MEMLEKETTIK QYZMETTIŃ ALTYN DIŃGEGI – TÁRTIP

Qazaqstanda sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres memlekettik saıasattyń negizgi basymdyq­tarynyń biri retinde belgilenip otyr. Osyǵan baılanysty elimizde qoǵamdaǵy jemqorlyqty joıýǵa baǵyttalǵan júıeli jumystar júr­gizilýde.

Memleket basshysy N.Á.Nazarbaevtyń osy máseleni únemi nazarynda ustaýynyń, onyń saıa­sı jigeri men naqty tapsyrmalarynyń nátı­je­sinde Qazaqstanda búgingi kúni sybaılas jem­qor­lyqpen kúres birshama jetistikterge alyp keldi. Jambyl oblysyndaǵy tártiptik keńestiń hat­shylyǵy ótken jyly oblys memlekettik or­gan­darynda 225 tekserý júrgizip zań buzý­shy­lyq­tyń 250 oqı­ǵasyn anyqtady. Tártiptik keńes otyrystarynda 175 tártiptik is qaralyp, nátıjesinde 173 qyzmetker tártiptik jaýap­kershilikke tartyldy. Bul 173 qyzmetkerdiń 14-i – saıası memlekettik qyzmetker, 158-i ákim­shilik memlekettik qyzmet­ker bolsa, bireýi orta mektep dırektory. Jazaǵa tartylǵan­dardyń qatarynda oblystyq deńgeıdegi memlekettik organdardyń – 3, aýdandyq deń­geıdegi 18 bas­shy­sy bar. Sondaı-aq, oblystyq deńgeıdegi mem­­le­kettik organ basshylarynyń 3 orynba­sa­ry, aýdan ákimderiniń 3 orynbasary jáne aýyl­dyq okrýg ákiminiń orynbasary jazaǵa tartyl­ǵan. Jalpy jazaǵa tartyl­ǵan­dardyń 6-ýy qyz­met­terinen bosatylsa, 7-ýine qyz­metine tolyq sáı­kes emestigi jóninde es­kertý jasalyp, 7-ýine qatań sógis, 71-ýine sógis, 82-sine eskertý berildi. Jemqorlyqpen kúreske qaramastan alaqol sheneýnikterdiń sany azaıar emes. О́tken jyly tártiptik keńes jemqorlyqqa jaǵdaı týǵyzatyn quqyq buzýshylyqtarǵa jol bergen 31 memlekettik qyzmetshiniń isin qarap, olarǵa tıisti jazalaryn usyndy. Júrgizilgen taldaýlar kórsetkendeı, sybaılas jemqorlyq belgileri negizinen halyqqa qyzmet kórsetetin memlekettik qurylymdarda kóp baıqalady. Atap aıtsaq, ruqsat berýshi, lısenzııa, kvota, jer berýshi, memlekettik menshikti jekeshe­lendirýshi organdarda sybaılas jemqorlyqtyń deńgeıi joǵary. Olardyń oryn alýyna kóp jaǵdaıda qoǵamnyń tarapynan baqylaýdyń tómendigi jáne memlekettik qyzmetshilerdiń tómen moraldyq deńgeıi sebep bolýda. Bul jaǵymsyz qubylysty tek jazalaý arqyly joıý múmkin emes. Onyń tabıǵatyna úńiler bolsaq, birinshi kezekte qyzmetti zańsyz paıda tabý kózine aınaldyrý jatady. Bul adamnyń memlekettik qyzmetke turýdaǵy basty maqsaty dep aıtsaq qatelespeımiz. Qazirgi zańnama talaptary qansha qatal jáne qyzmetke taǵaıyndalýdyń jarııalylyq jáne bá­se­ke­lestik joldaryn belgilegen desek te qalyptas­qan jaǵdaı kerisinshe áser qaldyrady. Mem­lekettik qyzmetke ornalasý formaldi túrde jáne belgili bir úmitkerdi qabyldaý úshin uıym­dastyrylady. Jemqorlyqtyń basy osydan bastalǵan soń ol qyzmetke ornalasqan maman­nyń nemen aınalysatyny belgili. Jemqorlyqqa jaǵdaı týǵyzatyn taǵy bir jaı – memlekettik qyzmetke kezdeısoq adam­dardyń kelýi bolyp tabylady. Biz qyzmet ba­ry­­­synda kóptegen laýazymdy tulǵalardyń ká­sibı daıarlyǵynyń tómendigin jáne quqyqtyq saýatsyzdyǵyn baıqaımyz. Testileý nátıjeleri de osyny aıǵaqtaıdy. О́tken jyly attesta­sııa­lanǵan 1252 qyzmetkerdiń 394-i (30%) testileý baǵdarlamasyn tapsyra almady. Bul memle­ket­tik qyzmette keminde úsh jyl istegen adam­dardyń quqyqtyq saýattylyq deńgeıi. Demek, memlekettik