Turǵyn úı qurylysynda toqyraý joq

Egemen elimizdiń mereıin taǵy bir eńseli bıikke kótergen elorda merekesi eren oqı­ǵalarmen erekshelenip ótti. Qanatyn keń jaıyp, sáni men sáýleti jarasqan Astananyń kúnnen-kúnge qulpyryp, túleı túrlengenine tańdanbaıtyn el, tamsanbaıtyn adam qal­mady. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń táýekelshil bastama­symen ómirge kelgen elimizdiń bas qalasy ǵasyrlar toǵysyndaǵy alyp qurylys alańyna aınalǵany aqıqat. Álemdegi damyǵan elderdiń ózinde qu­ry­lys ındýstrııasyn turalatyp, qýatty ekono­mıkalardy resessııaǵa ushyratqan jahandyq qarjy daǵdarysy kezinde de Astana qalasy qurylysynyń toqyraýǵa tótep bergendigi barshaǵa aıan. Qarjy qıyndyǵy qyspaqqa al­ǵan sol bir shaqta Elbasy bas qalanyń ma­ńyzdy qurylystarynyń toqtamaýyna, ásire­se, al­danyp qalǵan úleskerlerdiń múddesin qor­ǵaıtyn turǵyn úı keshenderiniń quryly­syn jandandyrýǵa batyl qadam jasady. Osy maqsat úshin memleket tarapynan qomaqty qarjy bólip, kómek kórsetti. Mine, osyndaı kóregendik janashyrlyqtyń nátıjesinde ót­ken jyly qalamyzda 1 mıllıon 300 myń sharshy metrden astam turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. 2010 jyly Astanada úleskerler pro­blemasyn sheshý maqsatynda sheshýshi ju­mystar júzege asyrylyp, jalpy qalamyzda bul problema ústimizdegi jyly tolyq sheshimin tabady dep kútilýde. Osy oraıda, Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Úkimet barlyq problemalyq turǵyn úı keshenderi qurylysyn qarjy­landyrý máselesin tolyq sheshkenin atap ótken jón. Sóıtip, bas qaladaǵy osyndaı 61 pro­blemalyq turǵyn úı kesheniniń 28-i bıylǵy jyldyń 1 shildesine deıin paıdalanýǵa berilse, qalǵan 33 turǵyn úı kesheniniń qurylysy jyl sońyna deıin tolyq aıaqtalmaq. Ústimizdegi jyldyń qańtar-maýsym aılary aralyǵynda Astanada barlyq qarjy­landyrý kózderiniń esebinen jalpy aýdany 633 254 sharshy metr 5538 páter paıdalanýǵa berildi. Bas qalamyzda qurylys ındýs­trııa­synyń barlyq qyrlary damyp keledi. Ǵasyr qurylysy atanǵan bas qalanyń qurylys obektilerinde negizinen jeke menshik qury­lys fırmalarynyń atqaryp jatqan jumysy aýqymdy. Bıylǵy jyldyń birinshi jarty jyldyǵynda jeke salýshylar jalpy kólemi 24 140 sharshy metr turǵyn úı qurylysyn salǵan. Bul 2010 jylǵy sáıkes merzimmen salystyrǵanda 114,7 paıyzdy quraıdy. Astana qalasynyń kásiporyndar men uıym­dary 2011 jylǵy qańtar-maýsymda 96483,8 mıllıon teńgeniń merdigerlik jumys­taryn oryndaǵan. Qurylys jumystarynyń basym bóligi 83,1 paıyzy jeke menshiktegi merdigerlik uıymdardyń, 0,1 paıyzy memlekettik menshiktegi mekemelerdiń, 16,8 paıyzy sheteldik merdigerlik uıymdardyń úlesine tıedi. Merdigerlik jumystardyń jalpy kóle­miniń 52,1 paıyzyn jumysshylar sany 20 adamǵa deıingi shaǵyn uıymdar, 16,7 paıyzyn jumysshylar sany 51 adamnan 250 adamǵa deıin ortasha qurylys uıymdary atqarsa, 31,2 paıyzyn jumysshylar sany 250 adamnan asatyn iri kásiporyndar oryndaǵan. Astana qalasy statıstıka departamentiniń derekteri boıynsha, 2011 jylǵy qańtar-maýsymynda turǵyn úı qurylysyna 33939, 9 mıllıon teńge qarjy jumsalǵan. Bul 2010 jyl­ǵy sáıkes merzimimen salystyrǵanda 123,3 paıyzdy quraıdy. Negizgi kapıtalǵa sa­lynǵan ınvestısııalardyń jalpy kóleminde turǵyn úı qurylysynda ıgerilgen qarjy úlesi 19,5 paıyzǵa teń. Jalpy, ústimizdegi jyldyń birinshi jarty jyldyǵynda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalardyń kólemi 173 844,3 mıllıon teńgeni qurady. Bul 2010 jylǵy sáıkes merzimimen salystyrǵanda 19,3 paıyzǵa joǵary. Jalpy, negizgi kapıtalǵa ınvestısııa tartý máselesi turǵysynan keletin bolsaq, Astana qalasynyń respýblıkalyq kólemdegi úlesi 9,3 paıyzdy quraıdy. Inves­tısııa­lardyń basym bóligin, ıaǵnı 69,1 paıy­zyn jekemenshik kásiporyndar ıgergen. Jalpy alǵanda, aldaǵy jyldary da Astana qalasyndaǵy turǵyn úı qurylysynyń qar­qyny baıaýlamaq emes. Sonymen qatar, ústi­mizdegi jyly elordadaǵy rýhanı-mádenı ǵımarattar qataryna da birneshe jańa iri qurylys nysandary qosylady. Táýelsizdi­gimiz­diń 20 jyldyǵy atalyp ótiletin tusta qalada 5 myń oryndyq ortalyq meshit, oqý­shylar saraıynyń ǵımarattary ashylady. Sondaı-aq Astanada 1 myń oryndyq klas­sıkalyq opera jáne balet teatrynyń, Tuń­ǵysh Prezıdent qory jáne kitaphanasynyń ǵımarattary boı kóterip keledi. Erke Esildiń jaǵasynda saltanat qurǵan Astana qalasynyń alyp qurylys alańyndaǵy qaınaǵan qyzý jumys el ekonomıkasynyń lokomotıvi bolyp qala bermek. Jylqybaı JAǴYPARULY.