Munan asqan qorlaý bola ma?!.

О́tken aptada Aqmola oblysynda qazaqtyń tómenshikteýi artta qaldy ma degen tili, endi eshkimge taba bolmaspyz degen ar-namysy úlken soqqyǵa dýshar boldy. Ol soqqyny bizge bi­rinen soń biri araǵa birer kún salyp osy óńirdegi jergilikti basylymdar jasady. Buqaralyq aqparat quraldarynda mun­daı masqaralyqty, tutas bir ultty qorlaýdyń eń soraqy kó­rinisin keshegi aıýdaı aqyrǵan keńes zamanynda da kórmep edik. Árkimge bir ıilip tósek, jaı­ylyp jastyq bolǵan ózimiz  nasharmyz ba, joq álde, biz qan­sha baýyrymyzǵa tartqanmen, pıǵyl sondaı ma, túsine almaı otyrmyz. Aıtalyq, keshegi Kók­shetaý oblysynan qalǵan eski kóz ǵoı dep ózimiz ana tilindegi «Kókshetaý» gazetinen kem kór­­meı­tin qalalyq «Stepnoı maıak» gazetine 2011 jyldyń 26 mamyryndaǵy №21 sanynda «Jıle bomja-kazaha» degen kros­svordty jarııalap, sonsha ne kórindi?!. (Olar reseılik jýrnaldan esh ózgerissiz kóshirip al­ǵan eken). BOMJ sóziniń tórkini túsi­nik­ti. Belgili bir turaǵy joq qań­ǵybas. Osy el men jerdiń ıesi qazaqty BOMJ-ǵa, al búkil ata-babamyz, sonyń ishinde álemdi aý­zyna qaratqan talaı ǵulama­la­ry­myz dúnıege kelgen qasıetti kıiz úıimizdi sol BOMJ-dyń tu­ra­­ǵy­na teńep, qanyńdy basyńa tepkizetin bul basylymdy osy­dan keıin sotqa berse de obal joq. Shirkinderdiń aqyry kóshi­rip basyp otyrǵasyn BOMJ sózin, tym qurysa, kóshpendiler sózi­men  almastyrýǵa óreleri jetpegeni me?!. Elbasynyń saıasa­tyn júrgizedi degen, bıýdjetten qarjy alatyn memlekettik ba­sy­lymnyń ózi osyny istep otyrsa, basqalaryna ne jo­ryq?!. Bul  eki ortada oblysta shy­ǵatyn jergilikti basylymdarda jarııalanǵan 30 mamyr - 5 maý­sym aralyǵyndaǵy teledıdar baǵ­darlamasynda da óńiń túgil túsińe kirip shyqpaıtyn sumdyq jaǵdaılar oryn alyp: «Kim-kóringenge qoljaýlyq bolǵan osy biz kimbiz?» degen tóte suraq eki-úsh kúnnen beri mıymyzdy kemirýde. Aıtalyq, Kókshetaý qalalyq táýelsiz «Kýrs», Býrabaı aýdan­dyq «Býrabaı», «Lých», Eńbek­shil­der aýdandyq «Jańa dáýir», «Sel­­skaıa nov» sııaqty gazet­terdiń betterindegi «Habar» telearnasynyń seısenbi, 31 mamyr kúngi baǵdarla­ma­syn­daǵy «Maǵjan Jumabaev» derekti fılmi «Maǵ­jan Pıatnısabaev», al, jeksenbi, 5 maý­sym kúngi baǵdarlamasyndaǵy «Ba­qyt­jan Jumadilovti eske alý keshi» «Baqytjan Pıatnısadilovti eske alý keshi» bolyp jar­tylaı qazaqsha, jartylaı orys­sha sha­tylyp-butylyp, my­na quby­jyq­qa nanar-nanba­sy­myz­dy bilmeı, dal bolyp otyr­ǵan  jaıymyz bar. «Til týraly» alǵashqy Zań­nyń qabyldanǵanyna bıyl attaı 22 jyl. Aldaǵy jeltoqsan­da táýel­sizdigimizdiń jarııalan­ǵa­nyna 20 jyl tolmaqshy. Sonda jetken jerimiz osy ma? Biz «já» dep baıaǵy úırenshikti sy­ńaı tanytqany­myzben, sol náý­bette jazyqsyz­dan jazyq­syz atylyp ketken Maǵ­­jan aqyn arýaǵy jaı kúnge de emes, dál 31 mamyr – Saıası qý­ǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúnine dóp kelgen bul saı­qy­ma­zaq­tyqty qa­laı keshedi?!.  Son­dyq­tan, eger táýelsiz el ekenimiz ras bolsa, budan bylaı tu­tas bir ult­tyń namysyn qorlaı­tyn mun­­daı ar­syzdyqtarǵa úzildi-kesildi ty­ıym salatyn ýaqyt jetti. Al, endi  «jumanyń» or­ny­na adam­nyń oıyna kirip shyq­pas qaıdaǵy joq «pıatnısalar» osy gazetterdiń (múmkin, jal­ǵyz bul basylymdardyń emes, respýb­lı­­ka­myzda shyǵatyn bas­qa ga­zet­ter­diń de)  betterinde qalaı órip ketken? Ol kimniń, qaı aran­da­týshy­nyń isi?!. Jópel­de­mede munyń anyq-qanyǵyna jete almaı otyr­myz. Biraq, qaıt­ken kúnde de jetip, bir shara qoldan­ba­saq, eldigimizge syn. Qa­zaq tiline qarsy talaı quqaı­dy kór­genimizben, tap my­nadaı shekten shyǵýshylyq este joq. Mundaıda adal peıildi orys­tildi basylymdarǵa qyr­a­ǵy­lyq tanytpasa bolmaıdy. «Kúl bol­ma­sań, búl bol» deý jónsiz. Aby­roı bolǵanda, ob­lys­tyq «Arqa ajary», taǵy basqa gazetterde bul qatelerge jol berilmeı, betke salynǵan jerinen túzetilgen.  Al, joǵa­ry­dan tú­setin teledıdar baǵ­dar­la­ma­lary oqylmaı, daıyn­ǵa senip, sol kúıi shyǵyp jata­tyn ózge  ba­sylymdarda osy  os­pa­dar qal­pyn­da  ketip qal­ǵan. Sonda qap­taǵan kezekshi redaktor, korrektor, bas redaktor aı baǵyp otyrǵan ba?! Álde bul qasaqana jiberilgen qate me?.. Qaıyrbaı TО́REǴOJA, jýrnalıst. Kókshetaý.