Demokratııa – damý dańǵyly

BILIK PEN AZAMATTYQ QOǴAM “Qyzylorda oblysy Aza­mat­tyq alıans” qaýym­das­tyǵynyń tóraıymy Darıǵa AQMAǴANBE­TO­VA­MEN áńgime. – Áńgimemizdi elimizde demokratııalyq qundylyqtardy qalyptastyryp, ekonomıkalyq jáne áleýmettik turǵydan ósip, órken jaıýyna úkimettik emes uıymdardyń qanshalyqty yqpaly bar ekendiginen bastasaq. – Elde demokratııalyq qundylyqtardyń qa­lyptasýynyń basty kórsetkishi azamattyq qoǵamnyń negizi bolyp tabylatyn úkimettik emes sektordyń damý deńgeıi, olardyń bılik­pen qarym-qatynasy, qoǵamnyń ómirsheń má­seleleriniń sheshilýine yqpaly bolyp esep­te­ledi. Aldyna demokratııalyq, zaıyrly memleket qurý maqsatyn qoıǵan elimizde egemendik alǵan alǵashqy jyldardan bastap-aq azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń damýyna saıası, quqyqtyq jaǵ­daı­lar jasaldy. Úkimettik emes uıymdardyń qoǵam ómirindegi rólin arttyrýǵa Elbasymyz N.Á.Nazarbaev erekshe mán berip keledi. Elbasy bekitken “Qazaqstan Respýblı­ka­synda aza­mattyq qoǵamdy damytýdyń 2006-2011 jyldarǵa arnalǵan tujyrym­damasy” bılik pen ÚEU-lar qa­rym-qatynasynyń, úkimettik emes sektordy damytýdyń negizgi ba­ǵyt­­tary men sharttaryn aıqyndady. Elbasy­nyń bastamashyldyǵymen qoǵamdyq uıym­dar­dyń birligin, olardyń bılik jáne bıznes qu­rylymdarymen tıimdi qarym-qatynasyn qalyptastyrý maqsatynda Qazaqstannyń Azamattyq alıansy qaýymdastyǵy quryldy. Elimizde azamattyq qoǵamdy damytý, ÚEU-lardy qoldaýǵa baǵyttalǵan oń saıasattyń nátıjesinde myńdaǵan azamattardy biriktiretin qoǵamdyq sektor elimizdiń ekonomıkalyq, saıası damýyna, turǵyndardyń áleýmettik qorǵalýyna yqpal etetindeı kúshke aınaldy. Turǵyndar ózderiniń kepildi quqyqtary men bostandyqtaryn úkimettik emes uıymdar arqyly da talap etetin boldy. Úkimettik emes uıymdar elimizdegi mańyzdy saıası-qoǵamdyq sharalardan tys qalmaıdy, qoǵam úshin tıimdi sharalardy qoldaıdy. Elbasynyń “Daǵdarys arqyly jańarý men damýǵa” Joldaýyna baılanysty azamattyq qoǵam ókilderiniń elimizdiń barlyq aımaq­­­ta­rynda dóńgelek ústel, qoǵamdyq tyńdaýla­ry ótip, mindetteri aıqyndalýda. ÚEU-lar búgingi­deı daǵdarys kezinde de azamattyq ustanym tanytýda. Elbasynyń “Qıyndyq ataýlyny jeńetin bir-aq kúsh bar, ol – birlik” degen ún­deýin basshylyqqa ala otyryp, qoǵam­da yntymaq, aýyzbirshilik bolýyna, turaqty­lyq­ty saqtaý, elimizde júzege asyrylyp jat­qan daǵdarystan shyǵýdyń keshendi sharala­rynyń oryndalýyna óz úlesterin qosyp keledi. – Endigi sóz kezegin ózińiz basshylyq ja­saıtyn oblystyq Azamattyq alıans qaýym­dastyǵy atqaryp jatqan jumystarǵa bersek. – 2006 jyldyń basynda qoǵamdyq qury­lymdardyń yntymaqtastyq birligin, olardyń bılik, bıznes qurylymdarymen tıimdi qarym-qatynasyn