Jańaryp, jasarý ústinde

Kósh bastaǵan Aınabulaq Aınabulaq aýyldyq okrýgi­niń ákimi Dáýlet Ydyryshevty kabınetinen emes, jańadan boı kóterip kele jatqan meshit qu­rylysy mańy men kóshe tazar­typ, aǵash kóshetin otyrǵyzyp jatqan jurtshylyq arasynan jolyqtyrdyq. Aýdan ákimi Serik Zaınýldın jol-jónekeı aýyl­dyq okrýgterdiń bárinde eki aı­lyq senbilik ótip jatqanyn, ar­naıy shtab uıymdastyrylyp, qorytyndysy shyǵarylyp tura­tyny týraly habardar etken. Senbilik degenge qulaǵymyz úı­re­nip alǵan, al zaısan­dyq­tard­yń jumyla eńbek etip jat­qandaryn kórgende eriksiz rıza boldyq. – Tórtinshi sáýirden bastap aýdan ákimi Serik Zaınýldınniń tapsyrmasy boıynsha tazalyq aılyǵy jarııalandy. Maqsat – Zaısan qalasyn ǵana emes, búkil aýyldar men qystaqtardy taza­lyǵymen, ásem kelbetimen kóz tartar mekenge aınaldyrý. Taza­lyq, abattandyrý, kógaldandyrý óz jemisin bere bastady. Bizdiń aýyldyq okrýg alǵashqy aıdyń qorytyndysy boıynsha jeńim­paz atandy. Atap aıtqanda, bú­ginge deıin 17 ret jeksenbilik ótkizip, qora-qopsy, aýla men kó­she tazalandy. Qoralardan 120 tonna qoqys shyǵaryldy, 400 túp shynar, úıeńki aǵashy, 100 top alma aǵashy, 100 túp jıde, barlyǵy 2020 túp aǵash kósheti otyrǵyzyldy. Munyń syrtynda mektep bitirýshilerge arnalǵan bir jarym gektar jer qorsha­lyp, 1500 túp ártúrli aǵash otyrǵyzýdy qamtamasyz ettik. Kósheler kórkeıtilip, «Jol kar­tasy» boıynsha bólingen úsh mıllıon teńgege eki kóshege ja­ryq tartylyp, kógaldandyrý júzege asty, jaqynda aýyldyń kireberis jerine záýlim qaqpa ornatylyp, «Aınabulaq aýyly­na qosh keldińiz» degen qanatty sózder jazyldy, – dep aýyl ákimi biraz jaılardan maǵlumat berdi. Aýyldyń isker azamaty О́mirhan Quljatov óz qar­jy­syna meshit qurylysyn bastap­ty. Irgetas jumystary aıaqta­lyp qalǵan. Aýdan ákimi Serik Zaınýldın meshit irgetasyna óz qolymen sement eritindisin qu­ıyp, aqshalaı kómek jasaı­ty­nyn aıtty. Aınabulaqtar kók­temgi egisti de merziminde aıaq­tap­ty. Búginge deıin 325 gektar­ǵa dándi daqyl, 230 gektarǵa kún­baǵys, 154 gektarǵa kartop, 53 gek­tarǵa kókónis, 16 gektarǵa baq­sha daqyldary egilip, baptalýda. Bul jumysta «Aınabu­laq», «Sapa» sharýa qojalyq­tary­nyń tór­aǵalary S.Jaqyp­baev, О́.Qabe­ken ózgelerden alda kelýde. «Arsen» qojalyǵynyń jetekshisi M. Mýsın, jyl saıyn kókónis ósi­rýde tamasha jetistikterge jetip júrgen B.Sú­leı­menov, B.Dýanbaev degen azamat­tar bıyl da bıikke kóteri­lemiz dep otyr. Aınabulaq aýylynyń orta­lyq baǵyndaǵy eski aǵashtardyń ornyna jańalary otyrǵyzy­lý­da, kókmaısa men sanalýan gúl­der