Ulttyq kitaphanadaǵy qundylyqtar

Osydan on úsh jyl buryn Úkimet qaý­lysymen kitaphananyń irgetasy qa­lanyp, Elbasy Nursultan Nazarbaev ashylý rásimine qatysyp, aq tilegin bil­dirgen bolatyn. Dáýir jańaryp, zamannyń ózgerip, tehnıka men tehnologııanyń jetilýin jeleý etken keıbir azamattar kitaphanaǵa kúmánmen qaraıtyny belgili. Aqıqatyna kelsek, sol tehnıka men teh­nologııańyz kitaptaı ómirsheń bola qoıýy ekitalaı sekildi. Bir qubylysta onyń ónimi joıylyp ketýi de ǵajap emes-aý! Buǵan qosa, ol adam densaýlyǵyna zııansyz deı almasaq kerek. Al kitaptan alar taǵylym men qýat, ónege men úlgi bólek. Tarıhtan dáıek jetip artylady. Bir kezderi bárin tehnıkaǵa teligen keıbir elder, onyń ishinde Ulybrıtanııa halqy kitapqa qaıta den qoıypty. Irgeles jatqan kórshimizden jetkizilip, Otanymyzdaǵy kitap dúkenderinde samsap turǵan, bezendirilýi tańdaı qaqtyratyn dúıim dúnıeler – kitaptyń ómirsheńdigin kórsetkendeı. Sodan da shyǵar, «Kitap ataý­ly dosy bola bastaǵan shaqtan bylaı ǵana árbir jan ózin ıntellıgent bola bastadym dep sanaýyna bolady» (M.Áýezov), «Kitap maǵan taqtan da qymbat» (Ý.Shekspır), «Kitaptan basqanyń bári dármensiz» (A.Chehov) degen sózderdi ulylar muraǵa beker qaldyrmaǵan-aý!

Qomaqty rýhanı qor

Azat Qazaq eliniń Ulttyq akademııalyq kitaphanasy búgingi serpilisimen damı berse, halqymyzdyń rýhanı qundylyqtary jınaqtalǵan qazynanyń túp qazyǵy bolary aqıqat. Álem tarıhyna kóz jibersek, bizdiń Ulttyq kitaphana sekildi qundylyqtar jınalǵan oryndar da birden emes, birte-birte qalyptasqan. Mysaly, b.z.d. III ǵasyrdyń basynda shańyraq kóter­gen Aleksandrııa kitaphanasyn aıt­paǵanda, 1368 jyly irgetasy qalan­ǵan, qory jaǵynan álemdegi baı kitap­ha­nalardyń biri sanalatyn Fransııa ult­tyq kitaphanasy, 1753 jyly qurylǵan Brı­­tanııa kitaphanasy – qaı-qaısysy da kóp­tegen jyldardy artqa tastaı otyryp, tórt qubylasyn túgendegen. Bizdiń Ult­tyq akademııalyq kitaphanaǵa da óz mem­leketimizdegi, álemniń bar asyldary kún ótken saıyn jınaqtalý ústinde. Ol asyl­dyń negizgisi – kitap. Ár alýan tilde jaryq kórgen jádigerlerge kóz jiberseń, kere­met shabyt beredi. Nebir taǵdyrlarǵa kezdesesiń.