qalyptastyrý, azamattyq qoǵamnyń damýyna yqpal etý maqsatymen Qyzylorda ob­lysy Azamattyq alıansy qaýymdastyǵy qu­ry­lyp, zańdy tulǵa retinde resmı tirkeýden ótti. Búgingi kúni Azamattyq alıans qoǵamdyq qol­daýǵa ıe bolyp, oblysymyzdyń saıası-qoǵamdyq keńistiginde óz orny bar azamattyq qoǵam ınstıtýtyna aınaldy deýge tolyq negiz bar. Qazir áleýmettik áriptestermiz: oblystyq kásipodaqtar keńesi, kásipkerler men jumys berýshiler “Atameken”odaǵynyń oblystyq fılıaly, úkimettik emes uıymdar oblystyq qaýymdastyǵy, oblystyq kásipkerler odaǵy, tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý oblystyq birlestigi. Osy qurylym­dar­men áriptes bolyp, ólkemizdi damytý, qoǵam­nyń áleýmettik problemalaryn sheshý úshin birlesken is-qımyl jasaý jóninde memoran­dýmdarǵa qol qoıyldy. Azamattyq Alıansqa 32 úkimettik emes uıym múshe bolyp kirdi. 2008 jyly “Nur Otan” HDP oblystyq fı­lıalymen áriptestik memorandýmyna, al ótken jyldyń naýryz aıynda oblys ákimimen áriptestik memorandýymyna qol qoıyldy. Sóz oraıy kelgende aıta keteıin, azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń yqpalymen kóptegen ózekti máseleler oń sheshimderin tabýda. Ákimdikter, basqarmalar men departament­ter janynan qurylǵan qoǵamdyq komıssııa, keńester qu­ra­myna qoǵamdyq sektor ókilderi tartylýda. Turǵyndardyń ómirsheń múddelerin qaraıtyn tenderlik, páter bólý sııaqty komıssııalar qu­ramyna da mindetti túrde qoǵam­dyq uıymdar ókilderi engizilýde. Úkimettik emes uıymdardy qol­daý­dyń 2008-2010 jyldarǵa arnalǵan óńirlik “Áleý­met” baǵdarlama­sy­nyń jobasyn ázirleýge ÚEU-lar ókilderi keńinen tartyldy. Oblystyq Azamattyq alıans­tyń bılik, bıznes qurylymdar, úkimettik emes uıymdarmen tıimdi qarym-qatynasyn qalyptastyrý usynymy da óz sheshimin tapty. О́tken jyldyń naýryz aıynda Qyzylorda oblysy ákimi B.Qýan­­dyqov, oblystyq Azamattyq alıan­s qaýymdastyǵy, “Igilik” korporatıvtik qory ara­synda birlesken is-qımyl men áriptestik jaıly memorandýmǵa qol qoıyldy. Azamattyq qoǵam ókiliniń oblys basshy­sy­men teń dárejede qol qoıýy, áriptes bolýy oblystyń qoǵamdyq, saıası ómirinde, azamattyq qoǵamnyń damý tarıhynda eleýli oqıǵa boldy jáne ol keleshekte ÚEU-lardyń damýynda, qoǵamnyń problemalaryn bılikpen birlese otyryp sheshýde jańa múmkindikter ashatyny sózsiz. Bul – oblys ákimi tarapynan Azamattyq alıansqa, jalpy úkimettik emes sektorǵa ja­sal­ǵan úlken senim. Osynyń nátıjesinde ÚEU-lardyń áleýmettik mańyzy bar jobalaryn qarjylandyrýǵa bólinetin aqsha da jyl ótken saıyn kóbeıe túsip keledi. Jalpy, oblystyń bılik oryndarynyń úki­mettik emes sektormen qarym-qatynasynda oń ózgerister oryn alyp, ÚEU-lardy belgili qo­ǵam­dyq kúsh, qoǵamnyń máselelerin