Medısınalyq saqtandyrýdyń mańyzdy mindetteri

– Maqsut Kárimuly, bú­ginde halyq mindetti áleý­mettik medısınalyq saqtan­dyrý júıesi jaıynda negizgi aqparattardan habardar boldy. Dese de, osy tarapta qa­byldanǵan zań aıasynda me­dı­sınalyq uıymdardyń me­dı­sınalyq kómekti qalaı usy­natynyn egjeı-tegjeıli aıtyp berseńiz...
– «Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý» qory tegin kepil­dendirilgen kómek aıasynda da, mindetti áleýmettik medı­sı­nalyq saqtandyrý boıynsha da konkýrs negizinde memlekettik jáne jeke klınıkalardan me­dı­sınalyq qyzmetterdi satyp alady. Baıqaý eki kezeń­de ótedi. Birinshi kezeńde ár­bir medısınalyq uıym qyz­metterdi jetkizýshilerdiń bir­yńǵaı tizbesine óziniń tehnı­kalyq-ekonomıkalyq jáne me­dısınalyq derekterin engizedi. Usynylǵan derekterge sáıkes, qor olardyń belgilengen eń tó­mengi standarttarynyń sáıkes­tigine baǵa beredi. Oń nátıje bolǵan jaǵdaıda medısınalyq uıym konkýrstyń ekinshi ke­zeńine ótedi. Ekinshi kezeńde qor usynylǵan qyzmetterdiń kólemine, onyń qunyna jáne ótken jyly kórsetilgen qyz­metterdiń sapasyna belgilengen krıterııler boıynsha baǵa beredi. Eger medısınalyq uıym­nyń resýrstyq qamtamasyz etilýi belgilengen eń tómengi standarttarǵa, al kórsetiletin qyzmetter belgilengen sapa krı­terıılerine sáıkes keletin bolsa, onda medısınalyq uıym áleýetti qyzmet berýshi re­tinde tańdalady. Osylaısha, tıis­ti resýrstyq turǵydan qamtamasyz etilgen jáne bilikti kómek kórsetýge qaýqarly táji­rıbeli mamandary bar úzdik memlekettik jáne jeke emhanalar medısınalyq kómek kórsetý múmkindikterine ıe bolady.
– Densaýlyq saqtaý sa­la­synyń qyzmetkerleri saqtan­dyrylǵan azamat mártebesin qalaı anyqtaıdy?
– Barlyq medısınalyq uı­ym­dar Qazaqstan Respýb­lıkasynyń saqtandyrylǵan aza­mattarynyń biryńǵaı tiz­be­sin qaraı alady, ıaǵnı aq­parat qoljetimdi. Azamat me­­­dısınalyq qyzmetkerge jú­gin­gen kezde, jeke sáıkes­ten­dirý nómerin engizip, onyń saqtandyrý dárejesin anyq­taý­ǵa bolady. Eger aýdarymdar júrgizilgen bolsa, onda ótinish bildirgen azamat saqtandyrýshy usynatyn qyzmettiń barlyq túrin ala alady. Eger olaı bolmasa, onda tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi aıasynda ǵana kómek kórsetiledi.
– Atalǵan zańnama sheń­be­rinde medısınalyq uıym­dardyń qyzmetterine aqy tó­leý tártibi qandaı?
– Biryńǵaı aqparattyq júıe arqyly kelisimshart jasaǵan barlyq medısınalyq uıymdar kórsetilgen qyzmetteri týra­ly aqparatty qorǵa kún saıyn usynady. Kórsetilgen qyz­metterdiń kólemi men sapasyn saraptaýdy qordyń óńir­lerdegi aýmaqtyq bólimsheleri júr­gi­zedi. Qor aı saıyn aýmaq­tyq bólimshelerden tólem qa­jet­­tiligin alady jáne sonyń negi­­zinde medısınalyq uıym­dar­dyń esebine qarajatty aýdara­dy. Sondaı-aq, biryń­ǵaı aqparattyq júıe derek­teriniń negizinde aldaǵy ýaqyt­ta kelisim­sharttyń iske asyry­lýyna áserin tıgizetin medı­sınalyq uıymdardyń reıtın­gin únemi anyqtap otyrady.
– Jańa júıe aıasynda medısına qyzmetkerleriniń eń­bekaqysy kóteriletini týra­ly aıtylyp júr. Bul qan­sha­lyqty múmkin bolmaq?
– Engizilgeli otyrǵan MÁMS júıesi elimizdiń densaýlyq saqtaý salasyn reformalaý pro­sesterine úlken qozǵaý bolady. Basqarýdyń ekonomıkalyq ádisteri, qarjylyq jáne mate­rıaldyq resýrstardy tıimdi paı­dalaný medısınalyq kó­mek sapasyn jaqsartyp, eńbek­aqynyń ósýine múmkindik be­redi. MÁMS jaǵdaıynda árbir medısınalyq uıym eńbek­ke aqy tóleý máselesinde sara­lan­ǵan ádisti engize alady, qyz­metkerlerdi materıaldyq tur­ǵydan yntalandyrý úlgisin óz betinshe qalyptastyra alady. Iаǵnı, tanymal kásibı mamandar, tájirıbeli joǵary bilikti dárigerler qazirgi jaǵdaıǵa qa­raǵanda kóbirek eńbekaqy alady. Medısınalyq uıym menedjmenti emhanalardyń tabysty qyzmeti men qarjylyq ál-aýqaty joǵary sanatty mamandardy tartýǵa baılanys­ty bolatynyn túsiný kerek. Mundaı eńbekaqy tóleý tetigi jeke medısına sektorynda burynnan qoldanylady jáne óziniń tıimdiligin dáleldedi. Búgingi tájirıbede kóptegen pasıentter emdelý men keńes alý úshin sáıkesinshe laıyqty materıaldyq qamtamasyz eti­lýge tıis ataqty dárigerlerdi tańdaıtyny qupııa emes. Medı­sınalyq saqtandyrý júıesinde medısına qyzmetkerleriniń eńbegin yntalandyratyn osyndaı tetikter bolady. О́ıt­keni, MÁMS-tiń negizgi maq­sa­ty – medısınalyq qyzmet­ter­­diń sapasy men túpkilikti nátıje ekeni anyq.
