Patrıottar mektebi

Sarbazdar men komandalyq býynǵa mamandar ázirleýmen qatar elimizdiń qor­ǵa­nys qabiletin kúsheıtýdegi basty tapsyr­ma­­lardyń biri – áskerı ómirdi kórgen rezervti daıyndaý jáne jınaqtaý bolyp ta­bylady. Muny jumyldyrý rezervi dep ataı­dy. Bul kez kelgen ýaqytta Otany­myz­dy qorǵaý úshin sapqa turar úlken kúsh. Jy­l saı­yn elimizdiń 30 000-ǵa jý­yq azamaty merzimdik qyzmetin ótep, áskerı-oqytylǵan rezervtiń qa­taryn tolyqtyrady. Mysaly, 2010 jyly merzimdik qyzmetke 28 000 adam tartyldy. Shaqyrylý­shy­lar­dyń sany jyl sanap birtindep kemýi nelikten degen zańdy suraq týyn­daıdy. Bul Qarýly Kúshterde ót­kizilip jatqan uıymdastyrý-shtattyq sharalary men áskerı qyzmetke keli­sim-shart boıyn­sha qabyldaýdyń ar­typ otyrǵandy­ǵynan. Búgingi kúnge deıin Qarýly Kúsh­ter qataryndaǵy merzimdi qyzmettegi áskerı qyzmetshilerdiń úles sany – 28 paıyz bolsa, kelisim shart boı­ynsha – 66 paıyzdy quraıdy. Taldaý kórsetip otyrǵandaı áskerı qyzmetke negizinen 18 ben 23 jas aralyǵyn­daǵy azamattar shaqyrylady. Qalǵan­dary zańdy negizde Úkimet qaýly­symen bekitilgen qujatqa saı den­saýlyǵyna, oqýyna, otbasy jaǵdaıy­na, mamandyǵyna baılanysty merzimin uzartyp áskerı esepte turǵandar. Elimizdegi joǵary oqý oryn­daryn­da 22 áskerı kafedra jumys isteıdi. Onyń 4 kafedrasy Astana qa­lasynda, 7-ýi Almatyda, qalǵandary Qaraǵandy men Shymkent, Aqtóbe, Qy­zylorda, Petropavl, Semeı, Taraz, Oral jáne О́skemen qalalarynda. Shaqyrylýshylardy áskerı kýrs­ta daıyndaý jóninde memlekettik tapsyrys jyl saıyn 2600 adamdy quraıdy. «QR QM áskerı-tehnıkalyq mektebi» respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásipornynyń 15 fı­lıaly bir jylda Almaty, Shymkent, Túrkistan jáne О́skemen qalalaryn­da – 1800 adamdy, Atyraýda – 800 jáne basqa fılıaldarynda 1200 adam­dy daıyndaý múmkindigi bar. Sondyqtan fılıaldardyń bazasynda jylyna áskerge shaqyrylatyn jas­taǵy armııada bolmaǵan 20 000 aza­matty jalpy áskerı mamandyqtar boı­ynsha ázirleý usynylady. Oqý baǵdarlamasynda myltyq atý jat­ty­ǵýlaryn oryndaý, áskerı mamandyq dárejesin belgileý jáne sertıfıkattar berý josparlanǵan. Oqytý aqyly negizde júrgiziledi. Túrli sebeptermen ásker qataryna ilikpeı, sarbaz atanýdy sarǵaıa kút­kender úshin ótken 2010 jyldan bastap úlken múmkindik jasaldy. Áskerde eshqashan qyzmet etpegen qazaqstandyq azamattar ózderine arnalǵan bir aılyq jas jaýynger kýrsynda zamanaýı qarý-jaraq pen áskerı tehnıkany meńgerip, densaýlyqtaryn túzetip qaıtty. Olar úshin elimizde 9 oqý ortalyǵy esigin aıqara ashty. Áskerı bólimderde 1200 áskerı mindettiler áskerı bilimi men daıyndyq deńgeıin kóterip qaıtty. Sondaı ortalyqtyń biri ótken jyly Qaraǵandy oblysyndaǵy Spassk kentinde saltanatty jaǵdaıda jalaýyn kóterdi. Munda armııada bolmaǵan 400 azamat áskerı mamandyq alyp shyqty. Úkimettiń 2011 jylǵy 24 aqpandaǵy «Áskerı mindettilerdi áskerı jıynǵa shaqyrý týraly» qaýlysyn oryndaý barysynda áskerı jıynǵa tartylǵan áskerı mindettilerdiń jalpy sany 2011 jyly 3594 adamǵa jetti, onyń 1 myńy 27 men 35 jas aralyǵyndaǵy áskerde bolmaǵan azamattar. Jalpy, bıylǵy jyly áskerı jıynǵa zapastaǵy 334 ofıser men 3260 serjant pen soldatty tartý josparlanyp otyr. Áskerı jıyn aıaqtalysymen áskerı mindettiler áskerı bólimderge tirkeledi. Joǵaryda aıtylǵandarǵa súıene otyryp, jumyldyrý rezervi óńirlik prınsıpte júzege asyrylmaq. Osyǵan baılanysty