Biz Ulttyq akademııalyq kitap­hana­nyń basshysy, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Úmithan Muńalbaevany áńgimege tartqanymyzda ol: «Kitap – kókireginiń kózi ashyq adam balasynyń ǵasyrlar boıy jınaqtaǵan tamshydaı móldir oılary men kózqarastarynyń kórkem kóshirmesi. Ýaqyt jelisinde tozań tartqan tarıhymyz ben bolashaǵymyzdy baıyptap tarazylaý úshin tasqa qashalǵan jazbalarymyz ben júzdegen jyldardyń te­zinen ótken kitaptarymyz – bizdiń eń qasıetti, eń qundy muramyz. Mine, osyn­daı baǵa jetpes jádigerlerimizdiń asyl tóri – kitaphana, – dep oıyn odan ári jal­ǵady. – Bul qunarly orda kitap pen ult rýhanııatyna den qoıǵan adamdardyń bar­shasy úshin esigi ashyq qazirgi zamanǵy aqpa­rattyq mekeme. Oqyrmandar bıliginde aqpa­rattyq jáne servıstik qyzmettiń tolyq jıyntyǵy bar: elektrondy katalog, ın­ternet pen qashyqtyqtaǵy derekter bazasyna qoljetimdilik, vırtýaldy anyq­tamalyq qyzmet, qujattardy elek­tron­dy jetkizý, gazet-jýrnaldar, mýltı­me­dııalyq basylymdar molynan. Oqý zaldary bir mezgilde 500-den astam oqyrmandy qabyldaıdy. Al «Májilis», «Suhbat» jáne «Konstıtýsııa» zaldarynda dárister, konferensııalar, tusaýkeserler, kórmeler jáne kezdesýler ótkizý úshin tolyq jaǵdaı jasalynǵan. Kitaphananyń (www.nabrk.kz) korporatıvtik saıty bar. Sonymen qatar, kitaphana «Qazaqstandyq ulttyq elektrondyq kitaphana – Elek­tron­dy memlekettik kitaphanalyq qor» jobasyn júzege asyrýdyń bazasy bolyp tabylady (www.kazneb.kz.). Bu­ǵan qosa, bizdiń mekeme Qazaq eli Kitap­hanalar, Eýrazııa Kitaphanalar asso­sıa­sııa­sy, IFLA Kitaphanalyq assosıasııalar­ men mekemelerdiń Halyqaralyq federasııa­synyń múshesi bolyp tabylady. Kitap­ha­nada 20 oqyrman zaly bar. Onyń ishin­de «Myrzataı Joldasbekovtyń me­mo­­rıaldyq kitap kolleksııasy» zaly, Dúken­baı Dosjan atyndaǵy «Jazýshy», Tur­­synbek Kákishev atyndaǵy «Ǵalym», «Qun­dy tartý», «Abaı», Ámbebap oqyrman zal­dary jumys isteıdi. Jalpy, kitaphana qory 1 455 201 kitapty quraıdy. Onyń 589 788-i qoǵamdyq-saıası ádebıetter, 182 861-i densaýlyq saqtaý, medısına, jaratylystaný ǵylymdaryna, 165 630-y teh­nıka, aýyl jáne aýyl sharýashylyǵyna, al 115 325 óner, dene shynyqtyrý jáne sport­ salalaryna, 401 597 fılologııa men kór­kem ádebıetke tıesili. Osy baı qa­zy­nanyń memlekettik tildegisi – 538 360, orys tilindegisi – 753 699, basqa tilder­de­gisi 136 138 ekenin aıta ketsem deımin».

Búgingi oqyrman  suranysy qandaı?

