TÁRBIE BASY – TALBESIK Astanamyzda balabaqsha tapshylyǵyn sál de bolsa kemitken, jekemenshik balabaqshanyń biri, alpys oryndy “Aqqaınar” balabaqshasy boldy. Ol Astanada 9 jyl boıy bilim berý salasynda qyzmet kórsetip kele jatqan “Boston-NS” JShS – memlekettik qazaq tilin ári shet tilderin oqytýdan aldyńǵy qatarda kele jatqan kompanııa negizinde 2007 jyly ashylǵan bolatyn. Qazirgi tańda “Aqqaınar” aǵylshyn tilin tereńdetip oqytatyn qazaq balabaqshasy retinde tárbıe men bilim berýde, balany jas ereksheligine qaraı durys qalyptasýyna kóńil bólip otyrǵan pedagogıkalyq ujym sanalady.
Elimiz egemendigin alyp, halqymyz eńsesin kóterip kele jatqan kezeńde Muhtar Áýezovtiń: “El bolamyn deseń, besigińdi túze” degen sózi kókeıimde turýshy edi. Qazaǵymyzdyń qarakóz balalaryna halqymyzdyń baı salt-dástúrin, ádet-ǵurpyn, ájelerimizdiń aıtatyn ósıet sózderin, júrekterine meıirimdilik pen ımandylyqty, izgilik pen adamgershilikti jetkize alsaq elimizdiń bolashaǵyna úlken úles qosqanymyz bolar edi-aý. “Aqqaınar” balabaqshasynda osy oıdy júzege asyrýǵa baılanysty birqatar is-sharalar júrgizilip jatyr. Eń aldymen, “As – adamnyń arqaýy” demekshi, balanyń durys jetilip, densaýlyǵynyń saqtalýyna munda jetkilikti kóńil bólinedi. Kúnine bes mezgil tamaq berilip, onyń quramyna ulttyq taǵamdarymyz: baýyrsaq, tary, talqan, qurt, qymyz engizilip otyr. Taǵam túrleriniń barlyǵy qalalyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq mamandardyń qoldaýymen sanıtarlyq-gıgıenalyq talapqa saı bolǵany qatań qadaǵalanýda. Bilim berý departamentiniń bıylǵy oqý jylynan bastap engizilgen jańa memlekettik standart – “Zerek bala”, “Balbóbek” baǵdarlamasynyń jańartylǵan túri boıynsha sabaq ótýde. Tárbıelik máni aıtarlyqtaı sharalar ata-analardyń rızashylyǵyn týǵyzýda. Sonyń biri – “Astyqqa baı – altyn kúz” merekesi. Merekeniń basty maqsaty – astyǵy mol kúz kezeńiniń berekesin, baılyǵyn balalarǵa kórsetý, egin egip, astyǵyn jınaǵan dıqanshy eńbeginiń nátıjesi – nannyń dastarqanǵa qalaı keletinin kórsete bilý. Osy merekege oraı zal laıyqty bezendirilip, sahna tórinde jaıqalǵan altyn bıdaı men kóz qýantar jemister men kókónisterdiń sýretteri ilýli turdy. Balalar kezek-kezek sahnaǵa shyǵyp, óner kórsetti. Kenet názik ánniń yrǵaǵymen zalǵa “kúz hanshaıymy” da kirdi. Artynan jańǵaǵyn jıyp “tıyn” keldi. Olar balalarǵa túrli oıyn oınatyp, jumbaqtar jasyrdy. Onysynyń barlyǵy da elimizdiń, jerimizdiń kúz mezgilindegi baılyǵyn, berekesin, jomarttyǵyn sýretteý edi. Aspazshylarymyz dastarqan ústine ystyq nan qoıyp, balalarǵa úlbirep turǵan baýyrsaqtardan dám tatqyzdy. Tıyn men Kúz hanshaıymy oınaǵan oıyndar da balalardyń shapshańdyǵyn, eptiligin, ıkemdiligi men jeńiske degen umtylysyn, ádeptilik pen meıirimdilik sııaqty adamgershilik qasıetterdi qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan asa qundy is-shara boldy. Eń qyzyqty kórinis jemister men kókónister sherýi bolǵan shyǵar dep oılaımyn. Arnaıy tigilgen alma, almurt, qyzanaq, júzim kostıýmderin kıgen kishkentaılar ata-analarynyń aldynan birtindep ıilip ótip jatty. Merekemizdiń sońynda Nesipbek Aıtulynyń sózine jazylǵan Marat Omarovtyń – “Aqqaınar” áni búkil zaldyń qol shapalaǵymen oryndaldy. Elbasynyń usynystaryn júzege asyrýda mektepke deıingi uıymdardaǵy oqý-tárbıe úderisin jan-jaqty damytatyn, istiń jaıyn sheshetin negizinen mamandar desek, bul rette búgingi tańda arnaıy tárbıeshi pedagogtardyń tapshylyǵy sezilip otyrǵanyn aıtýǵa tıispiz. Balabaqshalardaǵy balalar sanynyń kóptigi, naqtyraq aıtsaq, ár topta 60-70 baladan, bir topta úsh toptyń balasy otyrǵandyǵy oqý-tárbıe úderisin uıymdastyrýǵa kóp kedergi keltiretini belgili. Al balabaqshaǵa búginde týǵannan 5 jasqa deıingi 31 myń, 2 jastan 5 jasqa deıingi 21 myń bala kezek kútip otyr. Qazaq halqynda: “Bes jasqa deıin balańa patshańdaı qara” degen danalyq sóz bar emes pe? Endeshe, bala tárbıesine basa nazar aýdarmaı bolmaıdy. Astana qalasy bilim basqarmasynyń málimetine súıensek, 39 memlekettik balabaqshada, 22 jeke menshik balabaqshada 1183 mamannyń 63-i ǵana arnaýly maman ekendigi anyqtalǵan. Bul – maman tapshylyǵynyń aıqyn kórinisi. Balabaqshalardy qarqyndy ashý josparlanyp otyrǵanmen, onda qyzmet jasaıtyn mamandar máselesi sheshilmeı, istiń birjaqty, syńarjaq bolyp qalatyny belgili. Osyǵan oraı, Astanada osy salaǵa qatysty arnaıy maman daıarlaıtyn ýaqyt jetti. “Bollon” konvensııasyna sáıkes úsh satyly: bakalavr, magıstratýra, Phd doktorlar daıyndaýǵa baılanysty pedagogıkalyq ýnıversıtet ashý, mektepke deıingi tárbıe ınstıtýtyn, mektepke deıingi tárbıe assosıasııasyn qurý osy saladaǵy kókeıkesti máseleni sheshýdiń negizi bolmaq. G.ÁLIMBEKOVA, “Boston-NS” JShS bas dırektory, “Aqqaınar” balabaqshasynyń meńgerýshisi.