kózdiń jaýyn alady. Aǵash­tardy aǵartyp, tazartyp jatqan bir top aýyl ustazdary men ákimdiktiń qyzmetker­leri­men jo­lyqqanda, olar sońǵy kez­­de aýyldardyń bári qul­py­ryp kele jatqanyn tilge tıek etti. «Qaınarda» qaınaǵan eńbek Baǵytymyz – Qaınar aýyly. Ol «Aınabulaq» aýyldyq okrýgine qaraıdy. Oktıabr atyndaǵy mekteptiń dırektory Damır Erzın bizdi qarsy alǵan soń, tap-tuınaqtaı jınaqy mektep aýla­syn aralatty. Jemis aǵashtary endi gúldeı bastaǵan Altaıda kóktemniń kesh keletini belgili. Onyń ústine bıyl kún áli jy­ly­maı, álsin-álsin sýyq jel, boran soǵyp dıqandarǵa kedergi keltirip turǵan syńaıly. – Qazir toǵyz jyldyq ortalaý mektepte 57 bala oqyp jatyr. Olarǵa 14 ustaz bilim beredi. Bıologııa pániniń muǵalimi Gúlbaqyt Bortyqaeva, qazaq tili men áde­bıeti pániniń ustazdary Gúlnár Jalbaǵaeva, Gúlmıra Jazbaeva jáne taǵy basqalar shákirtterge sapaly bilim, sanaly tárbıe berýde. Olardyń qyzmetine kópshilik dán rıza. Endi mektepti jóndeýge qarjy bólinetin boldy. Aýdan­nyń eldi mekenderin abattandyrý boıynsha jumystar bizde de qar­qyn alǵan, ony óz kózderińizben kórińizder, – dep mektep dırek­tory Damır Erzın aýlany kór­setip shyqty. Qaraqat, shyrsha, kókterek, qaıyń aǵashtary men túrli gúlder kózdiń jaýyn alǵandaı. Búginge deıin qaınarlyqtar 235 túp aǵash otyrǵyzypty. Iá, Qaınardaǵy  qym-qýyt tirlik, qaınaǵan qyzý eńbek... Sarjyra mektebine – 80 jyl Aýdanda 29 jalpy bilim beretin mektep bar, olardyń 19-y shaǵyn jınaqtalǵan oqý oshaǵy. Mektebi joq mekenderdegi bala­lardy bilimmen qamtý maqsa­tyn­da Zaısan qalasyndaǵy ınternatta 100, Shilikti aýylyndaǵy mektep-ınternatta – 34 oqýshy bilim alsa, Daıyrdaǵy eski mektep ǵımaratynyń kúrdeli jóndeýine 45 mıllıon teńge bólinip, iske qosyldy, qazir onda 57 bala oqıdy. Onyń ústine oblys ákimi B.Saparbaevtyń tapsyrmasy bo­ıynsha Saryterek, Qaratal aýyl­darynda eki bala baqsha ashylyp­t­y. Al biz kelgen Sarjyra ortalaý mektebi janynan shaǵyn ortalyq ashylyp, bıyl oǵan 13 bala qabyldanǵan. «Balbóbek» shaǵyn ortaly­ǵyn­da sábılerge úsh ret ystyq taǵam beriledi. Mektep dırektory Beıbit Turabaevtyń aıtýynsha, basqa da ata-analar shaǵyn orta­lyqqa sábılerin berýge yntaly kórinedi. Tárbıeshi Jazıra Tilegenova onyń kómekshisi Quralaı Boq­baeva, medbıke Aıgúl Asaýbaeva, aspazdar Gúljan Jurtbaeva men Aınur Nyǵmetjanova óz isterin iskerlikpen atqarady. Bul orta­lyqta tárbıe alyp jatqan balalar álippeni úırenip qana qoımaı, dúnıetanymdaryn da arttyrady. Sarjyra aýyly sonaý naryq­tyń ótpeli shaǵynda qatty kúı­zeliske