qyzmetshilerdiń úshten biri res­pýblıkamyzdyń negizgi zańdarynan quralǵan qarapaıym suraqtaryna jaýap bere almaǵan. Taraz qalasynyń jergilikti organdaryn tekse­rý kezinde 43 zań buzýshylyq, Baızaq aý­da­nynda 37 zań buzýshylyq, Jýaly aýdanynda 11 zań buzýshylyq anyqtalyp, onyń ishinde 2 qyzmetkerdiń sybaılas jemqorlyq quqyq bu­zýshylyǵy, T. Rysqulov aýdanynda 15 zań buzý­shylyq anyqtaldy. Oblystyq ádilet depar­tamentiniń jáne onyń aýdandyq bólimshe­leriniń 25 memlekettik qyzmetkerin tártiptik jaýapkershilikke tartý týraly usynys engizildi. Olardyń biri — kadr qyzmetiniń qyzmetkerine óz quzyryndaǵy máselelerdi sheshýdiń zańda belgilengen tártipterin birneshe ret buzý arqyly jemqorlyqqa jaǵdaı týǵyzatyn quqyq buzýshylyqqa barǵany úshin tártiptik jaza berildi. Sonymen qatar, Baızaq aýdandyq ádilet basqarmasynyń jetekshi mamany ózine júktelgen mindetterdi tıisinshe atqarmaǵany úshin qyzmetinen bosatylsa, 3 qyzmetkerge atqaryp otyrǵan laýazymdaryna saı emestigi jóninde eskertý jasaldy. Densaýlyq saqtaý basqarmasynda da tártip saqtala bermeıdi. Onyń 5 qyzmetkeri ózderiniń qyzmettik mindetterin tıisinshe atqarmaǵandary úshin tártiptik jaýapkershilikke tartyldy. Sondaı-aq, densaýlyq saqtaý sýbektileriniń 85 paıyzynda elimizdiń zańdylyqtarynda qarastyrylǵan medısınalyq jáne arnaıy qural-jabdyqtarmen, kıimdermen jabdyqtaý jaıy talapqa saı kelmegeni anyqtaldy. Oblys boıynsha ekonomıkalyq jáne sybaılas jemqorlyq qylmystarymen kúres jónindegi departamenttiń málimetteri boıynsha ótken jyly oblys densaýlyq saqtaý salasynda osy sıpattaǵy birqatar qylmystar anyqtalyp, olar boıynsha 8 qylmystyq is qozǵalǵan. Al oblystyq ishki ister departamentinde ótken jyldyń on aıynda densaýlyq saqtaý sala­synda zań buzýshylyqtyń 12 oqıǵasy tirkel­gen. Olardyń 4-eýi boıynsha qylmystyq is qozǵalyp, 2-ýi aıyptaý qorytyndylarymen sotqa joldansa, 6 oqıǵa boıynsha qylmys qu­ramy bolmaǵandyqtan, qylmystyq is qozǵaýdan bas tartý týraly sheshim qabyldanǵan. Jalpy, oblys ákimdiginiń densaýlyq saqtaý basqar­masynyń memlekettik tártipti jáne tıisti zań­dylyqtardy saqtaý, azamattardyń densaýlyǵyn qorǵaý jónindegi jumysy jetkiliksiz dep tanylyp otyr. Bul týraly aqparat agenttikke jáne oblys ákimine joldandy. О́tken jyly oblystyń prokýratýra organ­da­ry tarapynan 20 usynys engizilip, tártiptik jaýapkershilikke 26 adamnyń tartylýy, 7 ákim­shilik is qozǵalýy, qarjy polısııasy organda­ry­na 5 is joldanyp, olar boıynsha emdeý mekeme­leriniń basshylaryna qatysty 2 qylmystyq istiń qozǵalýy da tártiptiń tómendigin kórsetedi. Jýaly aýdandyq prokýratýrasynan Jýaly aýdandyq ákimdiginiń aýyl sharýashylyǵy bóliminiń qyzmetine aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerge kóktemgi dala jáne egin oraǵy jumystaryn júrgizýge bólingen bıýd­jet qarajatyn jumsaýdyń zańdylyǵy má­selesi boıynsha júrgizilgen tekserý barysynda anyqtalǵan zań buzýshylyqtardy joıý jóninde usynys jáne Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń oblys boıynsha departamentiniń osy maz­mundaǵy aqparaty kelip tústi. Bul qujattardy saralaý barysynda Jýaly aýdanyndaǵy ve­dom­stvoaralyq komıssııanyń laýazym ıeleriniń tikeleı qoldaýymen “Dáýlet” sharýa qojalyǵy aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýge sýbsıdııany zańsyz alyp, memleketke 220 myń teńge zııan keltirgeni, sondaı-aq “Dosbol” sharýa qojalyǵyna 264 myń teńge sýbsıdııa zańsyz qosymsha tólengeni anyqtaldy. Osy quqyq buzýshylyqtary úshin vedomstvoaralyq komıssııa músheleri — aýdan ákiminiń oryn­basary A.