– Al, «Áleýmettik medısı­nalyq saqtandyrý» qorynyń qyzmetine qoǵamdyq baqylaý bola ma?
– Baqylaýdy qamtamasyz etý tetikteriniń biri «Mindetti áleýmettik medısınalyq saq­tand­yrý týraly» zańda qaras­ty­rylǵan. Bul – medısı­na­lyq qyzmetterdiń sapasy jó­nindegi birlesken komıs­sııa. Atalǵan komıssııa Densaý­lyq saqtaý mınıstrligi, «Áleý­met­tik medısınalyq saq­tan­dyrý» qory men qoǵam ókil­deriniń arasyndaǵy dıalog quratyn kelisim alańyna aınalady. Komıssııa quramyna mindetti túrde dárigerler qaýym­das­tyǵynyń, pasıentterdiń, úki­mettik emes uıymdardyń ókil­deri enedi. Qor jarǵysynda MÁMS júıesiniń qyzmeti men ony damytý máseleleri boıynsha qoǵamdyq keńes qurý múmkindigi qarastyrylýda, onyń quramyna memlekettik organdardyń, úkimettik emes uıymdardyń ókilderi jáne el azamattary kire alady. О́z kezeginde, qordyń dırektorlar keńesi bekitken erejemen aıqyndalatyn qoǵamdyq ke­ńestiń qyzmet reglamentine «Áleýmettik medısınalyq saq­tandyrý» qorynyń jumysyn qoǵamdyq baqylaý tetigi qosy­lýy múmkin.
– Bul máseleler boıynsha «Respýblıkalyq medı­sına­lyq palata» uıymy tara­pynan qandaı jumystar atqarylýda?
– Jýyrda Shymkent qala­synda ótken qoǵamdyq uıy­my­myzdyń IV sezinde nemis jáne japon medısınalyq saqtandyrý júıesine taldaý jasalyndy. Japonııa men Germanııadan arnaıy sha­qy­rylǵan maman­dar medısınalyq saqtandyrý jaǵdaıyndaǵy erekshelikterge toqtaldy. О́z múddelerin qor­ǵaý úshin me­dı­sına qyzmet­kerleriniń bir­lese jumys isteýi mańyzdy. Me­dısınalyq kó­mek sapasyn jaqsartý úshin sapa komıs­sııasy, sondaı-aq, táji­rıbeli dárigerler men meıir­bıkelerdiń kómegimen jumys oryndarynda únemi biliktilikti arttyryp otyrý qajet.
– El ishinde medısınalyq saqtandyrýdy túsindirý ju­mystary qandaı deńgeıde júr­gizilýde?
– Respýblıka aýmaǵynda keń aýqymdy aqparattyq jumystar júrgizilýde. Turǵyndarmen, jumys berýshilermen, kásip­kerlermen, úkimettik emes uı­ym­darmen júıeli túrde kezde­sýler uıymdastyrylyp jatyr. Medısına uıymdarynda kún saıyn myńdaǵan medısına qyzmetkerleri MÁMS júıesiniń erekshelikterin, sala­matty ómir saltynyń mańyz­dylyǵyn, densaýlyǵyna shaǵym bolǵan jaǵdaıda qalaı, qaıda barý kerektigin túsindiredi. Jeke óz basym sáýir aıynyń sońynda Batys Qazaqstan, Atyraý, Mańǵystaý oblystarynda 2 myńnan asa jergilikti turǵyndarmen, 400-den asa medısına qyzmetkerlerimen kezdesip, 9 aýdandy, ondaǵy aýyldardy araladym. Olardyń tarapynan mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesine qatysty «Bir adamǵa eki jaqty tólem jasalyp ketpeı me? MÁMS júıesinde qym­bat medısınalyq kómek kórsetý qanshalyqty qol­jetimdi bol­maq? Medısına qyzmet­ker­le­riniń jetkiliksizdigi, kadr máselesi qalaı sheshiledi? Jumys berýshiler qorǵa jarnany ýaqtyly aýdara ma, joq pa, ol qalaı baqylanady?» degen mazmundaǵy saýaldar qoıyldy. Bul eshkimniń de jańa júıege beıjaı qaramaıtynyn kórsetedi. Sondyqtan MÁMS júıesi men qordyń jumystary Úkimet pen qoǵam tarapynan baqylaýda bolady. Osy kezge deıin atqarylǵan aýqymdy jumystarǵa qaramastan, res­pýblıka aýmaǵynda josparly túrde aqparattyq-túsindirý jumystary júrgizile bermek.
Áńgimelesken 
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»