Aıtalyq, áıgili "Tas bol" kınosynda. Degenmen, myna jalǵanda múmkin emes nárse joq eken. Aǵashtyń tasqa aınalýy da sondaı ǵajaıyp qubylystardyń qaıarynan bolsa kerek.
AQSh-tyń Arızona shtatynda tutastaı tas aǵashtardyń ormany bar deıdi. Tabıǵattyń tylsymy tutastaı ormandy bir kúnde aǵashqa aınaldyryp jibermegen shyǵar. Biraq ýaqyt ótip, zaman ozyp, klımattyń ózgerýi saldarynan bir kezderi syńsyp ósip turǵan tal-daraq tasqa aınalǵan-mys. Mundaı mysaldy kórshi Qytaı elinen de kórýge bolady. «Shyńjań – Shonjy kremılengen aǵash-dınozavr» memlekettik geobaýynda mundaı dúnıeniń talaıyn kezdestirýge bolady eken. Munda shamamen bizdiń zamanymyzǵa deıingi 140 mıllıon jyl burynǵy gınko, qyzyl shyrsha sekildi aǵashtardyń dińi men tamyryn kóre alasyz. Onyń keıbirinde aǵashtyń qabyǵy osy ýaqytqa deıin saqtalǵan. Bul aımaqta dınozavrlardyń da tasqa aınalǵan qańqalary bar. Degenmen onyń naqty qansha ekenin áli eshkim tolyq bilmeıdi. Desek te, sońǵy jyldary Qytaı-Kanada ǵalymdarynyń birlesken jumysynyń nátıjesinde munda dınozavr qańqalarynyń júzden asatyny belgili bolyp otyr. Qolda bar tehnıkanyń álsizdigine baılanysty onyń barlyǵyn arshyp, tolyqtaı zertteýge ǵalymdardyń shamasy kelmeı jatqanǵa uqsaıdy. О́mirimizge jańa tehnologııa dendep enip, tehnıka kóz ilespes jyldamdyqpen damyp jatyr ǵoı. Aldaǵy ýaqytta ǵalymdar sońǵy tehnologııalardyń kómegimen dınozavr dáýiriniń naqty kelbetin jasaıdy degen de boljam bar.
Al endi osyndaı tasqa aınalǵan aǵashtar Qazaqstanda bar ma? Bizdiń elde de mundaı qubylystar kezdesken eken. Sonyń jurnaǵyn Qyzylorda oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinen kórdik. Mıneraldy resýrstardy sińirý barysynda tasqa aınalǵan aǵashtyń kishkene bólshegi osynda tur. Ǵalymdar bul aǵashty bizdiń zamanymyzǵa deıin 80 mıllıon jyl buryn ósken dep sıpattap otyr. Al tasqa aınalǵan aǵashtyń dińi Shıeli aýdanynyń Qyzyljar shatqalynan tabylǵan. Mýzeıge 1980 jyly tapsyrylǵan. Qart Qarataýdyń bókteri talaı syrdy ishine búgip jatyr ǵoı. Izdestirse, mundaı tasqa aınalǵan aǵashty áli de tabýǵa bolatyn shyǵar.
Erjan Baıtiles,
«Egemen Qazaqstan»
Qyzylorda oblysy
