Biliktilikti arttyrý bilim sapasyn kóteredi

Táýelsizdikke qol jetkizgen jyldan bastap, elimizde ǵylym men bilimdi damytyp, bilim ke­ńis­tiginiń qalyptasýyna aıryq­sha kóńil bólinip keledi. «Halyq pen halyqty teńestiretin – bilim» dep uly Muhtar Áýezov aıtqandaı, básekege qabiletti shá­kirt, maman daıyndaý – bizdiń negizgi maqsatymyz. «Bilim týraly» QR Zańyndaǵy: «Bilim berý jú­ıesiniń basty mindeti – ulttyq jáne azamattyq qundylyqtar, ǵylym men praktıka jetistikteri negizinde jeke adamdy qalyp­tas­tyrýǵa jáne kásibı shyńdarǵa baǵyttalǵan bilim alý úshin qa­jetti jaǵdaılar jasaý, oqytýdyń jańa tehnologııalaryn engizý, bilim berýdi aqparattandyrý, ha­lyq­aralyq ǵalamdyq kommýnıka­sııa­lyq jelilerge shyǵý» degen joldar árbir muǵalimnen izdenisti, bilimdilik pen biliktilikti qa­jet etedi. Bilikti ustaz ǵana shákirtin bi­lim nárimen sýsyndata alady. Bul kópshiliktiń kóńilinde jatta­lyp qalǵan uǵym. Al ustaz biliktiligi men bilimdiligin qalaı qam­tamasyz etý kerek? Respýblı­ka­nyń Bilim jáne ǵylym mınıstri B.Jumaǵulov jalpy bilim berý isiniń jaqsarýyn osy salany qarjylandyrýdyń túpkilikti ózgerýimen baılanystyrady. Ol úshin qarjylandyrýdyń tıimdi jáne túsinikti bolýyna qol jetkizý qajettigin aıtyp keledi. Osy oraıda muǵalim maman­dyǵynyń mártebesin kóterý ba­ǵy­tynda birshama ıgilikti ister atqarylmaq. Eń bastysy, muǵa­lim­niń eńbekaqysy jumys nátı­jesine baılanysty tólenetin bo­lady. Biliktilikti arttyrý jáne qaıta daıarlaý ınstıtýtynyń bas­ty ustanymy – tyńdaýshylardyń kásibı biliktiligin arttyrý. Ins­tıtýt qyzmetkerleri kýrs bary­synda oblys pedagogtarynyń she­berligin arttyrý maqsatynda ınteraktıvti taqtanyń, ınternettiń mol aqparattyq múmkindikterin tıimdi qoldanady. Qazirgi bilim berý mazmuny­nyń jańa paradıgmasyna saı oqy­týdyń sapasyn, nátıjeliligin qamtamasyz etý maqsatynda ıns­tıtýtta oblystyq lısenzııa já­ne saraptama qyzmeti júıeli túr­de jumys istep keledi. Bul lı­senzııalyq keńesten oblys muǵa­limderdiń óz is-tájirıbesine baı­la­nysty oqý-ádistemelik, eýrostandart úlgisi boıynsha jasalǵan deńgeılik tapsyrmalar jınaqta­ry, memlekettik aralyq baqylaý men ulttyq biryńǵaı testileýge daıyndyq jasaýǵa baılanysty usynystar, ártúrli pánderdi oqy­týǵa arnalǵan ádistemelik nus­qaýlyqtar men kómekshi quraldar shyǵarylyp otyrady. Qostanaı qalalyq bilim bólimi árbir mektep úshin veb-saıttar ashyp, qala kóleminde vırtýaldy ádisteme­lik kómek kórsetip keledi. So­ny­men qatar ádistemelik kabınette jelilik pedagogıkalyq qoǵam ju­mys atqarady. Mundaı tájirıbe­lerdi respýblıka kóleminde taratý qolǵa alynyp otyrǵany belgili. Táýelsiz elimizdiń bolashaǵy – búgingi búldirshinder. Olardy jan-jaqty bilimdi, ıntel­lek­týal­dy jastar etip qalyptastyr­ǵan­da ǵana qazaq eli básekege qa­biletti memleketter qatarynan kórinbek. Áńgime jas urpaqty jan-jaqty jetilgen tulǵa etip tárbıeleýde bolyp otyr. «Mek­teptiń júregi – muǵalim» dep Ybyraı Altynsarın babamyz aıt­qandaı, aldymen muǵalimdi jan-jaqty, bilimdi jáne rýhanı baı tulǵa etip ósirýimiz kerek. Balanyń kózin bilimge muǵalim ashady. Sonda ustazdy qalaı daıarlaımyz? Eń bastysy, ustaz búgingi ómir aǵymyna ilesýi kerek. Qazirgi muǵalim jańa bilim berý paradıgmasy negizinde ın­no­vasııalyq tehnologııalar men ınteraktıvti ádis-tásilderdi te­reń meńgerýleri tıis. Osynyń bar­lyǵy da ustazdyń ınemen qu­dyq qazǵandaı oqýmen, eńbekpen, izdenispen qol jetetin tabysy. 