Alda eske salǵanymyzdaı, búgingi oqyrmannyń sanasyn smartfon jaılap alǵan, jastar arasynda kitap oqylmaıdy degen úırenshikti qaǵıda qalyptasyp otyr. Degenmen, Ulttyq akademııalyq kitaphanaǵa keletin oqyrmandardyń qarasy jyldan jylǵa artýda eken. Oǵan dálel, bıylǵy statıstıka boıynsha qashyq­tyqtan baılanys jasaıtyn oqyr­man­dardy sanamaǵanda kitaphanaǵa tirkel­gen­derdiń ózi byltyrǵyǵa qaraǵanda  72%-ǵa artypty. Oqyrmandar talabyn eskerip, elektrondy kitaphana eke­nine qaramastan úıge kitap alý úshin 2010 jyly abonement zaly ashylypty. Osy zalǵa kúnine orta eseppen 50-60 oqyrman kelip, qalaǵan kitabyna qol jetkizýge quqyly. Sol zalǵa keletinderdiń jasy 15 pen 60 aralyǵynda kórinedi. Úmithan Dáýrenbekqyzynyń aıtýynsha, Táýelsizdigimizdiń 25 jyldyǵyna oraı, kitaphana oqyrmandary arasynda «25 kitap oqy» atty oqý marafon jarııalanypty. Ol baıqaýdy ótken jyldyń naýryzynda bastap, jeltoqsanda qorytyndylaǵanda oqyrmandardyń kóptigi baıqalǵan. Máselen, jeke kásipker S.Dosybaev – 77, bank qyzmetkeri G.Súleımanova – 64, stýdent Á.Raıynbekov 44 kitap oqyp, jeńimpazdar qatarynan tabylypty. Bular sııaqty kitap dese, ishken asyn jer­ge qoıatyn zııaly jandar ondap emes, myńdap sanalady. Al oqyrmandardyń talǵamy jaǵyna kelsek, fantastıkalyq, klassıkalyq jáne psıhologııalyq baǵyt­taǵy kitaptarǵa suranys artqan. Qazaq ádebıetinen Abaı, Alash alyptary Á.Bókeı­hanov, M.Dýlatov, J.Aımaýytov, A.Baıtursynov jáne M.Áýezov, I.Esen­berlın, Á.Nurpeıisov, M.Maqataev, M.Sha­hanov, buǵan qosa, shetel ádebıetinen D.Grın, A.Chehov, K.Doıl, E.Hemıngýeı, taǵy basqalardyń shyǵarmalary árdaıym jurt qolynda júretinin bildik.

Oqyrmandardyń 36,7 paıyzy 15-21 jas aralyǵyndaǵy bilim alýǵa umtylǵan jastar eken. Osy arada myna bir nárseni aıta ketsek deımiz. Ár azamat jasyna nemese turǵylyqty jerine qaramastan kitaphananyń tutynýshysy bola alady. Kitaphananyń qyzmetin paıdalaný úshin tirkeý bóliminen oqyrman bıletin alý qajet. Ol úshin qandaı da bir jeke basyn kýálandyratyn qujatty kórsetýi kerek. K­itaphanaǵa jazylý avtomattandyrylǵan tár­tipte júzege asyrylady. Sonymen qatar, teńd­essiz shtrıhkodymen biryńǵaı plas­tı­k­alyq bılet beriledi. Kórkem ádebıetti ýaqytsha paıdalaný úshin úıge alǵyńyz kelse, mindetti túrde Astana qalasynda turǵylyqty jeri boıynsha tirkelimi bolýy tıis. Al qalǵan qyzmetter barlyq oqyr­mandarǵa qol jetimdi. Sondaı-aq, kitap­hana paıdalanýshylarǵa qashyqtyq tártibinde qyzmet kórsetýge de múmkindik beriledi. Bul úshin nabrk.kz: elektrondyq portalǵa ótinim jasap, tilek bildirýshi aty-jónin, týǵan jylyn, bilimin, oqý nemese jumys ornyn, turǵylyqty meken-jaıyn, eger múmkindigi bolsa, 3h4 fotosýretin e-kóshirmesi jáne elektrondy poshtasyn joldasa bolǵany. Sol kezde qazaqstandyq Ulttyq elektrondyq kitap­ha­nasy portalynyń qyzmetkerleri qajetti eńbekti qashyqtyqtan ótinim berýshiniń elektrondyq poshtasyna jiberip otyrady.

Sırek kitaptar men qoljazbalar

Ǵylym, sırek kitaptar men manýs­krıp­ter qyzmeti – bul qundy basylymdar jıyntyǵynan turatyn kitaphana qorynyń erekshe bóligi. Negizgi maqsaty, elimizdiń mádenı jáne ǵylymı murasyn saqtaý jáne nasıhattaý. Qyzmettiń úılestiretin is-sharalary – qoljazba materıaldaryn anyqtaý jáne zertteý boıynsha ǵylymı jumystardy atqarý bolyp tabylady. Sondaı-aq, qorda oqyrmandar zaly da bar.

