О́z mamandyǵyna ǵashyq adam

Kishkene kezinde úlken qyzymdy «qu­ly­nym», «altynym» dep erkeletip aı­typ júrip, birde «kózimniń qarashyǵy, jaryq dúnıem meniń» dep aınalyp-tol­ǵanyp edim, ol: «mama, kózimniń qa­ra­shy­ǵy, jaryq dúnıe degen ne sonda?» dep surady. «Jaryq dúnıe degen mynaý jar­qyraǵan álem. Sol álemdi kózińniń qa­ra­shyǵy bolmasa kóre almaısyń. Al qa­rań­ǵyda qalaı ómir súresiń. Sondyqtan seniń atyńdy kózimniń qarashyǵy, kózim­niń janary bolsyn, dep Janar qoıǵanmyn» dedim men oǵan. Iá, adam balasy úshin mańdaıdaǵy qos shyraqtyń orny bólek. Qam­shynyń sabyndaı ómirde mynaý jaryq dúnıeniń bar qyzyǵyn kózben kórip qana rahattanatynymyz taǵy ras. Demek, kózdiń kórýi – ár adamnyń asa qundy baılyǵy, tabıǵattyń bergen ólsheýsiz syıy. Endi, sol adamnyń on eki múshesiniń negizgisi, ári eń názik aǵzasy – kóz aýrýyna ota jasap, emdeıtin jany da, ózi de názik, Qazaqtyń kóz – aýrýlary ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń shyny tárizdi dene jáne tor qabyqtyń hırýrgııasy bólimshesiniń meńge­rý­shisi, medısına ǵylymdarynyń doktory Elmıra Ǵazızqyzy Qana­pııa­novamen tanysyp, ol kisi jaıly qalam terbeýimizge jaqyn adamymyzdyń jaryq sáýleni kórýi sep bolǵan-dy... Jalǵyz men ǵana emes, kim bolsa da bas aýyryp, baltyr syzdap aýrýhanaǵa bas suqqanda, aldymen aldyna baratyn dárigerdiń «qalaı qarsy alady eken» dep qabaǵyna qaraıtyny ras qoı. Eger jyly shyraı tanytyp, ishi-baýyryńa kirip, aýyrǵan jerińdi, jaǵdaıyńdy táp­tishtep surap jatsa, «dáriger eń al­dymen sózimen emdeıdi» degen osy bolar, boıyń bir jeńildenip, jarty aýrý­yńdy alyp tastaǵandaı kúı keshesiń. Biz de Elmırany alǵash kórgende sondaı sezimde boldyq. Bııazy úni, súıkimdi aq sary júzi, medısınanyń termınderin qalaıda qarapaıym sózben túsindirýge tyrysyp, bar yqylasymen jetkizýi, rııasyz jymıyp, aq jarqyn kóńilimen ózińdi qaryzdar etip qoıatyndaı qasıeti – bári-bári adamnyń bekzat bolmysynan habar berip turǵandaı. Ony sezingen saıyn siz de ol kisige óz yqylasyńyzdy bildirýge tyrysyp jatqanyńyz. Al ja­qynyraq sóılese kele, óz mamandyǵyna degen sonshalyqty súıispenshiligi, dári­gerlik antyna adaldyǵy, naýqasqa degen janashyrlyq shyn nıeti kózge uryp tur­ǵanyn kórgende Táńiri qalaǵan dárý­men osyndaı-aq bolatyn shyǵar dep top­shylaısyń. ...Qalaı degende de, adam ómirindegi eń bir mańyzdy sáttiń biri – mamandyq tańdaýda adaspaýy ǵoı. Ásirese, adam­nyń taǵdyry qolyna tapsyrylatyn ma­mandyqta, áste abaı bolǵan abzal. Ma­mandyq tańdaýǵa kelgende Elmıranyń joly boldy. О́ıtkeni, ol dárigerler áýletinde dúnıege kelip, erjetti. Es bilgen kezinen estigeni medısına, naýqas, aýrý jaıly. Ata-anasynyń, úıge kelip jatyp emdeletin týystarynyń sózderi­ne qulaǵyn túre júredi. О́zi de zerek bala ǵoı, bárin kókeıine toqı berse kerek. Aıaýly ákesi Ǵazız Qanapııanov elimizge tanymal