Budan buryn bolǵan kelissózder raýndynda BUU Bas hatshysynyń Sırııa jónindegi arnaıy ýákili qatysýshylarǵa máseleni retteýdiń negizgi qaǵıdattaryn qamtyǵan 12 tarmaqtan turatyn qujat usynǵan. Onyń ishinde eldiń aýmaqtyq tutastyǵy men táýelsizdigin saqtaý, sondaı-aq, bılik qurylymynyń demokratııalyq formasyn qamtamasyz etý prınsıpteri de aıtylǵan.
Alaıda, sarapshylardyń aıtýyna qaraǵanda, usynylǵan prınsıpter negizinen BUU QK 2254 rezolıýsııasynyń talaptaryn qaıtalap, saıası retteýdiń naqty máselelerin sheshýdi kórsetpegen. Máseleniń mánisi mynada: mundaı formada olar qatysýshylardyń eshqaısysynyń da narazylyǵyn týdyrmaıdy, óıtkeni, taraptardyń árqaısysy ony ózderinshe qabyldaıdy.
Kelissózderden keıin bolǵan qorytyndy baspasóz máslıhatynda BUU-nyń Sırııa jónindegi arnaıy ýákili Staffan De Mıstýra shaqyrylǵandar barlyq 4 sebetti BUU usynǵan ádisnamany qoldana otyryp, bizben birge tııanaqty talqylady, dep málimdedi. «Olar muny joqqa shyǵarady. Al men sizderge olardyń bári de proseske belsendi qatysty dep aıta alamyn. Biz negizinen naqty máselelerdi talqyladyq... Beınelep aıtqanda, poıyz ornynan jyljydy, biraq júrisi baıaý», dedi ol.
BUU arnaıy ýákiliniń sózderin Sırııa úkimeti delegasııasynyń basshysy Bashar Djaafarıdiń málimdemesi de quptaıdy. Ol Jenevadaǵy kelissózderdiń besinshi raýndy progreske qol jetkizbese de kelissózder prosesiniń ózi toqtamaı, jalǵasa beretinin atap ótti.
Kelissózderdiń kezekti raýndyna qatysýshylardyń kóbi Sırııa kıkiljińin retteýde Astana prosesiniń mańyzdy ról atqarǵanyna basa nazar aýdarǵanyn aıta ketý kerek. Baıqaýshylar Astana prosesi sırııalyq kıkiljińdi retteýde qatysýshy-taraptar úshin ótkir máseleler men usaq tetikterdi talqylaýda qosymsha tuǵyrnama bolǵandyǵyn, sóıtip, olar Jeneva kezdesýindegi pikirsaıystar men ymyralarǵa daıyndalyp kelgendigin atap ótýde.
Sırııa jónindegi Astanadaǵy kezdesý – daǵdarysty beıbit jolmen retteýdiń joldaryn tabýǵa jaǵdaı jasady degendi Vashıngtonda sársenbi kúni aıaqtalǵan «DAISh» terrorıstik tobyna qarsy kúresý jónindegi halyqaralyq koalısııaǵa múshe elderdiń dıplomatııalyq vedomstvolary basshylary kezdesýiniń qorytyndysynda da aıtyldy. «Biz Astana kezdesýiniń Jenevadaǵy BUU sheńberindegi kezdesýlerdiń joldaryn anyqtaýǵa úles qosqanyn moıyndaımyz», delingen qujatta.
Túrkııanyń Syrtqy ister mınıstri Mevlıýt Chavýshoglý óziniń sońǵy suhbatynda Astanadaǵy Sırııa boıynsha kelissózder Jenevanyń balamasy emes, óz aldyna mıssııa atqarǵan pikirsaıys bolǵanyn málimdedi. «Biz Sırııadaǵy ýaqytsha bitimdi qoldaý maqsatymen Astana kezdesýin uıymdastyrdyq. Túrkııa bul tuǵyrnamalardy qoldaıdy jáne Jeneva men Astanada bolatyn kelesi kezdesýlerge úmit artady», dep atap ótti M.Chavýshoglý myrza.
Al Jenevadaǵy sońǵy kelissózderdiń qorytyndysynda Staffan De Mıstýra tórt sebetke engen máselelerdiń qatarynda Sırııada jańa konstıtýsııa qabyldaý, saılaý ótkizý, ýaqytsha ókimet jáne terrorızmge qarsy kúres qarastyrylyp, olar tııanaqty túrde talqylana bastaǵanyn aıtty. Sondyqtan, Astanada ýaqytsha bitimniń saqtalýyn qarastyratyn kezdesýdiń mańyzdy ekenin atap ótti BUU emıssary.
Sırııa jónindegi Astanada bolatyn kezekti kelissózder 3 jáne 4 mamyrǵa belgilengen. Onyń qorytyndysy boıynsha Jenevada bolatyn altynshy raýndtyń datasyn Staffan De Mıstýra jarııalaıtyn bolady. Ol kelesi aıdyń ortasynda bolady dep kútilýde.
Jalpy, Astana prosesi Sırııa daǵdarysyn retteý problemalarynyń quramdas bólikteriniń biri boldy dep aıtýǵa bolady. Muny qatysýshy taraptardyń besinshi raýndty aıaqtaǵanda «Jeneva-6» mamyr aıynyń ortasynda bolatynyn josparlaı otyryp, biraq ol Astanada jýyq shamamen 3-4 mamyrda bolatyn kezdesýden keıin ǵana bolady dep sheshkenderinen kórýge bolady.
Rýslan IZIMOV