Qazirgi tańda kitaphana qorynda VI-XX ǵasyrlar aralyǵynda jaryq kór­gen 20 myńǵa jýyq sırek kitaptar men qoljaz­balar jınaqtalǵan. Ondaı basylym­dar qatarynda: medısına, ekonomıka, saıa­sat, ádebıet, taǵy basqa salalar bar. Qazaq, orys, nemis, arab,shaǵataı,orta tú­rik tilinde, fransýz, taǵy basqa shet til­derindegi sırek kitaptar men qol­jaz­balar biregeı mınıatıýra-kitaptar, bi­re­geı túptelgen sırek kitaptar, atlastar, s­ý­retshiler albomdary az emes. Quran top­tamalary, arab, latyn, shaǵataı, túrik tańbalarymen, kırıllısamen jazyl­ǵan qazaq tilindegi kitaptar men qoljaz­balar, Ahmet Baıtursynovtyń 1909 jyly j­a­ryq kórgen «40 mysal» kitaby men 1926 jyl­ǵy sýretti «Álipbıi», uly Muhtar Áýezovtiń «Abaı» romanynyń 1942 jáne 1945 jyldary jaryq kórgen nusqalary saqtalǵan. Aıryqsha qundy kitaptar men qoljazbalar qatarynda Quran Kárimdi ataý­ǵa bolady. Qoljazba 799 jyly qa­ǵaz­ǵa túsirile bastaǵan eken. Sondaı-aq bam­býk taqtaıshaǵa jazylǵan ejelgi qytaı qoljazbasy da deregi mol jádiger. Kitapty bel­gili flamand sýretshi Ser Entonı vann Deık bezendiripti. Bul dúnıe júzindegi jal­ǵyz kitap, Ulttyq akademııalyq kitap­h­a­nasynyń sırek jáne qoljazbalar qorynda kirshiksiz qalpynda saqtaýly tur. Jibek qol­jazbadaǵy «Konfýsıı aforızmderi», qazaq dıasporasynyń beldi ókili Hasen Oral­taıdyń 6441 qujattan turatyn mura­ǵaty, akademık Zákı Ahmetovtiń 876 quja­ttan quralǵan muraǵaty da saqtaýly tur. Aıta bersek, qundy jádigerlerge kende emes ekenbiz.

Latyn grafıkasymen basylǵan qazaq kitaptary toptamasynda qazaqtyń klassık jazýshylary Sáken Seıfýllın, Beıimbet Maılın, Ilııas Jansúgirov, Sábıt Muqanov, Jambyl Jabaev, Ǵabıt Músirepov, Taıyr Jarokov, t.b. týyndylary atap ótýge tu­rar­lyq. Bul kitaptar men qoljazbalar óz zert­teýshisin kútip jatqany da anyq. Eger zerttep, zerdeden ótkizsek ult tarıhyna olja salar tyń derekter aınalymǵa túseri sózsiz. Zertteýshilerdiń nazaryna ilip, qupııasyna úńilý jaıyn uıymdastyrsaq utylmas edik. Mundaı aýqymdy jumystyń alda atqarylatynyna senimimiz mol. Keıbir kitaptar óziniń zertteýshilerin taýypty.

Kitap murajaıy

Ulttyq akademııalyq kitaphananyń on jyldyq mereıtoıyna oraı, Kitap murajaıy oqyrmandar úshin esik ash­qan edi. Bul jurtshylyqqa, elordaǵa at ba­syn tiregen meımandarǵa, ıaǵnı ul­ty­­myzdyń rýhanı jáne materıaldyq mádenıetiniń fenomeni retinde qyzmet ete­di. Jı­naq­tal­ǵan kitap jáne ózge de qa­zy­na­myz­ben tereń tanysýyna múmkindik alady.

