Qazaqstan azııalyq áriptesterimen yntymaqqa berik

Jýyrda Mońǵolııa astanasy Ýlan-Batorda EQYU men osy uıymnyń azııalyq áriptesteri bas qosyp, yntymaqtastyqty jańa deńgeıge kóterý jáne qaýipsizdik qaterlerine birlesip tótep berý múmkindikterin qarastyrdy.

Talǵat JUMAǴULOV – Venadan.

Oqyrmandarymyzǵa belgili bo­lar, bıylǵy jyly Qazaqstan EQYU tóraǵalary úshtiginiń mú­she­si retinde EQYU-nyń Azııa­da­ǵy áriptesterimen yntymaqtasý jó­nin­degi baılanys tobyna bas­shy­lyq etedi. Bul topqa 56 múshe memleketke qosa yntymaqtastyq bo­ıynsha áriptes dárejesine ıe al­ty azııalyq el – Avstralııa, Aý­ǵan­stan, Mońǵolııa, Koreıa Respýb­lı­ka­sy, Taıland jáne Japonııa kiredi. Ádette, áriptes dárejesine ıe elder EQYU-ǵa tolyqqandy mú­she bolyp tabylmaıdy, alaıda uıym jumysyna belsendi qaty­sa­dy. Azııadaǵy áriptester tobymen birge EQYU-da Aljır, Egıpet, Izraıl, Iordanııa, Marokko já­ne Týnıs kiretin jerorta­teńiz­dik árip­tester bar ekenin atap ótý qajet. 2009 jyly Qazaqstan Úsh­tiktiń jańadan qosylǵan múshesi retinde EQYU Jerorta teńizi aı­maqtyq áriptesterimen ynty­maqtasý jó­nin­degi baılanys to­by­na tóraǵa­lyq etken bolatyn. Qazir bul top­ty Irlandııa bas­qarady. Yntymaqtasý jónindegi Azııa­daǵy jáne Jerorta teńizi áriptes­terimen ózara yqpaldasý meha­nızmi­niń negizi aqparat almasý men ortaq qyzyǵýshylyq týyn­da­ta­tyn máselelerdi talqylaý úshin Turaqty keńes sheńberindegi baı­lanys toptardyń beıresmı jına­lystar, birlesken keńester, semınarlar jáne praktıkýmdar ótkizý, áriptesterdiń saılaýlardy baqy­laý jónindegi mıssııalarǵa qatysý jáne qyzmetkerlerin EQYU-nyń da­lalyq mıssııalaryna jiberý múm­kindiginde jatyr. Ynty­maqtas­tyq jónindegi barlyq áriptes­ter­diń ókilderi joǵary deńgeıdegi kezdesýlerge, mınıstrler keńesiniń basqosýlary men qaýipsizdiktiń úsh ólsheminde qabyldanǵan min­det­temelerdiń oryndalý barysyn qarastyrý jónindegi jınalys­tarǵa shaqyrylyp otyrady. EQYU-nyń Azııadaǵy áriptes­teri­men yntymaqtastyǵy 90- jyl­dardyń basynda bastal­ǵan edi. Uıymnyń alǵashqy azııa­lyq áriptesi 1992 jyly Japonııa boldy, sodan keıin Koreıa Res­pýb­lıkasy (1994 j.), Taıland (2000 j.), Aýǵanstan (2003 j.), Mońǵo­lııa (2004 j.) jáne Avstralııa (2009 j.) qosyldy. Elordamyzda 2010 jyly jel­toqsan aıynda ótken EQYU-nyń memleket jáne úkimet bas­shy­lary sammıtiniń Astana deklarasııa­syn­da áriptes eldermen ynty­maq­tas­tyq deńgeıin kóterý qajet­tiligi aıryqsha atalǵan. Qujatta «aımaqtyń qaýipsizdigi kórshiles aımaqtardyń qaýipsizdigimen ty­ǵyz baılanysty, ásirese, Jerorta teńizi aımaǵy men Azııada», delingen. Ýlan-Batorda áriptestiktiń bir­qatar naqty máseleleri qaraldy. Is-shara ashylýynda Mońǵolııanyń syrtqy ister jáne saýda mınıstri Gombodjav Zandanshatar, EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵalyq aty­nan Lıtva syrtqy ister mınıstri Evaldas Ignatavıchýs jáne Qazaq­stan­nyń Venadaǵy halyqaralyq uıymdar janyndaǵy Turaqty óki­li Qaırat Ábdirahmanov sóz sóıledi. Lıtva ókili Is basyndaǵy tór­aǵa Aýdronıýs Ajýbalıstiń jýyr­daǵy Aýǵanstannyń Qundyz provınsııa­syna sapary jaıynda baıandap berdi. Ol orta laýazymdaǵy aýǵandyq dıp­lomattardy oqytý boıynsha joba­nyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Atal­ǵan joba Qazaqstannyń qol­daýy­m­en bıylǵy jyly alǵashqy ret júzege asyrylady. Osy oqytý kýrstary­nyń máselelerin pysyq­taý úshin Ýlan-Batorda Qazaqstan basshyly­ǵy­men arnaıy májilis ótkizildi. Konferensııa kezinde sondaı-aq, esirtkiniń zańsyz aınalymy tá­rizdi transulttyq qaýip-qater­ler­ge tótep berý máseleleri qa­ral­dy. Basqa taqyryptar qata­ryn­da ha­lyq­aralyq ekonomı­ka­lyq ynt­y­maqtastyq, ásirese, kó­lik jáne ener­­getıkalyq qaýipsiz­dik bar. Adamı ólshemdegi talqy­lanǵan máseleler  adam quqyqtary men negizgi bos­tandyqtardy nyǵaıtý boldy. Konferensııa eki kúnge sozyldy.