy rólin áriptesteri basa almaı júrgen bolar. «Qazaq radıosy» men týrnırdiń aýtsaıderi sanalǵan «Qazmedıadan» utylǵanmen, «Jeńisti» oısyrata jeńdi. Sondaı-aq, Saparǵalı ylǵı het-trıgimen kózge tússe, mine Baǵlan Orazaly tórt goldyń avtory atandy.
– Jarys qanshalyqty qyzyqty ári tartysty ótip jatyr?
– Alǵashynda «Habar» arnasy alǵa shyqsa, ókshelep kelgen «Qazaq radıosy» basyp ozdy. Endi mine, kútpegen jerden «Sportsffa.kz» komandasyna ese jiberip otyr. Al úshtikke kiredi dep oılaǵan «Qazaqstan» 4-orynǵa syrǵydy. Transferlik ýaqytta kúsheıgen «Egemen Qazaqstan» qarsylastaryna des bermeı keledi. «Qazmedıany» aıtyp óttik. Týrnırdiń qyzyqtyǵy arta beredi deýge negiz bar.
Suhbattasqan Aıan Ábdýálı