12 jyldyq bilim berýge kóshý jaǵdaıynda muǵalimder úshin ıns­tıtýtta ǵylymı-praktıkalyq kon­ferensııalar, jobalardy qor­ǵaý jumystary, oqýlyqtardy tal­daý eksperımentteri uıymdas­­ty­rylyp otyrady. Instıtýttyń dárisshiler qu­ra­mynda 70-ten artyq maman bar. Bilim basqarmasynyń qyzmet­kerleri, joǵary oqý oryndary­nyń, kolledjderdiń oqytýshy­la­ry jáne tájirıbeli muǵalimder, jetekshiler, tárbıe jumystaryn uıymdastyrýshylar, ádiskerler biliktiligin kóterýge kelgen us­taz­dar aldynda dáris oqıdy. Kýrs­tardyń sapasyn kóterýdi Qa­zaqstannyń, Reseıdiń bilim berý ortalyqtarymen baılanysý ar­­qyly qamtamasyz etip otyrmyz. Bilim jáne ǵylym mınıstri B.Jumaǵulov sheteldik ozyq tá­ji­rıbege súıene otyryp, muǵa­lim­derdiń biliktiligin arttyrýǵa erekshe kóńil bóledi. Búginde mu­ǵalimderdiń ǵylymı dárejeleri óte mardymsyz. Bilim salasynda júrgen qyzmetkerler ǵylymı ju­mysqa az tartylǵan. Pedagogı­kalyq joǵary oqý ornyna tú­setinderden psıhologııalyq, pe­da­gogıkalyq qabiletterin tekserý maqsatynda emtıhan engizý usy­nysyn da óte durys dep sa­naı­myz. Mektepte ótkiziletin pe­da­gogıkalyq praktıkada stýdentter bolashaq maman retinde tájirıbe jınaqtamaıdy. Praktıkadan ót­ken muǵalimderge joǵary oqý orny tarapynan, ásirese ádiste­me­lik jaǵynan kómek az kórseti­ledi. Sol sebepti jeke menshik joǵary oqý oryndaryn qysqartý kerek degen másele oryndy dep oılaımyz. Qazirgi bilimniń mazmuny sanmen emes, sapamen ólshenetin ke­zeń. Bir kezderi asa qurmetti de qadirli bolǵan osy mamandyqtyń bul kúnde bedeli tómendep ketkeni eshkimge de jasyryn emes. Joǵary oqý ornyna túsýge tal­pyn­ǵan talapkerler muǵalim ma­man­dyǵyn mensinbeıdi. Kópshilik muǵalim mamandyǵy bedeliniń tú­sip ketýin olardyń áleýmettik jaǵdaıymen, eńbekaqysynyń az­dy­ǵymen nemese mekteptiń teh­nı­kalyq jabdyqtalý jaǵdaıy­men baılanystyrady. Halqymyz ustazdy erekshe ulyqtap, qadir­legen. Al qazir sol syı-qurmet qaıda? Bul muǵalimderdiń áleý­met­tik jaǵdaıyn jaqsartýdy talap etedi. О́zin ózi baıytýǵa, dem­alýǵa, durys kıinýge jaǵdaıy joq muǵalim shákirti adynda óz múm­kindigin tolyq kórsete almaıdy. Pedagogıkalyq oqý orynda­ryna túsýdiń jeńildigi bilim sa­pasynyń deńgeıine keri áserin tıgizedi. Kóbine UBT-da az upaı jınaıtyn balalardyń bul ma­man­dyqty amalsyzdan tańdaı­ty­ny anyq. Osy jaǵdaıdy mınıstr óz sózinde erekshe qadap aıtqan. Bilim berý salasyndaǵy kózge battıyp turǵan kóp jaılar kadr júıesin tez arada túp negizimen qaıta daıarlaý qajettigi týyp otyrǵandyǵyn eskertedi. Mınıstr bul jumystyń eki baǵytyn aıqyndady. Birinshisi – pedagogıkalyq joǵary oqý oryn­daryndaǵy stýdentterdiń bastap­qy daıyndyǵy, ekinshisi – biliktilikti arttyrý júıesin qaıta qurý. Mınıstr aıtqandaı, Keńes Oda­ǵy zamanynda qalyptasqan pedkadrlardyń biliktiligin art­ty­rý júıesi qazirgi álemdik tá­ji­rıbege saı kelmeıdi. Bul máse­le­ni sheshýdiń ońtaıly joly usy­ny­lady. Biliktilikti arttyrý jú­ıesin kópdeńgeıli jáne kópkom­po­nentti júıe boıynsha qaıta qu­rý maq­satqa jetkizedi. Bul úsh­in bi­lik­tilikti arttyrýdyń úsh ba­za­lyq keshenin daıyndaý kerek – «Pe­dagogıkalyq sheberlik orta­lyq­tary», «Pedagogtardyń biliktiligin arttyrýdyń ulttyq orta­lyǵy» jáne «Pedagogıkalyq jo­ǵary oqý ornyndaǵy muǵalim­der­diń biliktiligin arttyrý» orta­lyq­ta­ry. Bul sharalar uıymdas­tyrý­shy­lyq qurylymy, mazmuny men ádistemesi jaǵynan álemdik prak­tıkaǵa sáıkes bolatyn muǵalim­der­diń biliktiligin arttyrý júıe­sin qurýǵa múmkindik beredi. Biz oblystyń bilim keńistigin­de muǵalimderdiń biliktiligin art­tyrý úshin júzege asyrylatyn sha­ralar kesheni osy salada báse­kege qabilettilikti qamtamasyz etedi dep oılaımyz. Temirǵalı ERMAǴAMBETOV, Qostanaı oblystyq BQBA jáne QDI dırektory.