Tolymdy tabystar kezeńi

Almatyda «Qazaqstan Respýblıkasy: táýelsizdik jetistikteri jáne keleshekke kózqaras» atty IH Almaty konferensııasy óz jumysyn aıaqtady. Almaty qalasy ákimdigi, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Strategııalyq zertteýler ınstıtýty jáne «Almaty aýyr mashına jasaý zaýyty» AQ uıymdastyrýymen bolǵan bul konferensııa bıyl toǵyzynshy ret  ótkizildi. Kún tártibinde turǵan ma­ńyz­dy máseleler jóninde IH dástúrli Almaty konferen­sııa­synda keńinen sóz boldy. Kon­ferensııaǵa qatysyp, óz oı­laryn ortaǵa salǵan sheteldik jáne qazaqstandyq sarapshy­lar Qazaqstan qoǵamynyń áleý­mettik jáne saıası jańarýy, ishki saıası turaqtylyq, elimizdegi údemeli ındýstrııalyq-ınnova­sııalyq damý máselelerin de jan-jaqty  baıandady. Jıynda alǵashqylardyń biri bolyp sóz alǵan Almaty qala­sy ákiminiń orynbasary, áleý­met­taný ǵylymdarynyń dok­tory, professor Serik Seıdýmanov el ómirindegi mańyzdy merekege daıyndyq is-shara­lary jó­ninde aıtyp berdi.  Shyn máni­sinde de, halqy­nyń sa­ny 2 mıl­lıonǵa jýyqtaǵan eli­mizdegi eń iri shahar – Alma­tyda bul ba­ǵytta birqatar ilgerileýshilik baı­qalýda. Ońtústik astana sáý­letin kórkeıtetin ja­ńa áleýmet­tik nysandar boı kóterýde. Memleket tarıhy ıns­tı­týtynyń dırektory, tarıh ǵy­lymdarynyń doktory B.Aıaǵan óz kezeginde «Qazaq­stan Res­pýblıkasynyń azamat­tyq qo­ǵamǵa negizdelgen qu­qyq­tyq, áleýmettik, zaıyrly, de­mo­kra­tııalyq memleket qurý­dy murat tutqan el» ekendigin atap aıtty. – Bir qaraǵanda, jıyrma jyl onsha kóp ýaqyt ta emes, degenmen osy kezeńde saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik salalarda birqatar ońdy, maz­mundy da tereń ózgerister bol­dy. Árıne, Qazaqstanda jetpis jyldan astam ústemdik etken  eski totalıtarlyq júıeniń or­nyna bıliktiń jańa qurylym­daryn ornatý jyldam ári jeńil túrde júzege asa qoıǵan joq. Munyń ózi óte kúrdeli jáne uzaq úderis ekendigi adamzat tarıhynan belgili. Elimizde jıyrma jyl buryn bastalǵan demokratııalyq qaıta qurýlar, saıası jańarýlar nátıjesine el bolashaǵy táýeldi edi. Son­dyq­tan da, el bolashaǵyna jasal­ǵan alǵashqy qadam 1991 jyl­ǵy 24 sáýirde Prezıdent qyz­metin endirý týraly sheshimniń qabyldanýy desek qateles­peı­miz. Sóıtip, joǵarydan bastal­ǵan saıası jańarý Qazaq­stan­nyń jańa sapada, ıaǵnı táýel­siz, egemendi memleket retinde damýyn anyqtady, – dedi óz sózinde Búrkit Aıaǵan. Memleket basshysy  Nur­sultan Nazarbaev «bıyl bizder úshin erekshe qasterli jyl, biz el táýelsizdiginiń 20 jyl­dy­ǵyna qadam bastyq. Bodan jurtty búgingideı kúnge jetkizgen bul jolda bizder bıik belesterdi baǵyndyrdyq», dep atap aıtqanyndaı, ótken kezeń ónimdi eńbekpen qosa, qomaqty izdenisti, iskerlikti de talap etkendigi jasyryn emes. Tabys­tyń qaısysy bolsa da ońaı­lyq­pen kelmeıtindigi túsinikti. Al, endi jas memlekettiń qa­lyptasyp, irgesiniń keńeıip qana qoımaı, álemdik deńgeıde tanylýy  Elbasynan mol kúsh-qýatty, qajyr-qaıratty talap etkendigi jasyryn emes. Qa­zaq­stannyń táýelsizdik jyl­daryn­daǵy alǵashqy qadam­dary men búgingi tańda qol jetkizgen jetistikteri týraly baıandaǵan sheteldik jáne qa­zaqstandyq sarapshylar pikiri­niń negizgi mazmuny, mine, osyndaı boldy. Almaty konferensııasy tek aımaq aıasynda ǵana tanylǵan bedeldi saraptaý alańy ǵana emes. Sonymen qatar, bul konferensııa qazaqstandyq ǵyly­mı mekteptiń eń úzdik ǵylymı-zertteý dástúrleriniń jalǵasy bolyp tabylatyndyǵyna ǵa­lym­dardyń senimi mol. Sonaý toqsanynshy jyldardyń aýyrt­palyǵyn, san alýan kúrde­li­likterin, qıyndyqtaryn jeńip shyqqan Táýelsiz Qazaq­stan­nyń kelesheginiń kemel bolýy jas urpaq tárbıesine tyǵyz baıla­nysty. Jastar boıynda otan­súı­gishtik, adamgershilik qa­sıet­terdi qalyptastyrýdyń qajet­ti­ligi zor ekendigi aıdaı aqıqat. Táýelsiz Qazaqstandaǵy jas­tar saıasaty týraly sóz qozǵaǵan Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTÝ professory, saıası ǵylymdar doktory L.Zaınıevanyń pikirinshe, «memlekettik jastar saıasaty, eń aldymen memlekettik ınstıtýttar arqyly júr­gizilýde. Sondyqtan da, bul saıasattyń qarqyny men tıimdiligi memlekettiń múmkindigine baılanysty». – Meniń oıymsha, elimizdegi jastar problemalaryn sheshý úshin múddeli qoǵamdyq ınstıtýttar arasynda ózara yqpal­das­tyqty arttyrý qa­jet. Mu­nyń ózi, sondaı-aq jas­tar uıym­daryna da qatys­ty. Má­se­len, Qazaqstanda qa­zir mundaı uıymdardyń sany 700-ge jetti. Sonymen qatar, saıası partııalarda jastar qa­naty da paıda boldy, olar­dyń ara­syn­da «Nur Otan» HDP-nyń jastar qanaty – «Jas Otan» alǵy shepke shy­ǵý­da. Taǵy bir aıta keterligi, jastarǵa memleket tarapynan qamqorlyq, kómek júıeli túrde kórsetilýde. Daǵ­darys­qa qaramastan, aldyńǵy jy­ly Elbasy Joldaýyna oraı, stýdentterge qosymsha granttar men nesıeler bólindi,  – dedi L.Zaınıeva. Sonymen, Qazaqstannyń táýelsizdik jyldaryndaǵy qol jetken jetistikteri aıtar­lyq­taı. Negizgi túıin de osy. Baqyt BALǴARINA, Almaty.