onkolog-radıolog, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor. Uzaq jyldar Qazaqtyń onkologııa jáne ra­dıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtý­tyn­da aldymen radıologııa bólimin meń­gerdi, keıin dırektordyń ǵylymı ju­mystary jónindegi orynbasary bol­dy. Osydan úsh jyl buryn otandyq me­dısınanyń damýyna kóp eńbek sińirgen ǵalym 63 jasynda, ómiriniń eń belsendi shaǵynda ózi de jaman aýrýdan dúnıeden ozdy. Anasy Raýza da dáriger-terapevt. Kóp jyldar temir jol aýrýhanasynda eńbek etip, búkil ómirin medısınaǵa ar­nady. Búginde zeınetkerlikke shyqsa da shıpajaıda bólim meńgerýshisi. Mine, osyndaı zııaly otbasynda ós­ip, dárigerlik mamandyqtyń qyr-syry­na qanyqqan Elmıraǵa basqa mamandyq jaıly oılaý qaperine kirmeı, kishkene kezinen «tek dáriger bolamyn» degen ar­mannyń jeteginde ketedi. Esh qınalmaı, Almaty memlekettik medısına ınstı­tý­tynyń pedıatrııa fakýltetine oqýǵa tú­sip, ony 1990 jyly bitiredi. Ákesi qy­­zynyń balalar onkology bolýyn qa­la­ǵan­men, oǵan júregi daýalamaıdy. Ins­­tı­týttyń tórtinshi kýrsynda mamandaný bastalǵan kezde ata-anasynyń aq­yl-ke­ńesimen kózdiń adam aǵzasyndaǵy rólin, oftalmologııa ǵylymynyń keleshegin baıqaǵan bolýy kerek, osy joldy tań­daıdy. Sodan bastap oftal­mo­logııaǵa qatysty úıirmelerge qaty­syp, bilimin tereńdetip, oqý bitirgen kez­de osy ma­mandyqqa nyq senimmen keledi. –  Meniń sińlim Quralaı da dáriger, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty, Onkoınstıtýtta emhana meńgerýshisi. Árıne, jas kezińde neniń jaqsy, neniń jaman ekenin túsine bermeısiń ǵoı. Men kóbine ata-anamnyń aıtqanymen júr­dim. О́ıtkeni, ol kisiler medısınany jaq­sy bildi. Keńes surap, aqyldasqanda stýdent kezimde de, jumys istegende de járdemi kóp tıdi. Ol kisiler de óz­de­riniń bilgenderin, medısınada, eń aldy­men, qaı máselege mán berý kerektigin, kásibılik jaǵynan da kómektesip, tipti óz qupııalaryn da aıtatyn. Ekeýmizdi de ata-anamyzdyń óz jumystaryna degen kózqarasy, jaýapkershiligi tárbıeledi dep oılaımyn. Sondyqtan ózimniń dá­ri­gerler áýletinen shyqqanyma maqta­na­myn. О́kinishke oraı, qyzym Kámılá shyǵarmashylyq joldy tańdady, – dep áńgimesin jalǵady Elmıra. Dáriger qyzdyń bul aıtqan júrek­jar­dy syry ras. Elimizdegi qaıta qurý, daǵdarys kezinde dárigerler medısınadan jappaı ketip jatqanda, ákesi: «Qy­zym, eshqaıda ketpeısiń, osy jumy­syń­dy jalǵastyra ber. Keleshekte báribir dárigerdiń eńbegi baǵalanatyn bolady» degeni áli esinde. Endi kópshilikke túsinikti bolý úshin Elmıra jasaıtyn operasııanyń ereksheligine toqtalaıyq. Jalpy, kóz alma­sy syrtqy (aq tústi), ortańǵy (tamyr­ly), ishki (torly) – úsh qabattan tursa, vı­treoretınaldyq hırýrgııa tikeleı kóz­diń eń ishki tor qabatymen aınaly­sa­dy. Uıashyq kózdiń eń názik jeri. Ol adamǵa kórinbeıtin júıke talshyqta­ry­nan tura­dy. Iаǵnı, mıdyń