Murajaıda sırek kitap pen qol­jaz­balar, akademık Zákı Ahmetovtiń ki­tap kolleksııasy ornalasqan. Ony ǵalym­nyń zaıyby Zııa Ahmetova syıǵa tar­tqan eken. Bul eleýli eńbekter Al­ma­ty­daǵy Kitap mýzeıinen, Ulttyq ki­tap­­hanadan jáne Astanadaǵy Ulttyq aka­demııalyq kitaphana qorynan alynǵan já­digerler. Osy jádigerlerdi 25 722-ge jýyq elordalyq turǵyndar men shet­eldik qonaqtar kelip tamashalaǵan. Kitap­ha­na mýzeıindegi sırek kitaptar men qoljazbalardy ustap kórýge ruqsat etilmeıdi. Degenmen, keleshekte oqyrman qaýymnyń qundy derekterge der kezinde qol jetkizýi, ári keler urpaqqa amanattaý úshin kitap­hanada sırek kitaptardy sıfrlaý ar­qy­ly paıdalanýshynyń suranystaryn qa­naǵattandyrýǵa jáne sırek kitaptar qorlaryn dástúrli, elektrondy nusqalarda saqtaýǵa múmkindik bar bolyp shyqty.

«Mýzeı qurýdaǵy maqsat – qazaq tarıhyna, mádenıeti men ǵylymyna qatysty kóne qoljazbalardy, sırek basylymdar men asa qundy maǵlumattardy qorǵa jınap saqtaý, zertteýler júrgizý, ári kópshilikke nasıhattaý. Bul jumys álemdik standarttarǵa saı keledi. Kitap mýzeıi – otandyq kitap tarıhyn óz halqymyzǵa da, ózge el azamattaryna da jetkizýge baǵyttalǵan», – deı kelip, kitaphana basshysy: úsh bólimnen turatyn, ıaǵnı birinshi bólim – jazý tarıhyna, naqtylaı tússek, Túrki órkenıeti Kúltegin jazýlarynan, ekinshi bólim – Islam órkenıetiniń aıtýly ókilderi ál-Farabı, Q.A.Iаsaýı, J.Balasaǵun, M.H.Dýlatı eńbekterinen, úshinshi bólim – Quran jáne Islam týraly kitaptar toptamalarynan, tórtinshi bólim – Qazaq elinde jáne shetelderde jaryq kórgen kitaptardan, besinshi bólim – Ulttyq akademııalyq kitaphana qoryndaǵy sırek kitaptar men qoljazbalardan turatynan eske saldy. Sonymen qatar, kitaphanada atqarylyp jatqan ıgi sharalarǵa da jan-jaqty toqtalyp, tórtkúl dúnıe nazar aýdaryp otyrǵan EKSPO-2017 kezindegi kórsetiletin qyzmetke basa kóńil bólip, biraz jyldan beri júıeli jolǵa qoıylǵan «Bir el – bir kitap» boıynsha osy jyly «Jyl kitaby» retinde myna ómirden erte ketken talant ıesi Sultanmahmut To­raı­ǵyrov shyǵarmalary oqytylatynyn al­ǵa tartty. Kitaphananyń redaksııalyq-bas­pa jumystary boıynsha shyǵarylyp jat­qan kórsetkishterge, rýhanı ortalyq­tyń tirlik-tynysyn jurtqa jetkizetin ar­naıy ja­ryq kórip otyrǵan jýrnal, onda bas­yl­ǵan materıaldar týraly da molynan má­limet berdi.