sheshýde áriptes degen kózqaras qalyptasýda. Birqatar memlekettik oryndar úkimettik emes uıym­darmen áriptes bolyp, olardyń múmkindikterin tıimdi paıdalanyp júr. Olar ÚEU-larmen birlesip qoǵamdyq mańyzy bar sharalar uıym­dastyryp, qoǵamnyń ómirsheń problemalaryn talqylap, olardy sheshýdiń joldaryn birge belgileýde. – О́tken jyly Astanada res­pýblıkalyq IV Azamattyq forým ótkizildi. Bizdiń paıymdaýy­myz­sha, Azamattyq forým – qoǵam­dyq uıym­dar men bılik ókilderiniń elimizdiń eńsesin tikteý baǵytynda bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shy­ǵara otyryp jumys jasaý úshin birlese pikir aly­sý alańy bolyp tabylady. Osy oraıda siz ne aıtasyz? – Elimizde eki jylda bir ret respýb­lı­ka­lyq Azamattyq forým ótip, oǵan árdaıym El­ba­synyń ózi qatysyp, azamattyq qoǵam ókil­de­rimen kezdesýi dástúrge aınaldy. Respýb­lı­ka­lyq Azamattyq forým qarsańynda barlyq aı­maqtarda oblystyq azamattyq forýmdar ótedi. Qyzylorda oblystyq IV azamattyq forým byltyrǵy jyldyń qyrkúıek aıynda ótti. Jalpy, azamattyq forým ózińiz aıtqandaı, azamattyq qoǵam men bılik ókilderiniń aımaq­ty damytý, qoǵamdy demokratııalandyrý, tur­ǵyn­dardyń áleýmettik problemalaryn birlesip sheshý jaıly pikir almasyp, sheshim qabyldaý alańy. Sondyqtan oblystyq forýmǵa úkimettik emes uıymdar jetekshileri, partııa, kásipodaq, basqa da azamattyq qoǵam ınstıtýttary ókilderi, memlekettik organdar qyzmetkerleri, bıznes qurylymdar, BAQ, zııaly qaýym ókilderi shaqyryldy. IV oblystyq azamattyq forýmnyń kún tártibinde “Bılik pen azamattyq qoǵam ıns­­­tıtýttarynyń áriptestigi men birlesken is-qı­mylynyń aımaqty órkendetip, turǵyndardyń áleýmettik problemalaryn sheshýdegi mańyzy týraly” másele talqylandy. Forým jumysyna oblys ákimi B.Qýandyqov, “Qazaqstannyń Aza­mattyq alıansy” qaýymdastyǵynyń atqarýshy dırektory Sh.Áıtenova qatysyp, sóz sóıledi. Oblys ákimi oblysta azamattyq qoǵamnyń damýyna eleýli úles qosyp, oblystyń qoǵam­­dyq-saıası ómirine belsendi aralasyp júrgen bir top úkimettik emes uıymdar jetekshileri men ókilderin Qyzylorda oblysynyń “Qurmet gramotasymen” jáne oblys ákiminiń “Alǵys hatymen” marapattady. Forým jumysy barysynda 2009 jyldyń 17 naýryzynda qabyldanǵan Qyzylorda oblysy ákimi, “Qyzylorda oblysy Azamattyq alıan­sy” qaýymdastyǵy, “Igilik” korporatıvtik qory arasynda birlesken is-qımyl men árip­testik jaıly memorandýmǵa qosymshalar men ózgerister engizilýine baılanysty memoran­dýmnyń jańa nusqasyna qol qoıý rásimi bolyp ótti. Forýmǵa qatysýshy azamattyq qoǵam ókil­­­­­deri, bılik pen bıznes basshylary yntymaq­tas­tyqqa qol jetkizip, birlesken is-qımyl ja­sap, qoǵam úshin jaýapkershilikti birge kó­teremiz degen sheshimge keldi. – Úkimettik