«Bir tal kesseń – on tal ek» degendi es bilgeli qulaǵyna quıyp ósken halyq úshin onyń tálim-tárbıelik máni bólek. Osy oraıda, qarapaıym halyqty aıtpaǵanda, elimizge kelgen sheteldik mártebeli meımandardyń óziniń tal otyrǵyzýy dástúrge aınalǵanyn aıta ketý kerek.
Elordaǵa at basyn tirep, Aqordaǵa at baılaǵan bildeı bir memlekettiń tizginin ustaǵan tulǵalary qolyna kúrek alyp, Qazaqstanmen aradaǵy uzaq jyldarǵa sozylatyn dostyqtyń dánekeri bolsyn degen ıgi nıetpen qazaq topyraǵyna aǵash otyrǵyzǵanyn kórip júrmiz. Astanadaǵy Otan-Ana monýmentiniń irgesindegi alańda prezıdentter otyrǵyzǵan shyrsha aǵashtary jaıqalyp turǵany sonyń bir aıǵaǵyndaı.
Tıanshan shyrshalarynyń túbindegi taqtaıshalarǵa kóz júgirtip shyqsańyz, bizdiń elge kelgen memleket basshylarynyń tolyq emes tizimin osy jerden tabaryńyz haq. Elbasy N.Nazarbaev otyrǵyzǵan shyrshamen bir qatarda QHR tóraǵasy Sı Szınpın, Túrkııa Prezıdenti Redjep Taııp Erdoǵan, Ázerbaıjan basshysy Ilham Álıev, Iordanııa Hashımıt Koroldiginiń koroli Abdolla II ıbn Ál-Hýsseın, Ulybrıtanııanyń eks-premeri Devıd Kemeron, Germanııanyń eks-prezıdenti Hors Keler syndy memleket basshylarynyń shyrshalary qazdaı tizilip tur. Italııa, Ýkraına, Slovakııa, О́zbekstan, Horvatııa, Slovenııa, Gresııa, Mysyr, Ońtústik Koreıa, Polsha, Vetnam, Túrikmenstan, Mońǵolııa syndy memleketter basshylarynyń aty-jónderi de aǵash taqtaıshalarǵa jazýly tur. Uzyn sany alpysqa jýyqtaıdy.
Erterekte kelgen prezıdentter shyrshalarynyń butaqtary otaý ornyndaı jerge qanat jaıyp, 8-9 metrge deıin boı túzep qalypty. «Kenje» kóshetter de olardan qalysar emes. QHR-dyń burynǵy tóraǵasy Hý Szıntao men qazirgi tóraǵa Sı Szınpınniń de Astanaǵa kelgenine, shyrsha ekkenderine qarap, eki memlekettiń arasyndaǵy qatynastardyń tarıhy erterek bastalyp, qazir de qanat jaıyp kele jatqanyn bilýge bolady.
Shyrshalar ósken alańqaıdyń bir buryshynda «Astana kógaldandyrý qurylysy» AQ mamandary jańa kóshetke oryn ázirlep jatyr eken. Jandaryna baryp, az-kem áńgimege tarttyq.
Qalany kógaldandyrý mekemesiniń beldi qyzmetkerleri Dıdar Teljanov pen Rýslan Qabkenovke memleket basshylaryna tal egýge qolǵabys jasaý tańsyq jumys emes. Biraq jaýapkershiligi kóp jumys. Ekeýi talaı prezıdentke jumys qolǵabyn kıgizip, kúregin áperip, aǵashqa sý quıysqan. Qarapaıym jigitter ony aıtyp maqtanǵan joq, ózimiz sýyrtpaqtap surap aldyq.
– Shyrshalar qalanyń syrtyndaǵy «Zelenstroıdyń» tálimbaǵynda kútip-baptalady,– deıdi Rýslan. – Túbindegi topyraǵymen birge qazyp ákelemiz. Túbine tyńaıtqysh dárilerin salamyz. Prezıdentter ekken aǵashtardyń eshqaısysy solyp qalǵan emes. Sapaly suryptalǵan, kútimi jaqsy kóshetter ǵoı.
Rýslan men Dıdardyń qolynda kóshetterge topyraq salatyn, qyzyl barqytpen qaptalǵan «eksklıýzıv» kúrek, prezıdentterdiń esimderi jazylatyn taqtaısha, sý quıatyn ydys, basqa da kerek-jaraqtary salynǵan jáshik bar. Ekeýi jumys qolǵabyn kıgizip, kúrekterin áperip, qolǵabys jasaǵan. Dıdardyń aıtýynsha, kún jylynǵannan keıin aǵashtardy aptasyna eki márte sýaryp, topyraǵyn qopsytyp turady.
Otan-Ana monýmentinen bólek, «Atameken» etnomemorıaldyq kesheni janyndaǵy Týtóbeniń eteginde de mártebeli meımandar ekken shyrshalar samsap tur. Reseı Prezıdenti V.Pýtın, Qyrǵyzstannyń eks-prezıdenti A.Aqaev, Túrik Respýblıkasynyń burynǵy prezıdenti S.Demırel, Ýkraınanyń burynǵy basshysy L.Kýchma syndy saıasatkerlerdiń izi qalǵan jer.
Jalpy, shet memleket basshylary basqa aǵash emes, tıanshan shyrshasyn egýiniń ózinde bir mán jatqandaı. Ásemdigin, ańqyǵan hosh ıisin aıtpaǵanda, bul – úsh ǵasyrdan astam ýaqyt jasaıtyn, dińi eki metrge, bıiktigi ondaǵan metrge deıin jetetin aǵash. Bir boı alyp ketse, tabıǵattyń qatal minezine, topyraqtyń tastaǵyna qaramastan, órshelenip óse beredi.
«Atadan mal qalǵansha tal qalsyn» degen qaǵıda bar. Qanat jaıǵan Astanamen birge, prezıdentter ekken kóshetter de jaıqalyp ósip keledi. Bul aǵashtar Qazaqstannyń basqa memlekettermen aradaǵy berik baılanysynyń, dostyǵynyń, baýyrlastyǵynyń belgisi sııaqty.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretterdi túsirgen
Erlan OMAROV,
«Egemen Qazaqstan