ushyraǵan. Jumys bolma­ǵan soń talaı adam basqa jaqqa qonys aýdardy. Mal basy azaıyp, mektep jasyndaǵy balalardyń sany 11-ge deıin azaıǵan. Sol kezde mektepti saqtap qalǵan aza­mattarǵa myń alǵys, deıdi sar­jyralyqtar. Osy mektepte uzaq jyldar ustazdyq etken Gúltaı Turǵanbaeva, Beıbitgúl Qomsha­baeva sııaqty ardager muǵalim­der arly-berli shapqylap, bilim uıasyn saqtap qalǵan. Kóship ket­kenderdiń ornyna kórshi Qytaı­dan qandastarymyz kelip qonys­tandy. Eńbekpen eseıgen otan­dastarymyz qazir mal baǵyp, egin egýde, balalaryn osy mektepte oqytyp jatyr. Qazir oqý­shylardyń sany elýge jetipti. – Keler jyly Sarjyra mektebine 80 jyl tolady. Osynaý mereıtoı qarsańynda altyn uıa­myzdy kórkeıtip, sánine keltirý, eski aǵashtardyń ornyna jańa­laryn otyrǵyzyp jatyr­myz. My­naý Táýelsizdik baǵy, oǵan 200 túp kóshet otyrǵyzdyq. Al bota­nıkalyq baqta 500 túp úıeńki, dolana, úshqat, kók boıaý, qaıyń bar, – deıdi mektep dı­rektory. Beıbitgúl Qomshabaeva, Baýyr­jan Boqbaev, Gúltaı Turǵanbaeva, Ásem Bekesheva, Gúlnár Tura­baeva, Gaýhar Battalova, Tolqyn Raıbaeva, Ǵalııa Eńsebaeva, Láz­zat Jumahanova Sarjyra mek­tebiniń ósip órkendeýi jolynda aıanbaı eńbek etip kele jatqan úlgili ustazdar. Zaısan – kórikti qala Zaısandy oblystaǵy eń kó­rikti qalaǵa aınaldyrý jergilikti turǵyndardyń maqsatyna aı­nalǵan. Oǵan kóz jetkizdik. Zaısan áýejaıyna jeteleıtin kúre-joldyń eki jaǵyna uzyndyǵy bir shaqyrymdaı jerine aǵash otyrǵyzylyp, gúlder shyǵa bas­taǵan. Ol tamshylatyp sýaryla­dy. Qazir aptasyna eki ret ob­lys ortalyǵyna «An-24» ushaǵy qatynaıdy, baǵasy – 5 myń 500 teńge. Qalǵanyn oblystyq bıýdjet kóteredi. Qala ishinde kóshe­aralyq avtobýstar qatynap turady. Munaı, gaz salalary boıynsha jaqyn arada úlken keshender iske qosylǵan kezde aýdan tipti kórkeıe túspek. Zaısanda sport kesheni men prokýratýra mekemesiniń qurylysy salynyp jatyr. Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna arnalǵan monýment alystan kóz tartady. Aýdan ortalyǵyn abattandyrýǵa 25 mıllıon teńge bólinip, Jangeldın kóshesiniń boıynda gúl­zarlar, shyrshalar otyrǵyzyl­dy. Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy atyndaǵy gúlbaq salynyp, or­talyq alańda «Báıterek» monýmenti boı kótermek. Aýdandyq «Dostyq» gazetiniń ǵımaratyn jańartýǵa 10,8 mıllıon teńge qarjy bólingen. Zaısandaǵy sý júıesin kúrdeli jóndeýge 252 mıllıon teńge aýdarylypty. Aýyl­dar da sý júıesimen birtindep qamtylmaq. Jańarǵan, ja­sar­ǵan Zaısannyń búgingi ty­nysy mine,  osyndaı. Ońdasyn ELÝBAI, Shyǵys Qazaqstan oblysy, Zaısan aýdany.