Úrkimbaev, aýdandyq aýyl sharýa­shy­lyǵy bóliminiń bastyǵy R.Kýnıazov, aýdandyq jer qatynastary bóliminiń bastyǵy J.Bek­murzaev, aýdan ákimdiginiń aýyl sharýashylyǵy bóliminiń sektor meńgerýshisi Sh.Momynqulov, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi agroónerkásip kesheni memlekettik ınspeksııa komıtetiniń aý­dan­dyq aýmaqtyq ınspeksııa bastyǵynyń oryn­basary R. Jaqsylyqov, aýdandyq statıs­tıka bóliminiń jetekshi mamany B.Sy­pataev tártiptik jaýapkershilikke tartyldy. Al, Qy­zylaryq aýyldyq okrýginiń ákimi Á.Sábdenbaev pen Qa­rasaz aýyldyq okrýginiń ákimi N.Omarov jem­qor­lyqqa jaǵdaı týǵyzatyn quqyq bu­zý­shy­lyqtarǵa qaıtalap barǵany úshin qyzmet­terinen bosatyldy. Bul qyzmetkerlerdiń bizdiń tara­pymyzdan qaıtalap usynys engizgennen keıin qyzmetterinen bosatylǵanyn aıta ketken jón. Adamnyń quqy men bostandyǵyn qorǵaý salasyndaǵy qyzmettiń pármendiligi máselesi oblystyq aýmaqtyq basqarma men tártiptik keńestiń jumysyndaǵy basym baǵyt bolyp qalýda. Sybaılas jemqorlyq sıpatyndaǵy quqyq buzýshylyq kórinisteriniń jolyn kesý maqsatynda ótken jyly 181 semınar-keńes ótkizildi. Atap aıtqanda, qarasha aıynda bizdiń basqarma oblys ákimdiginiń tilderdi damytý basqarmasymen birlesip, “Memlekettik qyz­metke — memlekettik tilmen” taqyrybynda dóń­gelek ústel ótkizse, jeltoqsan aıynda tár­tiptik keńestiń bastamasymen oblystyq ákim­dikpen, “Nur Otan” HDP oblystyq fılıa­lymen, oblys prokýratýrasymen, UQK oblys boıynsha departamentimen, qarjy polısııa­symen jáne Taraz memlekettik ýnıversı­tetimen birlesip “Jastar jemqorlyqqa qarsy” atty dóńgelek ústel sharasy ótkizildi. Qazirgi tańda oblysymyzda 426 memlekettik organ jumys isteıdi. 2009 jyldyń 1 qań­ta­ryn­daǵy málimettermen salystyrǵanda ákimshilik memlekettik laýazymdardyń shtattyq sany 193 birlikke qysqarǵan. Is júzinde ákimshilik mem­lekettik qyzmetkerlerdiń sany 4986 birlikti, saıa­sı memlekettik qyzmetkerler sany 158 bir­likti qurap otyr. Oblystaǵy saıası qyzmet­kerlerdiń 3,8 paıyzy, ákimshilik memlekettik qyzmetkerlerdiń 49 paıyzy – áıelder. Oblys boıynsha memlekettik qyz­mette 25 ulttyń ókilderi jumys isteıtin bolsa, olardyń 93 paıyzy (4782 qyzmetker) — qa­zaqtar, 3,3 paıyzy (171 qyzmetker) — orystar, 3,7 paıyzy (191 qyzmetker) — ózge ult ókilderi. Bir aıta keterligi, oblysta ulty qazaq mem­lekettik qyz­met­shilerdiń sany basym bolǵa­nyna qara­mastan, keıbir memlekettik organdar áli kúnge is júrgizýde resmı tilge kóp moıyn burýda. Agenttik aldaǵy ýaqytta memlekettik qyz­met personalyn irikteý, baǵalaý jáne damytý júıesin jetildirý, memlekettik qyzmetti negizdeý júıesi men memlekettik qyzmettegi etıkalyq norma­lardyń jemqorlyqqa qarsy baǵytyn kúsheıtý, memlekettik qyzmetter kórsetýdiń sapasy men qoljetimdiligin arttyrý syndy baǵyttar boıyn­sha jumystar júrgizýdi josparlap otyr. Ázimhan SATYBALDIN, Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń Jambyl oblysy boıynsha basqarma bastyǵy — tártiptik keńestiń tóraǵasy.