áskerı oqytylǵan rezervti daıarlaý júıesin keleshekte jetildire túsý úshin 2011 jyly áskerde qyzmet et­pegen 27-35 jas aralyǵyndaǵy aza­mattardy áskerı ómirge úıretý maq­sa­tynda «Ońtústik» (Taraz), «Shyǵys» (Semeı), «Batys» (Aqtaý) óńirlik qol­bas­shylyqtarynda oqý ortalyqtary quryldy. Taraz qalasyndaǵy 85395 áskerı bóliminiń oqý ortalyǵynda (1 maý­sym­nan qyrkúıek aıyna deıin) – 200; Semeı qalasyndaǵy 21098 áskerı bóliminiń oqý ortalyǵy bazasynda (1 shilde men qyrkúıek aıyna deıin) – 150, Aqtaý qalasyndaǵy oqý orta­ly­ǵy bazasynda (1 tamyz ben qazan aı­yna deıin) – 150 áskerı mindetti áske­rı bilim nárine sýsyndap Qurlyq ás­kerleriniń bólimshelerine qajetti at­qysh, pýlemetshi, granatometshi ma­man­dyqtaryn alyp shyǵady. Ant qa­byl­dap, sert bergen naǵyz sarbaz atanady. Spassk kentindegi oqý ortalyǵyn­da (bıylǵy jyldyń naýryz aıynan) – 500, onyń 100 ofıseri naýryzda bitirdi; Bolashaqta ár jyl saıyn oqý ortalyqtarynyń bazalarynda eń kem degende áskerde bolmaǵan 1000 áskerı mindettini ázirleý josparlanyp otyr. Endi áskerı jıynnyń ne ekendigin, onyń qandaı maqsatta júrgizile­tindigin jáne talaptaryn sóz etelik. Áskerı jıyndar dep Qarýly Kúsh­terde, basqa da áskerler men áskerı quralymdarda jaýyngerlik jáne ju­myldyrý daıarlyǵyn arttyrý maqsa­tynda olardy áskerı bólimderge sha­qyrýmen áskerı qyzmetshilerdiń, son­daı-aq áskerı mindettilerdiń áskerı daıyndyq, áskerı bilimin jetildirý boıynsha ótkiziletin is-sharalar túsiniledi. Onyń negizgi maqsaty beıbit ýa­qytta qysqartylǵan sanda ustalyna­tyn áskerı bólimderdiń jaýyngerlik jáne jumyldyrý daıarlyqtaryn art­tyrý, soǵys ýaqytynda jasaqtaý aýdandarynda jumyldyrý jáne ja­saqtaý kezinde Qazaqstan Respýblıka­synyń Qarýly Kúshterin, basqa da áskerleri men áskerı quralymdaryn óristetýge qajetti áskerı-oqytylǵan resýrstardy daıarlaý jáne zapasta jınaqtaý bolyp tabylady. Áskerı mindettiler áskerı jıyn­darǵa josparly jylǵa zapastaǵy kontıngenttiń shaqyrý kólemin anyq­taıtyn Qazaqstan Respýblıkasy Úki­meti qaýlysynyń negizinde shaqyry­lady. Ony ótkizý jónindegi naqty mindetter jyl saıyn Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstriniń buıryqtarymen aıqyndalady. Osydan biraz kún buryn Qara­ǵandy oblysyndaǵy Spassk oqý-jat­tyǵý ortalyǵynyń bazasynda áskerı jıynnyń birinshi jáne ekinshi kezeńi aıaqtaldy. Almaty, Aqmola, Jambyl, Qostanaı, Pavlodar oblystarynyń jáne Astana men Almaty qalalary­nyń Qorǵanys isteri jónindegi departamentterinen shaqyrylǵan zapastaǵy 100 ofıser daıyndyqtan ótti. Daı­yndyq qorytyndysy boıynsha zapastaǵy ofıserlerge 36352 áskerı bólimniń basshylyǵy tarapynan jaǵymdy sıpattama berildi. Sonyń negizinde olarǵa kezekti ofıserlik ataqtar berý týraly josparly jumystar júrgizilýde. Qazirgi kezde áskerı jıynnyń úshinshi kezeńine 1454 áskerı mindettini tartýǵa daıyndyq jumystary qyzý júrgizilýde. Al, 2012 jyldan bastap oǵan shaqyrylýshylardyń sany men ótkiziletin oryndardyń geografııasyn kezeń-kezeń boıynsha keńeıtý josparda bar. Jıyn kezinde áskerı ómirdiń qıynshylyqtaryn bastan ótkizip, denesin shynyqtyryp, áskerı shyńda­lyp, tájirıbe jınaqtaǵan rezervtegiler Respýblıkamyzdyń qorǵanys qa­biletiniń nyǵaıýyna ózderiniń laıyq­ty úlesterin qosatyn bolady. О́z Otanyn qorǵaý, Elbasyna, halqyna adal qyzmet etý árbir Qazaqstan aza­ma­tynyń qasıetti boryshy. Júnis OMAR, polkovnık. Sýretterdi túsirgen Ermek SARBASOV.