Taıaýda Samat myrzamen aradaǵy áńgime jasóspirimder men jastar arasynda jarqyraı kóringen keıbir daryndy sportshylardyń eresekter sportyna jetpeı «joǵalyp» ketetini jaıly órbidi.
«Bul, – deıdi Samat Erǵalıev, – sportymyzdaǵy shetin máseleniń biri. Bizde jastar men eresekter sportynyń arasynda «altyn kópir» rólin atqaratyn tetik bolmaıynsha, is alǵa jyljymaıdy. Nege deseńiz, sabaqtas dánekerliktiń joqtyǵynan jyl saıyn el sportynyń bolashaǵyna balanǵan nebir daryndy sportshylarymyzdan aıyrylyp qalyp júrmiz. Máselen, jasóspirim nemese jastar arasynda jarqyraǵan órenniń bári qurama komandaǵa múshe bolyp qabyldana bermeıdi. Eki úzdiktiń bireýine ǵana mundaı baqtyń buıyrýy múmkin. Sonda, talanty aldyńǵysynan bir mysqal da kem emes ekinshisi qaıtpek? Ras, qazirgi tańda ár sport túri boıynsha federasııalarda eki ortada qalyp qoıǵan daryndy jastarǵa arnalǵan tájirıbelik ortalyqtar ashyla bastady. Mine, talanttyń ashylýyna zor múmkindikter beretin osy ortalyqtar memleket tarapynan jan-jaqty qamqorlyqqa alynsa, nur ústine nur bolar edi».
Iá, memleket bul máselege moıyn burmaıynsha, jas erekshelikteri boıynsha dúnıejúzilik dodalarda júldeger atanyp júrgen órenderimiz ógeı balanyń kúıin kesheri anyq. Mysaly, jarystarda únemi ekinshi, úshinshi bolyp júrgen jas darynnyń baǵy óse kele janýy ábden múmkin ǵoı. Joǵaryda Samat myrza aıtqan tájirıbelik ortalyqtarda turyp, sheberlik ushtaǵan oǵlandar, bile-bilsek sportymyzdyń sarqylmas qory ǵana emes, básekelestiktiń qaınar kózi de emes pe?
Osyndaıda eske túsedi. Qaraǵandydaǵy Álııa Moldaǵulova atyndaǵy sportqa beıimdi, daryndy balalarǵa arnalǵan oblystyq mamandandyrylǵan mektep-ınternat 1998 jylǵa deıin «Olımpııalyq rezervter ýchılıshesi» dep atalyp keldi. Iаǵnı, bolashaq chempıondardyń quthanasy sol kezde sportta erekshe kózge túsken tárbıelenýshilerin orta mektep attestatyn alǵan soń uıadan birden ushyryp jibermeı, eki jyldyq ýchılıshege alyp qalatyn. Solardyń kóbi keıinnen eresekter arasynda joǵary nátıjelerge qol jetkizdi. Qaısybiri qolyna ýchılısheniń dıplomyn alyp, bapkerlik qyzmetten baqytyn tapty.
Mine, búgingi kúnde mamandar osy tájirıbeniń ómirsheńdigin jıi aıtyp júr. Rasynda da, bes jyl ınternatta jatyp, bes mezgil tegin tamaq ishkeni óz aldyna, tańdaǵan sportynyń qyr-syryn meńgergen talaı daryndy balanyń ınternattan túlep ushqannan keıin ushty-kúıli «joǵalǵanyn» estigende jelge ushqan esil aqsha-aı, dalaǵa ketken esil eńbek-aı dep qynjylasyń...
О́tken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldary 17-18 jasynda «KSRO sport sheberi» ataǵyn alyp, sportty tastap ketken talaı daryndyny kórdik. Álbette, solardyń kóbi álemdik, olımpııalyq dodalarda eldiń atyn shyǵarar sırek talant ıeleri-tuǵyn. Ras, ol kezde zaman basqa boldy. Al qazir she? El esin jıyp, eńse tiktegen búgingi kúnde balaǵynda bıti bar balalardan kóz jazyp qalý – mamandar men bapkerler óz aldyna, jalpy sportymyz úshin orny tolmas ókinish emes pe?
«Talantqa demeý kerek, darynsyz ózi-aq jaryp shyǵady» degen kim aıtsa da taýyp aıtqan naqyl bar. Jalǵanda osy sózde qate joqtyǵyna talaı kóz jetkizip júrmiz. Iá, talanttyń minezi qansha tarpań bolǵanymen, qý tirliktiń qıturqysy aldynda ol shirkinniń abdyrap qalatyny bar. О́ıtkeni, olarǵa Jaratqan ıem daryndy úıip-tógip bergen de, qaraqan bastyń qamyn ǵana kúıtteıtin jaǵymsyz minez-qulyqqa oryn qaldyrmaǵan ǵoı.
Iá, el sportynyń erteńi jarqyn bolý úshin jastar sportynan eresekterge ótken erlerimizge jan-jaqty kómek máselesi memlekettik deńgeıde keshendi sheshimin tapsa deısiń. Darynǵa qansha baımyz desek te, has talanttyń suńqar qustyń balasyndaı syńar hám sırek týatynyn esten shyǵarmaǵanymyz abzal.
Qaırat ÁBILDINOV,
«Egemen Qazaqstan»
