Qorqytqa qurmet

Túrkiniń ishindegi tuǵyrly tul­ǵanyń biri – Qorqyt. Ol týraly ań­yz da, áfsana da kóp. El ara­syn­daǵy áńgimeniń biri mynaý. Qor­qyt­tyń qabiri Syrdyń jaǵasynda jatyr. 1925 jyldan bastap baba mazarynyń tabanyn tolqyn tebe bastaıdy. Talaı jylǵy já­di­gerdi qulaıdy degender de bo­lyp­ty. Degenmen, qabyrǵanyń qalyń­dy­ǵy sonshalyq, darııa oǵan daq ta túsire almapty. Sol kúıinde jar­ty ǵasyrǵa deıin turǵan eken. Degenmen, 50-jyldardan keıin qa­byrǵa mújilip, opyryla bastapty. Muny nege aıtyp otyrmyz? Aý­yl­daǵy aqsaqaldar Araldyń tar­ty­lýyn Qorqyttyń qabiriniń qula­ýy­men baılanystyrady keıde. Ejelden jetken ańyzdyń birinde Qor­qyttyń qabirin sý mújigende te­ńizdiń tartylatyny týraly aıty­lady eken. Sáıkestik deýge kelmeıtin shyǵar. Degenmen, ańyzdyń aqı­­qatpen de astarlasyp jata­ty­ny shyndyq. Olaı bolsa, el ara­syn­daǵy áfsanaǵa kúmánmen qaraý da qısynsyz sekildi. Qorqyttyń keremetteri týraly aıtyp taýysý múmkin emes. Bú­gin­de baba mazarynan sál beride, kúre joldyń boıynda «Qorqyt-ata» me­morıaldyq kesheni bar. Osy keshenge jylyna 10 myńnan asa týrıst kelip táý etip, minájat jasap ketedi. Aptap ystyqta bolsyn, ala­pat jelde bolsyn adam aıaǵy azaıǵan emes. Memorıaldyq keshende únemi qobyzdyń úni estilip turady. Osy ún baba rýhymen tildestiretindeı áser qaldyrady kó­bine. «Bir kem dúnıe» ǵoı. Keshen­niń basynda týrısterge yńǵaıly oryn joq. Keledi, memorıaldyq keshendi kóredi. Sosyn kóp turaq­tamaı ketedi. О́ıtkeni, jatyn or­yn, jaıly tamaq jasaıtyn orta­lyq joq basynda. Al alystan at arytyp jetkender baba basyna túnep, tilek tilep qaıtqylary keledi. Endi bul olqylyqtyń da or­ny tolǵaly tur. «Dorstroı» deıtin jeke mekeme memorıaldyq ke­shen­niń qarsy betinen «Qorqyt-ata» zııarat etýshiler ortalyǵynyń qurylysyn bastady. Burnaǵy kúni oblys basshysy Bolatbek Qýan­dy­qov atqarylyp jatqan jumyspen tanysyp qaıtty. Zııarat etýshiler ortalyǵynda 20 oryndyq qonaq úı bolady. 50 adam minájat ete alatyn meshit salynady. Qurban shalyp, as beretinderge arnalyp arnaıy meıramhana salynady. Qolóner sheber­le­riniń sheberhanasyna da oryn berilipti. Qysqasy, týrısterge barlyq jaǵdaı jasalmaq. Jobanyń avto­ry samarqandyq sáýletshi Nıgmat Sadyqov. Bolashaq zııarat etýshiler ortalyǵynyń jobasyn biz de kór­dik. Ejelgi Jibek jolynyń boı­yndaǵy kerýen saraılar keledi kóz aldyńa. Ortalyqtyń janynda av­tokólik jóndeıtin oryn da bo­lady. Al aınalasy kógaldan­dy­ry­lyp, jasyl jelekke oranady. Tal-daraqtar egiledi. Tap bir saha­ra­nyń ortasyndaǵy oazıs tárizdi. Jo­baǵa 220 mıllıon teńge jum­sal­maq eken. Mundaı berekeli is bastalyp jatqanda atqarýshy bı­liktiń syrt qalǵany jaraspaıdy. Osyny eskergen Qyzylorda obly­synyń atqaminerleri atalǵan jo­bany ındýstrııalyq-ınnovasııa­lyq baǵdarlama boıynsha týrızm klasterine engizipti. Endi bir másele bar. Zııarat etýshiler ortalyǵy kúre joldyń arǵy betinde ornalasqan. Oǵan sý men ja­ryq jetkizý birshama qı­yndyq tý­ǵyzady. Onyń ústine ja­qyn mań­daǵy eldi mekenniń ózi qo­zy kósh jer­de. Qurylysshylar ákim­ge osy­ny aıtyp edi, oblys basshysy bul máseleniń oń sheshiletinin jetkizdi. «Qorqyt-ata» zııarat etýshiler ortalyǵy bıyl bitedi deıdi qu­ry­lysshylar. Buıyrsa, azattyqtyń jıyrma jyldyǵyna oraılas­ty­ry­lyp berilmek. Erjan BAITILES, Qyzylorda oblysy, Qarmaqshy aýdany.