«Qundy tartý» zaly jáne «Joldasbekovtiń kitap kolleksııasy»

«Qundy tartý» zaly 2015 jyldyń qarashasynda ashylypty. Bul «Qundy tartý» aksııasy aıasynda júzege asyp, kitaphana qoryn molaıtýǵa qosqan úlestiń nátıjesinde jasaqtalypty. Álemdik tarıh pen fılosofııany, ekonomıka men saıasatty, til bilimi men ádebıetti, túrkitaný jáne ónertaný týraly sırek basylymdar qataryndaǵy eksklıýzıvti kitaptar erekshe nazar aýdarady. Tipti, HVII-HVIII ǵasyrlardaǵy qundylyqtar da az emes. Keıbir kitaptardyń bezendirilýi boıynsha sırek reprıntti, az taralymdy polıgrafııalyq jaǵynan oryndalýy keremet ekenine kóz jetkizesiń. Kitap túpteý óneriniń de erekshe bolǵanyn ańǵarasyń. Ásirese, katalogtaǵy sırek kitaptar 799 jyldan bastap bir áýlettiń úrimbutaǵynyń bastamasymen qaǵaz betine dástúrli túrde túsirilip kelgen «Quran tápsirleri», ıaǵnı ejelgi Quran tú­siniktemesi; Djon Rashýottyń tarıhı top­tamasynan 1686 jyly jarııalanǵan 10 shejireniń biri; 1735 jyly Parıjde ba­sylǵan Qytaı, Iran, Úndistan jáne Ja­ponııa túpnusqa túrlerinde jınaqtalǵan Qytaı sýretteri de tartymdy. Sol sekildi «Jıvopısnoe pýteshestvıe po Azıı» biregeı basylym; Brokgaýz ben Efronyń (1890-1901) ensıklopedııalyq sózdigi, onyń 82 tomy men 4 qosymshasy erekshe este qalady. Tórt keregede tirelip turǵan ki­tap­tar men qoljazbalarǵa úńilseń adamzat ótken qıly kezeńderdi, sony tasqa basyp artyna qaldyrǵan sardar sańlaqtardy tanyp bilesiń. Bul netken jankeshti eńbek demeske sharań joq.

«Qundy tartý» zalynyń barlyq qory  5511 ataýdan tursa, onda 5927 jádiger oryn alǵan. 5619 kitaptyń – 300-i qazaq, 4513-i – orys, 1114-i shet tilderinde eken. Munyń bári ult qundylyǵyna qosylǵan mura dep bilemiz.

Al kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri, qazaq ǵylymynda ózindik orny bar oqymysty Myrzataı Joldas­be­kovtiń zalyndaǵy dúnıeler búgingi ur­paq oqyp oılanatyn, keler urpaq ult jaqsylarymen dıdarlastyratyn qun­dy­lyq ekeni sózsiz. 415 memorıaldyq eks­po­nattardyń qatarynda taǵylym alar kádesyılar, portretter, dıplomdar, sertıfıkattar, monetalar bolsa, 908 aýdıo, beınematerıaldar, kúıtabaqtar men kóne buıymdar erekshe este qalady. 609 merzimdik basylymdy qosqanda 9426 (8162 atalym) kitap, ózge de zattar kitaphana qoryna qosylypty. Biz ardaqty azamattyń osy eńbekterin bir­neshe kún boıy qarap shyqqanda, álem ór­ke­nıetinde ózindik orny bar alýan túrli dú­nıelerimen qaýyshqandaı boldyq. Ási­rese, Túrki dúnıesine, Qytaı tarıhyna, musylman, arab álemine qatysty nebir sırek kitaptar óz zertteýshisin kútip jat­qany anyq. Ultymyzdyń baı qazynasy sanalatyn 100 tomdyq «Babalar sózi», 100 tomdyq shetel ádebıeti klassıkteriniń týyndylary, ensıklopedııalar, S.Solo­v­ev­tiń 15 kitaptan turatyn 29 to­my, qazaq ádebıetiniń, ǵylymynyń aı­týl­y ókilderiniń shyǵarmalary – qaı-qaı­sy­syna úńilseń, alyptardan bastap búgingi jas talanttarǵa deıingi shoǵyr-shoǵyr urpaqpen tabysasyń.

