Qyzbel jáne Qyzger

Qyzbeldiń qaraǵan adamǵa qyryq qubylatyn qıly keskinin Ǵafý aqynnyń ásem órnekti óleń-jyrlarynsyz elestetý múm­kin emes ǵoı.  Ol óziniń «Qyzbel sýretteri» dep atalatyn balaýsa balladasyn bir demde at ústinde jazyp tastapty. Onda ol Aqsýat bastaýysh mektebinde muǵalim bolyp júrse kerek, bir kúni dırektor Batyrhan Shalǵyn­be­kovke «Aǵa, Qyzbel boıyn ara­latyp, kór­setshi», – dep jata jabysady ǵoı. «Onda ne iste­meksiń?» deıdi bastyǵy. «О́leń jazaıyn dep edim», dep kúbir­leı­di torsyq sheke bozbala qos ja­na­rynan ot shashyp. Bákeń sol janardan syr uqty bilem, erteńine ózinen ózge eshkimniń taqymy tı­megen sylań jorǵa, jeldeı júı­rik Qyzger atyna Ǵafýdy otyr­ǵyzyp, ózi basqa kúreń toryǵa minip Qyzbelge tartyp ketedi. Bul sapar marqum Bákeńniń aıtýynsha, úsh kúnge sozylsa kerek. О́miriniń búkil sanaly bó­ligin Qostanaı jaqta ótkerip, us­tazdyq mamandyǵynyń shapaǵyna bólenip dúnıeden ozǵan Bákeń – sońyna kóp taǵylymdy sóz qal­dyrǵan adam. «Qyzger dese, Qyz­ger edi-aý janýar! – Bákeń óle-ólgenshe úzdigip otyryp esine alatyn jan serigi bolǵan sáı­gúligin árdaıym. –  Qyzgerge kú­mis erdi salyp, Ǵafýdy qonjıt­tym da, kúlli О́teı jaılaýyn aralatyp shyqtym. Mine, mynaý Tasqudyq deımin, Ǵafý attan sekirip túse qalyp, tizesine qaǵa­zyn jaıyp jiberip súıkektete jóneledi. Áne,  aldymyzda Qut­tybaı bulaǵy deımin kúni buryn eskertip.Tóńirekke súzile qarap, óńi ózgerip ketedi de jyn bý­ǵan­daı eki  ıyǵyn qıqańdatyp, ish­teı kúbirleı jóneledi. Daýystap atyn atasam da estimeıdi, baq­sydaı alań-bulań qaraı salady, kereń dersiń túge. Quttybaı bu­la­ǵyna áýdem jer qalǵanda Qyz­gerden sekirip túsip, jete­lep, tipti janyǵyp ketsin. Sol joly jaz­ǵan «Quttybaı bulaǵy» degen óleńiniń  al­ǵash­qy shýmaǵyn jer-jahandy kú­ńirente aıtqa­ny­nyń kýási bolǵan­myn: Bala kezden bar ediń sen, bir bulaq, Jolaýshynyń armanyndaı buldyrap. Qyzbel taýdyń belin orap  aǵýshy eń, Jibek belbeý sekildenip sýdyrap, – dep ásem teńeýmen bastalatyn ol jyr. Ne kerek, úsh kúnde Ǵafýdy aparmaǵan jerim joq. Sol sapardan soń onyń ataqty «Qyzbel sýretteri» degen balladasy týdy ǵoı... Sol jyr­dyń shapaǵaty bylaıǵy ómirin de, óleńin de nurlandyrsa kerek. Ony ózi aıtyp otyrady. QazPI-ge túsý, túspeýi eki talaı bolyp turǵanda rektordyń aldynda sol «Qyzbel sýretterin» sarnata jó­nelmeı me? «Daıyn aqyn ekensiń, bala. Bizdiń ınstıtýtqa da aqyn kerek», dep rektor jymıypty...» Qaıran Ǵafań Qyzgerge minip aralaǵan sol Qyzbel óńi­riniń sulýlyǵyn, janǵa jaıly ján­natty atyrabyn únemi tam­sanyp aı­typ otyratyn. Sondaı jan ińkárligin bertinde jazǵan «Qyz­bel» degen óleńinde de ańsarly kóńilmen bylaısha bildirgen. Darıǵa, Qyzger qaıda, jastyq qaıda? Tasalap, at baılaǵan astyrt qaıda? Qyryqtyń qyrǵa tikken boz úıine, On segiz taǵy da bir bas suqpaı ma? – degen kóńil ańsaýy qandaı názik yrǵaqty! Qyzyqqa keneltken Qyzger  qaıda? Qyzger atsyz «Qyzbel sýretteri» týmaǵan da bolar, bálkim?! Qaısar ÁLIM.