Ǵalamtor jáne jýrnalıst

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń redaksııasynda qazaq jýr­na­lıstıkasyn ǵalamtorda paıdalaný múmkindikterine arnalǵan «dóń­gelek ústel ótti. Astanada qazaq tildi áriptesterimiz úshin alǵash ret ótkizilgen basqosýǵa gazet basshysy Saýytbek Abdrahmanov, Parlament májilisiniń depýtaty Murat Ábenov, Baılanys jáne aqparat mınıstrliginiń jaýapty qyzmet­ker­le­ri, jýrnalıster men tanymal bloggerler qatysty. «Dóńgelek ústel+trenıng» pishininde «Qazaq jýrnalıstıkasy jáne ınternet» degen taqyrypta ótken basqosýda jýrnalıst qyz­me­tindegi ınternettiń mán-ma­ńy­zy men qazaq tildi saıttardyń máseleleri talqylanyp, sońynan semınar-trenıng ótip, onda blog ashý, ony júrgizýdiń qupııalary, Facebook, Twitter áleýmettik jelilerin paıdalanýdyń mańyzdy­lyǵy, jýrnalıst úshin «Google» júıesiniń múmkindikterin tıimdi paıdalaný ádisteri qaraldy. Kezdesýdi «Egemen Qazaqstan» gazeti AQ prezıdenti Saýytbek Abdrahmanov kirispe sózben ashty. Gazet basshysy basqosý­dyń maqsa­tyn, ınternettiń qoǵamda alatyn ornyn aıtyp, onyń erekshelikteri men qazaq jýrnalıstıkasynyń ınternetpen tyǵyz jumys is­teýdiń mańyzdylyǵyna toqtalyp ótti. «Internet konvergensııanyń bú­gin­gi tańdaǵy eń jetilgen túri retinde telekommýnıkasııalyq to­­­rap­tardyń, kompıýterlik tehnologııalar men BAQ kontentiniń toǵysynda paıda bolǵan. Internetpen jumys isteý kezinde biz onyń osy toǵysýdyń nátı­jesi ekendigin udaıy este ustaýǵa tıispiz», degen S.Abdrahmanov «dóń­­­gelek ústelde» jalpy ınter­net­tiń problemalary talqylan­baıty­nyn, bul joly qazaqtildi BAQ-tar­da ınternet segmentiniń úle­sin  kóbeıtý joldary jaıyn­da ǵana sóz etiletinin aıtty. Al bul iste problema jetkilikti. Shyndyqtyń betine tike qa­raıtyn bolsaq, qazaqtildi redak­sııa­lardaǵy jýrnalısterdiń ba­sym bóligi ınternetpen jumys is­teýdi áli kúnge tolyq  meńgere qoıǵan joq. Kerekti materıaldy ınternetten tez sýyryp ala qoıa­tyn jýrnalıster de qazirshe kóp emes. Odan da ashyq aıtatyn bol­saq, tipti ınternetten qajet ta­qy­ryptaǵy aqparatty atymen ala almaıtyn jýrnalıster de ta­by­lady. Internet qazaq jýrna­lıstıkasy úshin ıgerilmegen tyń deýden aýlaqpyz, biraq ózge aǵaı­yndarmen salystyrǵanda bul ja­ǵynan uıattylaý ekenimiz taǵy anyq. Internetti paıdalanýda memlekettik qyzmetkerlerdiń jýrnalısterden ozyp ketken jaıy da bar. Qazir jurttyń bári Pre­mer-Mınıstrdiń «Tvıtterdegi» jazǵandaryn udaıy oqıtyn bo­lyp aldy. 7 maýsymdaǵy málimet boıynsha Kárim Másimov jazba­laryn júıeli oqıtyndardyń sa­ny 5 myńnan asyp ketipti. Kezdesýde Parlament Máji­li­siniń depýtaty Murat Ábenov sııaqty blogtarynda kúndelikter júrgi­zip, áleýmettik jeliler ar­qyly oqı­ǵalarǵa ún qosyp, belsene aralasyp júrgen tanymal bloggerler gazet basshysynyń sózine qosylatynyn aıtty. Baı­lanys jáne aqparat mınıstrli­giniń baspasóz hatshysy Ásel Egiz­baeva búginde elimizde ǵa­lamtorǵa 5 mln.