kózdegi tinderi. Qa­rapaıym tilmen aıtqanda, kózdiń ishindegi shyny tárizdi dene aýysty­ry­lyp, tor qabyqtyń tesikteri jamalyp, ornyna keltirilip jabystyrylady. Ope­rasııa endoskopııalyq ádispen, mıkrokesýmen jasalady. Ol hırýrgııaǵa lazer de kiredi. Demek, óte názik hırýrgııa bolǵandyqtan, asa joǵary tehno­lo­gııany qajet etedi. Qazir Elmıra óziniń tobyn jasaqtady. Tórt-bes hırýrg osy kúrdeli opera­sııa­ny jasaýdy meńgerse, úırenip jatqan jastar da bar. Kóp­shi­liginde bul operasııa, eń aldymen, qant dıabetimen aýy­ratyn, túrli jaraqat al­ǵan naýqastarǵa jasalady. Artyqshy­lyǵy – ol hırýrgııamen kóz almasynda­ǵy basqa da ope­ra­sııalardy bir mezette jasaýǵa múmkindigi mol. Bul – ope­ra­sııanyń biregeıligi. Jalpy, kóz aýrýlaryn emdeýde vı­treo­retınaldyq hırýrgııanyń qys­qa­sha óz tarıhy bar. 2005 jyly ınstıtýt osyndaı ota jasaý maqsatynda jańa qural-jabdyqtar alǵan bolatyn. Endi, Qazaq­tyń kóz aýrýlary ǴZI-diń dırek­to­ry, medısına ǵylymdarynyń dokto­ry, pro­fessor Tursyngúl Botabekova sol kezde kásibı biligi joǵary, óz isine as­qan jaýapkershilikpen qaraıtyn dá­ri­ger Elmıra Ǵazızqyzyn shaqyryp alyp: «Báribir bul ádisti erte me kesh pe bas­taýymyz kerek. Eger sen osy isti qolǵa almasań, onda bizde eshqashan alǵa jyl­jý bolmaıdy» dep emdeý tá­si­lin qolǵa alýdy mindettegen bolatyn. Zady, medısınada jańa bir ádisti, bolmasa, emdi engizerde osyndaı senim kórsetilip, qoldaý jasalmasa, dáriger­diń ózi táýekelge baryp, ol isti qolǵa alýy ekitalaı. Osylaısha ınstıtýt bas­shysy elimizde buǵan deıin qolda­nyl­maı, eshkim aınalyspaǵan kúrdeli istiń tizginin Elmıraǵa senip tapsyryp, shetelge oqýǵa jiberedi. Halyqaralyq konferensııalardan qaldyrmaı, ózge eldiń mamandarymen tájirıbe almasyp, úı­renýge jaǵdaı jasaıdy. Sonyń nátı­jesinde, qazir elimizde vıtreoretı­nal­dyq hırýrgııa jolǵa qoıylyp, óte kúrdeli kategorııadaǵy pasıentterdi emdep, saýyqtyrýǵa úles qosýda. Instıtýt tek qana osy salada emes, kóz aýrý­la­ryna qatysty basqa da kúrdeli operasııa­lar jasap, elimizdegi oftalmologııa salasynda biraz jetistikterge qol jetkizip keledi. Osy rette byltyr Elmı­ranyń vıtreoretınaldyq hırýrgııadan sátti qorǵaǵan doktorlyq dısserta­sııa­sy onyń osy saladaǵy ǵylymǵa qosqan úlesi desek te bolǵandaı. –  80 jylǵa jýyq ta­rı­hy bar biz­diń ıns­tıtýtta sońǵy on jylda úlken ózgerister boldy. Basshylyq qyzmetke professor Tursyngúl Kópjasarqyzy kelisimen ol kisi qoryqpaı, úrdisti ıdeıa­lardy engizý úshin batyl qadam­dar­ǵa bar­dy. Qazirgi zamanǵy sońǵy zamanaýı tehnologııalar satyp alyp, Amerıkada, Eýropada jasalatyn ádis-tásilderdi engizdi. Búginde ınstıtýtta álemde eń aldyńǵy qatarda qandaı zamanaýı apparat bolsa, qandaı eń sońǵy em-dom bolsa, sonyń bári bar, sonyń bári júzege asyrylýda. Demek, biz eshqandaı shet memleketten qaı jaǵynan bolsa