Ásirese, qoltańbalar bólimindegi kitaptardy qarap otyrsań, ulylardyń izetti sózine, kishiligi men kisiligine bas ıesiń. Mysaly, 1955 jyly jaryq kórgen 6 tomdyǵynyń 3-shi tomyna ult jazýshysy Muhtar Áýezov: «Inishek Myrzataıǵa!» dep eki sózben iltıpat tanytyp, qolyn qoısa, taǵy bir ardaqtymyz Ábdilda Tájibaev: «О́zimniń ózegimnen shyqqandaı Myrzataıyma! – aǵań Ábdilda» dep jazypty. Sol sekildi dramatýrg Shahmat Husaınov (óz jazýy) 1961 jylǵy kitabyna «Erik ózińde, tek júregińiz bilsin. Oqyp shyq. Syna, pikir aıt, aǵańyz» dese, akademık Zeınolla Qabdolov «Aqyldy, oıly, bilimdi, mádenıetti Myrzataıdyń maǵan eń qymbat qasıeti – ádebıetshildigi. Ol naǵyz qalamger. Sóz óneriniń óz adamy», dep jazǵany da ǵalymǵa bergen aqıqat baǵa ekeni anyq. Taǵy bir qoltańbany 1964 jyly Myrzaǵań ózi qaldyrǵan eken. Oqyp kórelik. «Márııash! 8-mart – Halyqaralyq áıelder kúni merekesimen quttyqtaı otyryp, ómirińniń uzaq, eńbegińniń ónimdi, árkez ballar (óz jazýy) deni saý bolýyn tileımin», deıdi. Budan ańǵararymyz, eger ol tusta gúl syılasa, mynadaı taǵylymdy sóz keıingi urpaqqa qalar ma edi? Kitaptyń qundylyǵy degen osy bolsa kerek.

Jalpy, ulttyq kitaphana – ult baı­lyǵy. Osy arada myna bir baılamdy da ortaǵa sala ketsek deımiz. Aldaǵy ýaqyt­ta biraz ult jaqsylarynyń kitap­ta­ry Ulttyq kitaphanadan oryn ala­dy eken. Solardyń qatarynda qazirdiń ózin­de akademık Keńes Nurpeıistiń jıǵan eńbekteri Almatydan jetkizilipti. Shy­nynda, osy sekildi qazaq­tyń qalamger­leri men ǵalymdarynyń baı murasyna ja­nashyrlyq tanyta alsaq, bar­shylyq. Keıbir jeke tulǵalardyń kitap­hanalary óńirlerge «jol tartyp» jatyr. Sonyń qatarynda qazaq óleńin aqylmen ushtas­tyryp, fılosofııalyq ıirimdermen as­tas­tyrǵan Qadyr Myr­za­lıev­tiń baı ki­taphanasy Jaıyqtyń jaǵasyna, Oral qalasyna oryn tepti. Bul da kerek shyǵar. Degenmen, azat eldiń rýhanı baılyǵy sanalatyn mundaı qundylyqtardy bir or­talyqqa jınastyryp, kelisti ǵı­ma­ratqa ornalastyra alsaq, bereke-bir­lik­ke uıytqy, zerttep, zerdeleýge de ońaı bolary haq. Kitaphanalardaǵy muranyń ústine qosa berý – bir kezderi kóbeıip ketip, eleýsizdikke urynbaı ma, ǵımarat tarlyq etpeı me degen oı mazalaıdy. Muny keleshekte jurt bolyp jumylyp sheship jatsaq, nur ústine nur bolady. Al áńgimeniń negizgi jelisin quraǵan Ulttyq kitaphanadaǵy qundylyqtardyń qazirgi saqtalýy men atqarylyp jatqan jumystary el kóńilinen shyǵyp otyr. Biz onyń keıbir tustaryn ǵana atap óttik. Keleshekte ár sala boıynsha tanystyryp otyrsaq, taǵylymdy is bolary sózsiz.

Súleımen MÁMET,

«Egemen Qazaqstan»