Innovasııalar densaýlyq kúzetinde

Almatyda «Atakent» qazaqstandyq iskerlik yntymaqtastyq ortalyǵynda halyqaralyq «Densaýlyq kórmesi» (KIHE 2011) tabyspen ótti. Elimizde dástúrli ótkizilip kele jat­qan atalmysh kórmede medısınalyq taýarlar men qyzmetterdiń keń spektri – emdik qu­raldar óndirýshiler, sońǵy zamanaýı medı­sınalyq qural-jabdyqtar, oftalmologııa, endoskoptyq jabdyqtar, saýyq­tyrý, fı­zıoterapııa, SPA, dıller men dıstrıbıýtorlar, t.b. usynyldy. Sondaı-aq, jetekshi otandyq jáne sheteldik kompanııalar búginde densaýlyq saqtaý sala­sy­na qajetti jáne talap etilip otyrǵan soń­ǵy ázirle­me­lerin, noý-haýlaryn, jańa teh­no­lo­gııa­laryn ákelgen. Máselen, Germanııa men Cheh Respýblıkasy kórmege ult­tyq stendilerin qoıǵan. Germanııanyń birikken stendine 26 kompanııa qatysyp otyr. Kórmeniń ashylý rásimine arnalǵan bas­pasóz máslıhatynda Densaýlyq saqtaý mı­nıstrligi Medısınalyq jáne farma­sev­tıka­lyq qyzmetti baqylaý komıtetiniń tóraǵasy Nazarbek Beısen 2005-2010 jyl­dary elimiz 100 mlrd.-tan astam teńgeniń medı­sı­nalyq qu­ral-jabdyqtaryn satyp alǵa­nyn jetkizdi. Son­daı-aq, ol bıyl 842 medı­sınalyq qural-jab­dyqtyń 168-i otandyq óndirýshiden sa­typ alynyp, oǵan 12,6 mlrd. teńge jumsal­ǵa­nyn aıta kele: «100 mektep, 100 aýrýhana» baǵ­­darlamasy boıynsha byl­tyr 58 den­saýlyq saqtaý nysany salynsa, 2011-2013 jyldary taǵy 31 nysan boı kótermek. Al 2014-2015 jyldary qosymsha 10 stasıo­nar­lyq uıym ashý josparlanyp otyr» dedi. N.Beısenniń aı­týynsha, Qazaqstanda aldaǵy ýa­qytta den­saýlyq saqtaý salasyna arnalǵan «Den­saý­lyq» jeke telearnasy ashylýy múmkin. «Ulttyq medısınalyq holdıng» AQ-nyń basqarma tóraǵasy Eljan Birtanov búginde elimizdegi densaýlyq saqtaý sala­syndaǵy eń mańyzdy máseleniń biri jańa tehnologııalyq ınnovasııalardy engizý ekendigin aıta kele, jańa qural-jab­dyq­tar satyp alýǵa ótken jyly 600 mln.-nan astam teńge ınvestısııalaǵanyn, bıyl oǵan 5 mlrd. teńge, al mamandardy oqytý­ǵa 180 mln. teńge bólingenin alǵa tartty. – Árıne, tehnologııalyq-ınnova­sııa­lyq damý, ol tek qural-jabdyqtar satyp alý ǵana emes, birinshiden, osy saladaǵy medısına qyzmetkerleriniń bilim dáre­jesin, tájirıbesin kóterý. Osy rette UMH-tiń maq­saty halyqaralyq deńgeıde joǵary ká­sibı áriptester tabý. Búginde holdıng klı­nı­kalary eýropalyq jáne AQSh-tyń birqatar medısına ýnıversıtetteri men klınıkalarymen birlese ju­mys isteıdi. Koreıa, Izraıl, Túrkııa­dan áriptesterimiz kelip, osyndaı tehno­lo­gııa­lardy engizýge kómektesýde. Sonyń nátı­jesinde byltyr elýden asa jańa tehnologııa engizdik. Son­dyq­tan bizge osyndaı halyqaralyq kórme­lerdiń mańyzy zor. Jyl saıyn bul kórme­ge tek dárigerler ǵana emes, medısınalyq dári-dármek, qural-jabdyqtar shyǵaratyn fırmalar da qatysady. Kórmeni qara­paıym halyq ta kelip kóredi. О́ıtkeni, olar da jańa tehnologııalardy bilýleri kerek. Bizde óz stendimizdi daıyndap ákelip otyr­myz, – dedi Eljan Amantaıuly. Eń bastysy, densaýlyq saqtaý sarap­shylary úshin KINE alańy tájirıbe alma­sý­dyń, strategııalyq áriptestik qurýdyń, sony­men qatar medısınalyq qural-jab­dyqtardy óndiretin álemdik kóshbas­shy­lar­dyń Qazaq­standa usynyp otyrǵan me­dı­sınalyq jańa­lyqtaryn synaqtan ót­kizý­diń biregeı múm­kin­dikterin kórsetpek. Máselen, kórmede Philips kompanııasy Qa­zaq­standa sertıfıkasııadan ótken Philips iU22 ıntellektýaldy san­dyq ýltra­dy­bysty júıesin alǵash ret usynyp otyr. Ol kúrdeli dıagnostıkalyq zert­teýde organ ulpalarynyń beınesin jo­ǵar­ǵy dál­dikpen beretin birqatar biregeı tehnolo­gııa­lardy biriktiredi. Artyqshylyǵy, má­se­len batysta osy apparattyń arqasynda MRT arqyly dıagnoz qoıý elý paıyzǵa kemigen. Ári bir datchıkpen qaı baǵytta da beıne túsire alady. Taǵy bir artyq­shy­ly­ǵy, et­jeńdi, iri deneli naýqastarǵa naqty, dál dıagnoz qoıýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq «OrdaMed Ortalyq Azııa» kompanııasy ońtústik koreıalyq jańa modelder jelisin usynsa, «Yumgiskor» kompanııasy qandaǵy gemoglobın deńgeıi, tamyr soǵysy jıiligin jáne perfýzııa ındeksin jańasha ázirleýde kontaktisiz, jyldam jáne dál anyqtap beredi. «Mamandandyrylǵan basylymdarda shyq­­qan densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ja­ńalyqtar, jańa tehnologııalar men qural-jab­dyqtar jaıyndaǵy materıal tutyný­shyǵa jetkenshe eskirip qalýda. Sondyqtan óndirýshiler, dárigerler jáne ózge de tutynýshylar arasynda bul kórmeniń róli men mańyzy jyl ótken saıyn artyp keledi. Máselen, bıyl onda fransýz dárigerleriniń operasııalyq jumysynan telekópir uıym­dastyryldy», – deıdi Qazaqstannyń farma­sev­tıkalyq fırmalar ókilderi qaýymdas­ty­ǵynyń prezıdenti V.Lokshın. Gúlzeınep SÁDIRQYZY.