da kem emespiz, – deıdi keýdesin maqtanysh kernegen Elmıra. Medısınadaǵy ár sala mamanyna qoıylatyn talap árqalaı bolǵanmen, jalpy dárigerlerge ortaq qasıetter bolady. Elmıranyń aıtýynsha, ol bi­rin­shiden joǵary kásibılik, ıaǵnı bilim, ekinshiden, mindetti túrde izdenip, ózin-ózi damytyp, jetildirip otyrý. Al jaq­sy hırýrg bolǵyń kelse, úlken tó­zim­dilik, baıypty minez, hırýrgııalyq qabilet, bilim, oǵan qosa jaqsy apparatýra qajet. Taǵy da basty qasıettiń biri – adamdy, naýqasty jaqsy kórip, ózińe tartyp, janyń ashyp, sol naýqaspen birge qınalý. Qolyńnan kelmese, sózben emdep, naýqastyń kóńilin jaılandyrý – ol da em. Sonda naýqasqa da psıholo­gııalyq turǵydan jeńil bolmaq. Taǵy bir másele, operasııa emdep, saýyqtyrý­dyń elý paıyzy bolsa, al elý paıyzy pasıentti kútýge, qarym-qatynasqa, jy­­ly qabaq tanytýǵa baılanysty. «Bir baıqaǵanym, eger sen operasııa jasaǵan adamǵa janyshyrlyqpen qarap, ol týra­ly oılamasań, emińniń nátıjesi bol­maıdy. Bul óte mańyzdy. Solaı desek te, dárigerler baqytty adamdar» deı­di Elmıra. Nege? О́ıtkeni, olar naý­qas adamdarǵa qýanysh syılaıdy. Sodan da, dáriger qadirli mamandyq atansa kerek. Instıtýtta jumys jasaǵan on toǵyz jyldyń ishinde Elmıranyń aldyna qanshama naýqastar kelip-ketti deseńiz­shi. Solardyń arasynda, ásirese, qos ja­narynan aıyrylyp, uzaq jyldar kózi kórmeı, týystary jetektep kelgen naý­qastyń operasııadan keıin jaryq dú­nıeni kórgendegi qýanyshty sátin kórý­diń ózi bir ǵanıbet. Árıne, ony sózben jetkizý múmkin emes, tek kózben kórý kerek. Kópshiligi qýanyshtan jylap jiberse, keıbiri Allany aýyzǵa alyp, shúkirshilik jasap, búkil jan dúnıe­simen rahmetin jaýdyryp jatqany. Bul da dáriger ómirindegi eń shýaqty shaq dersiń. Al Elmırada mundaı jaǵdaılar jıi bolyp turady. – Birde jaraqat alǵannan eki birdeı kózi kórmeı qalǵan 32 jastaǵy jigit emdelýge keldi. Sodan bizde jasalǵan operasııadan keıin bir kózi kórip, ekinshisin ornynda saqtap qaldyq. Sol jigit ár mereke saıyn habarlasyp, quttyqtap tu­rady, bolmasa ózi kelip ketedi. Qazir bir týǵan baýyrymdaı. Onyń daýysyn estigen kezde basqasha áserde bolasyń. Al keshe janary jeti jyl kórmegen jigitke úlken operasııa jasa­lyp, kózi kórgendegi eń alǵashqy sózi qandaı deısiz be?! «Jaqsy boldy ǵoı, endi áıelimniń ózgergen túriniń qandaı bolǵanyn kóre­tin boldym» dep jatyr. Degenmen, os­yn­daı qýanyshty sátte, ál­bette naýqastar­dyń deni jaqyn adamda­ryn izdep, kórgisi keledi. Ne bolmasa «Qandaı jaqsy, endi ózim júrip-tu­ra­tyn boldym» dep ala­qaı­lap qýanǵanyn aıtpańyz, – deıdi ózi emdegen adamdar jaıly eske alǵanda kózi bal-bul jaınap shyǵa kelgen otashy qyz. Iá, naýqas adamnyń qýanǵanyn kórý – dárigerdiń de qýanyshy, jeńisi. О́ıt­keni, adamnyń barlyq dene músheleriniń ishindegi eń sezimtaly, adamǵa eń kóp qyzmet jasap, úlken ról atqaratyn aǵ­za­sy, ol – adamnyń qos janary desek, adam qos shyraǵynan aıyrylǵanda aınalamen 80-90 paıyzǵa deıin baılany­sy úziledi eken. О́ıtkeni, adam aqparatty tek kórý arqyly alady. Al qalǵan on-on bes paıyzyn estý arqyly qabyldaıdy. – Árıne, qınalyp júrgen adamǵa kómekteskiń keledi, biraq keıde sáti bolmaı qalatyn kezder de bolady, – dep sózin jalǵady keıipkerimiz oıly kóz­ben. – Bul tek bizdiń salada ǵana emes, jalpy hırýrgııada kezdesetin jáıt. Ol kezde uıqysyz túnder ótedi. Naýqasty oı­lap, túnimen ýaıymdap shyǵasyń. «Qaı jerde múlt kettim, qaı jerin durys jasamadym?» dep ózińdi kinálap alasyń da: «Nege nátıje bolmaıtynyn bile tura, naýqastyń kóńiline qarap, «qa­raǵym, báribir kórmeımin, múmkin bir úmit oty bolyp qalar» degen sózine nege ılandym. Bas tartý kerek edi» degen ókinish ıekteıdi. Shynynda da, «kó­reıik» dep alǵan soń adamǵa úmit dú­nıe­sin berý óte qıyn. Sosyn «Biz qo­ly­myzdan kelgenin jasadyq, ary qaraı kóremiz» dep aıtýǵa týra keledi. Sonda keıbir naýqastar qolymyzdan kelgenniń bárin jasaǵanymyzdy túsinedi. Kórdińiz be, mundaı jaǵdaılar da bolady. Elmıra osy oılaryn qınala aıaqtady. Ras, mundaı aýyr operasııany kóte­rý naýqas adamǵa da, otashyǵa da qıyn. Operasııa keıde úsh saǵatqa deıin so­zy­lady. Sonda da Elmıranyń kúndelikti jumys kestesi birqalypty. Operasııaǵa saǵat toǵyzda kirip, úshte bir-aq shy­ǵady. Keıde keshki beste áreń bosaıdy. Mine, kúni boıǵy jumysy osyndaı qar­balas bolsa da, Elmıra basqa da qosalqy jumystarǵa ýaqyt taýyp jatqany. Má­selen, ony ǵa­lym retinde kóz aýrýla­rynyń kóbeıý sebepteri alańdatady. Ási­rese, qazir ón­diristik jaraqat alý­shy­lar sany artqan. Jeke kásip­oryn­darda, jeke sektorlarda jumys isteıtinder tehnıka qaýipsizdigin saqtamasa, balalarymyz túrli merekelerde qytaı­dyń ot shashýlarynan kóz jaraqatyn kóptep alýda. Sondaı-aq úl­kenderdiń quntsyzdyǵynan kishkene ba­laqaılar­dyń qolyna ótkir zat túsip, ar­ty óki­nishti jaǵdaıǵa ákelýde. Qazirgi jas­tar­dyń, oqýshy balalardyń kúndiz-túni kom­pıýter aldynda otyryp, az qı­myl­daý sebepterinen jasóspirimderdiń ara­synda refraksııa aýytqýlary, «qur­ǵaq kóz», «qyzyl kóz» sındromdary jıi kez­desetin boldy. Sońǵy kezderi ýaqy­tynan buryn týylatyn nárestede kóz aqaýynyń bolý múmkindigi kóbirek baı­qalýda. Máselen, DDU 500 gramm bolyp týylǵan sharanany aman saqtap qalý kerek degen talap qoıýda. О́ıtkeni, ondaı kezde náresteniń kózi kórmeı týylady da, arnaıy besikte kıslorod astyna jat­qanda kóz almasyna, tor qabyǵyna qatty áser etetin kórinedi. Demek, bul da bú­gin­gi kúnniń eń kúrdeli máselesiniń birine aı­nalyp otyr. Qazir osy máse­lege baı­la­nysty ınstıtýt basshysynyń bas­ta­ma­sy­men balalardy emdeýge ba­ǵyt­tal­ǵan baǵ­darlama jasalý ústinde. Al Sa­la­mat­ty Qazaqstan memlekettik baǵdar­lamasy sheńberinde respýblıka boıynsha tur­ǵyn­­dardyń arasynda