-nan astam aza­mat­tyń tirkelgenin atap ótti. Al 2015 jyly keń jolaqty ınternetpen eli­miz­diń barlyq óńirleri qamtamasyz etiledi, dedi ol. So­nymen birge, Á.Egizbaeva mı­nıstr­liktiń jany­nan ashylǵan www.baq.kz saı­ty­na 7 telearna, 5 radıo, 18 aqpa­rat agenttigi, 29 respýblıkalyq jáne oblystyq gazetter tirkelgen bolsa, bola­shaqta oǵan aýdan­dyq basylym­dar da tirkeletinin, al blog máse­lesine kelgende qa­zaq tildi blog­tardyń sanynan góri sapasyn arttyrý kerektigin eskertti. Parlament Má­ji­lisiniń depý­ta­ty Murat Ábenov osy kezdesýge keler aldynda óziniń Face­book-tegi jeke betinde «Egemen Qazaqstan» ga­ze­tiniń re­dak­sııasyna bara jatqa­nyn ja­zyp úlgeripti. «Jańalyq! Búgin «Qa­zaq jýrnalıstıkasy jáne ınternet» degen taqyrypta «Egemen Qazaqstan» gazetiniń ǵıma­ra­tyn­da «dóńgelek ústel» ótedi. Blog ashý, «Feısbýk», «Tvıtter» áleý­mettik jelilerinde tirkelý jáne olardy paıdalanýdy naqty is jú­zinde kórsetýge arnalǵan semınar-trenıng ótedi. Jalpy, jýr­nalıst qyzmetindegi ınter­net­tiń mańyzy men qazaqsha ın­ter­nettiń máseleleri talqylan­baqshy. Birge qatysaıyq!», dep jazypty blogger. Al jıynda ol ınternet blogtardyń BAQ-tan artyqshy­ly­ǵy onda usynys, pikirler aı­týǵa, jarııalaýǵa, jeke muraǵatqa saqtaýǵa, áleýmettik jelilerdiń ózinde jaqsy orta ta­býǵa, depýtat retinde saýaldar jol­daýǵa, azamattardyń aryz-shaǵym­dary­men jumys isteýge bo­latynyn jetkizdi. «Halyq sózi» gazetiniń jas bolsa da kópke tanylǵan tilshisi О́rken Kenjebek pen belgili jýrnalıst, «Habar» agent­tiginiń qyzmetkeri Berik Ýálı jedel aqparat alýda ınter­nettiń ma­ńyzdylyǵyn, blogtar­dyń sa­pa­syn jaqsartýdaǵy oıla­ryn ortaǵa saldy. Máselen, О́.Kenjebek óziniń jaqyn dosy Aı­sultan Jaqypovtyń Qaraǵandy­da bala­larǵa arnalǵan «Qulyn­shaq» blo­gyn ashqanynan, al qos­tanaılyq Talǵat Baınazarov ózi oılap tapqan geogebra oqý júıe­sin blogqa ornalastyrǵanynan habardar etti. Odan ári kompozıtor Marat Omarov pen blogger Serik Erǵalı ınternetke qatysty mynadaı qy­zyqty málimetter keltirdi. Kompozıtor jaqynda Máskeýde ótken telekonkýrsta bas júldeni jeńip alǵan Erkesh Hasen degen shákir­tiniń qazaq ánin oryndap, Reseı halqyn tańqaldyrǵanyn, sodan keıin ol birden Youtoube-ke, Face­book pen Twitter áleýmettik jelilerine taraǵan soń ony Gollıvýd juldyzdarynyń kórgenin, al AQSh-taǵy qazaq otbasylary sony kórgennen keıin ózderi E.Hasendi Qazaqstanǵa izdep kelgenin aıtty. Elimizde alǵash ret qazaq saıttaryn jasaǵandardyń biri Serik Erǵalı bolsa, ol qazir blogtardyń ózin azamattyq jýr­nalıstıkaǵa jatqyzýǵa bolaty­nyn málimdedi.  Kezdesýdiń jalǵasy retinde ótken semınar-trenıngte «Egemen Qazaqstan» gazetiniń saıty tobynyń jetekshisi Serikqazy Ká­kibalanov pen saıt jasaýda qol­tańbasyn qaldyrǵan maman Arshat Orazov qatysýshylarǵa blog­ty ashýdy, ony júrgizýdiń ádis-tásilderin, Facebook, Twitter áleý­mettik jelilerinde tirkelý men olardy paıdalanýdy kórse­tip, Google júıesiniń múmkin­dik­terin tıimdi paıdalaný ádisteri týraly qyzyqty málimettermen tanystyrdy. Munda olar blog ta­nymal bolyp, onyń oqyrman­daryn kóbeıtý úshin ne isteý kerektigin, materıaldy qalaı jazý, oǵan qandaı taqyryp qoıý, poshta qyzmetin paıdalaný arqyly kerekti jańalyqtarǵa jazylý, aq­pa­rattardy irikteý ádisterin úı­­re­ný týraly oılarymen bó­listi. Bas basylym bastamashyly­ǵy­men uıymdastyrylǵan «dóń­ge­lek ústel» qazaq jýr­nalısteriniń betin ınternetke burý isine ózindik úlesin qosady dep senemiz. Dastan KENJALIN.