NATO avıasııasy 15 maýsymǵa qaraǵan túni úsh kúnge sozylǵan úzilisten soń Trıpolı qalasyn bombalaýdy qaıta jalǵastyrdy. Áýe soqqylary qaladaǵy Kelat ál-Ferıan aýdanyna jasalǵan. Bul el astanasynyń ońtústik-batysynda ornalasqan aýdan bolyp tabylady.
Áýe shabýyldary saldarynan turǵyn úıler órtense, qaza tapqandar da bar bolýy yqtımal delinip otyr. Jaralanǵandar sany da beımálim. Jalpy, Trıpolıdi bombalaýdy halyqaralyq koalısııa 19 naýryzda bastaǵan bolatyn. Al sol aıdyń sońynan beri Lıvııadaǵy operasııalar NATO kúshterimen júzege asyrylyp keledi.
О́kilder palatasyn ókpeletpegen jón
AQSh Kongresiniń О́kilder palatasy 2012 qarjy jylyna arnalǵan áskerı assıgnovasııalaý týraly zańǵa ózgerister men túzetýlerdi qoldap, daýys berdi. Ol boıynsha keıbir shyǵyndarǵa shekteýler engizilip otyr.
Shekteýlerge Lıvııadaǵy áskerı naýqan da kirgizilgen. Bul qararǵa sáıkes, AQSh prezıdentine Kongrestiń kelisiminsiz alpys kúnnen asatyn naýqandarǵa ásker jiberýge tyıym salynady. Atalǵan ózgertýlerdi qoldap 248 kongressmen daýys berse, 163-i qarsy shyqqan, al 21-i qalys qalǵan. Buǵan deıin kongressmender Aq úı basshysynan AQSh-tyń Lıvııadaǵy áskerı operasııalaryna qatysty esep berýin talap etken bolatyn. Jaýap 17 maýsymǵa deıin berilýi tıis.
Abhazııany erıtreıamen teńep otyr
Reseı úkimeti dıplomattarǵa qosymsha aqy tóleıtin «qaýipti elder» tizimin bekitti. Ol eki deńgeı boıynsha júzege asyrylady. Birinshi kategorııaǵa burynǵy Keńes Odaǵy respýblıkalarynan Grýzııa, Qyrǵyzstan jáne Tájikstan, sondaı-aq Abhazııa avtonomııasy engizilipti.
Bir kún bir jarym kún esebinen júretin, ıaǵnı 20 paıyz qosymsha tólenetin elder qatarynda, sonymen qatar, Aljır, Lıvan, Izraıl, Iran, Sırııa, Pákstan, Shrı-Lanka, KHDR, Kongo, Nıgerııa, Sýdan, OAR, Erıtreıa, Efıopııa, Gvatemala, Kolýmbııa jáne Reseıdiń ózi ázirshe tanymaı otyrǵan Kosovo bar. Al Ońtústik Osetııa, Irak, Aýǵanstan, Iemen, Lıvııa jáne Palestına asa qaýipti ekinshi kategorııaǵa jatqyzylǵan eken. Mundaǵy dıplomattar aılyqtaryna 40 paıyz qosymsha alady.
Prezıdenttikten úmitti oppozısıoner
Grýzııa oppozısıoneri Georgıı Targamadze prezıdenttik saılaýǵa qatysýdy josparlap otyr. Ol óziniń bul jospary týraly jergilikti telearnanyń birinde habarlaǵan. Grýzııadaǵy prezıdenttik saılaý 2013 jyly ótedi dep belgilengen.
Respýblıkanyń is basyndaǵy prezıdenti Mıhaıl Saakashvılı prezıdenttik básekege bul joly qatysa almaıdy. О́ıtkeni, oǵan el konstıtýsııasy múmkindik bermeıdi. G.Targamadze «Hrıstıandyq demokratııalyq qozǵalys» oppozısııalyq partııasynyń serkesi bolyp tabylady. Bul qozǵalys óziniń sabyrly da salmaqty ustanymymen erekshelenedi. Úmitkerdiń mamandyǵy – jýrnalıst, parlament depýtaty.
Jelmen jarysyp, jeligin basty
Lıtva parlamentiniń vıse-spıkeri Algıs Kasheta otstavkaǵa ketetin boldy. Ol mundaı sheshimdi jol qozǵalysy erejesin buzǵannan keıin qabyldady. Vıse-spıkerdi 11 maýsym kúni Vılnıýs-Varena avtojolynyń boıynda polısııa toqtatqan bolatyn.
Ol 90 shaqyrym jyldamdyqpen júrýge ruqsat berilgen jol bóliginde jyldamdyqty 170 shaqyrymǵa deıin kóterip jibergen. Sondyqtan quqyq qorǵaý organdary tarapynan is-áreket kútpeı, barlyq moraldyq jáne saıası jaýapkershilikti óz moınyna alǵan. Sóıtip, parlament spıkerine qyzmetinen bosatý týraly ótinishpen shyqqan. О́rkenıetti elderde mundaı oqıǵalar árkez bolyp turady.
Áýe qatynasynyń kestesin buzdy
1960 jyldan beri «uıqydaǵy» Chılıdiń Pýıeýe janartaýy oıanyp, 4 maýsymnan beri ot-jalyn shashyp jatyr. Qaýiptiń aldyn alý maqsatynda janartaýǵa jaqyn mańdaǵy eldi mekenderden 4 myńnan astam adam kóshirildi.
Janartaý Argentına, Ýrýgvaı jáne Avstralııanyń biraz bóliginiń áýe qatynasy kestelerin buzdy. Ushyrylýlar tejelýi saldarynan myńdaǵan jolaýshylar dittegen jerlerine ýaqyttarynda bara almaı, zardap shegýde. Máselen, Perý prezıdenti Ollanta Ýmala Argentına prezıdenti Krıstına Fernandespen kezdesý úshin Montevıdeodan Býenos-Aıreske deıin sý kóligin paıdalanýǵa májbúr boldy.
Qysqa qaıyryp aıtqanda:
• AQSh-tyń Vetnamǵa qatysty 1945-1967 jyldardaǵy qupııa saıasaty qoljetimdilikke ıe boldy. 47 tomnan turatyn qujat AQSh-tyń Arhıvter jáne qujattamalar ulttyq basqarmasynyń saıtynda jarııalandy.
• Ońtústik Osetııanyń joǵarǵy soty Edýard Kokoıtanyń úshinshi merzim prezıdenttikte qalýyna múmkindik beretin referendým ótkizý týraly usynysyn qoldamaı tastady. Atalǵan avtonomııadaǵy saılaý ústimizdegi jyldyń kúzinde ótedi dep kútilýde.
• Ortalyq barlaý basqarmasy Parsy shyǵanaǵynda ushqyshsyz ushatyn apparattar úshin qupııa avıabaza salmaq kórinedi. Bul týraly AQSh arnaıy qyzmetiniń joǵary shendi ókili málimdedi.
• AQSh-tyń Arızona shtatynyń shyǵysynda bolyp jatqan orman órtteri shtat tarıhyndaǵy eń kúshtisi dep tanyldy. Sońǵy derekter boıynsha, órt qaýmalaǵan aýmaq 1900 sharshy shaqyrymdy qurap otyr. 11 myńnan astam adam qaýipsiz jerlerge kóshirilgen.
Internet materıaldary negizinde ázirlendi.