etek alyp otyr­ǵan kóz aýrýlarynyń ishindegi kúr­delisi – glaý­komaǵa (sý qarańǵylyq) qarsy skrınıng júrgizilýi Úkimet ta­rapynan kór­se­til­gen úlken kómek, qoldaý ekenin aıtqan jón. – Árıne, biregeı jańa tehnologııa jaqsy. Biraq, biz jergilikti jerdegi al­ǵashqy dárigerlik kómekti jandandyr­maı, eshnárse jasaı almaımyz. О́ıtkeni, aýrýdy qanshalyqty erte satysynda an­yqtap, emdeýge jiberse, em de sonsha­lyqty nátıjeli bolmaq. Olaı bolmasa, bizdiń em-domnyń, keremetteı tehnolo­gııa­nyń paıdasy shamaly. Sondyqtan jer­gilikti jerdegi oftalmolog dáriger­ler­men tyǵyz jumys jasaýǵa kúsh salý­damyz. Bizdiń ınstıtýtqa bıýdjetten arnaıy bólingen qarajat esebinen aı­maqtardaǵy dárigerlerdiń bilimin jetildirip, tájirıbe almasamyz. Ekinshiden, bizde kýratorlyq joba jumys isteıdi. Máselen, men Shyǵys Qazaqstan obly­sy­nyń kýratorymyn, sol oblystaǵy bar­­lyq jaǵdaımen tanysyp, olardaǵy aý­yr naýqastardy qaraýǵa kómekte­se­min, keńes beremin. Qajet ýaqytynda ba­­ryp qaıtamyn. Bul jumys ta bizde jaq­sy jolǵa qoıylǵan. Elmırany ultymyzdyń qanyna siń­gen dert – óz densaýlyǵyna nemketti qa­raı­tyn minezi de alańdatady. Ol – endi shyndyq. О́ıtkeni, bizdiń aǵaıynnyń kó­bi­ dárigerge aýrýy ábden asqynǵan kezde ǵana baryp kórinetini ózimizge belgili. – Naýqastarǵa «Nege erterek kelme­dińiz?» desek: «Ulymnyń toıyn ótkiz­dim, qyzymnyń balasyn qaradym» deıtinin qaıtersiń – deıdi dáriger qyzymyz keıis bildire. – «Endi bizden ne kúte­siz­der? Bárin asqyntyp kelgen soń, biz ne isteı alamyz?» deımiz. Menińshe, adam ózine degen qarym-qatynasty túbirinen ózgertetin ýaqyt jetkendeı. О́ıtkeni, naýqastyń densaýlyǵyna tek dáriger ǵana emes, adamnyń ózi jaýap berýi mindetti. Tipti, keıbiri bizge joldamany oblys ortalyǵynan alýǵa bolatynyn, Almatyda kóz aýrýlary ınstıtýty ba­ryn da bilmeıdi. Al shetelge barǵan­dar­ǵa sonsha aqshańyzdy berip keldińiz, sol operasııany dál sondaı jabdyqtarmen biz de jasaımyz» desek, bilmedik qoı dep jatady. – Men óz mamandyǵyma ǵashyq adam­myn. О́ıtkeni, ózimdi basqa mamandyq ıesiniń ornyna qoıa almaımyn. Men úshin álemdegi eń ǵajap mamandyq of­tal­molog dep esepteımin. Sondyqtan, eń aldymen, Jaratýshy Allaǵa rızamyn, osyndaı mamandyqty tańdaýyma áser etip, baǵyt siltegen ata-anama rızamyn. Marqum ákemniń atyna kir keltirmeı, ómir súrýge tyrysamyn. Osyndaı mekemede jumys jasap, naýqastardy emdeýge múmkindigim bolǵanyna rızamyn. Son­daı-aq, kúrdeli operasııa jasaýǵa jetelegen, rýhanı kúsh bergen ustazym, arqa súıer jetekshim Tursyngúl Kópja­sarqyzyna rızamyn. Soǵan qaraǵanda men baqytty adamnyń biri shyǵarmyn, – dedi qoshtasarda Elmıra júzindegi qýanyshyn jasyra almaı. ... Iá, qazir óz mamandyǵyna ǵa­shyq adamdy kezdestirý ońaıǵa soǵa qoı­mas. Shirkin, árkim óz maman­dy­ǵyn dál El­mı­­radaı qulaı súıse, qanekı... Gúlzeınep SÁDIRQYZY.