emes uıymdar men azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń elimiz eńsesin tiktep, qaryshty qadammen damı túsýine súbeli úles qosýy úshin olarǵa da Úkimet tarapynan jaǵdaı jasalýy kerek qoı. Osyǵan baılanysty ózińizdiń usynys-pikirlerińizdi baıan etseńiz. – Oblysymyzda azamattyq qoǵam damýynda joǵaryda atalǵandaı, oń nátıjeler bar ekeni sózsiz. Degenmen, ÚEU-lar, basqa da azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń damýyna, qoǵam úshin qyzmet jasaýyna jaǵdaı týǵyzý, múmkin­dikterin paıdalaný baǵytynda bári jasaldy deýge bolmas. Birinshiden, úkimettik emes sektor aýdan­darda, aýyldyq jerlerde baıaý damýda. Aýdan­darda ádilet departamenti bólimsheleri bolǵa­nymen, olar ÚEU-lardy tirkemeıdi. Aýdanda, eldi mekenderde qurylǵan ÚEU-lar qalaǵa ke­lip, ádilet departamenti arqyly tirkelýge máj­búr. Bul, ásirese, aýdan, aýyldarda belsendi, yqy­lasty jumys istep júrgen ÚEU-lardyń esep-shot ashyp, qarjylandyrylýyna kedergi keltirýde. Taǵy bir kúrdeli másele, ol oblysta úki­mettik emes uıymdar ortalyǵynyń, jınalatyn jerleriniń bolmaýy. Jınalyp sharalaryn ótkizý úshin qazirgi naryq zamanynda jalpul tóleý qajet, ondaı múmkindik bola bermeıdi. Sondyqtan birazdan tilge tıek bolyp júrgen demokratııa úıiniń bolýy – ómir talaby. Bul máseleler de keleshekte sheshimin tabatynyna úmitpen qaraımyz. Birqatar úkimettik emes uıymdardyń qyzmetteri ózderi múddeli topqa bıýdjet nemese qorlardan alynǵan qarjy esebinen meıirim­dilik sharalar uıymdastyrýmen ǵana shekteledi. Al bizdiń qoǵamymyzda ÚEU-lardyń, jalpy azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń aınalysyp, oń yqpal etýin qajetsinetin máseleler barshylyq. Bizder, qoǵamdyq uıymdar, belgili bir toptyń múddesin qorǵaýmen qatar, jalpy qoǵamymyzǵa ortaq máselelerdiń, búgingi kún talap etip otyrǵan ómirsheń problemalardyń oń sheshilýine yqpal etýimiz qajet. Mysaly, tikeleı Elbasynyń bastamasymen elimizde sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres júrýde. Elbasynyń bul saıasatyn jalpy kóp­shilik, qarapaıym halyq qoldaýda, óıtkeni, sol jemqorlyq pen paraqorlyqtan, úlkendi-kishili ádiletsizdikten, zań buzýshylyqtan zardap kór­gen­der jeterlik. Búgingi kúni osy sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestiń pármendiligin kúsheıtýge yqpal etý bizderdiń, úkimettik emes uıymdardyń paryzy dep esepteımin. Dúnıe júzin sharpyǵan ekonomıkalyq daǵ­darys bizdiń eldi de aınalyp ótpedi. Elimizdiń ke­meldigi men órkendi damýy synǵa túsken shaqta aza­mattyq qoǵam ókilderi, úkimettik emes uıym je­tek­shileri, oblystyń barlyq turǵyn­da­ry daǵ­darysqa qarsy sharalardy júzege asy­rýǵa jumy­lyp, otanshyldyǵymyzdy kórsetýge tıistimiz. Sózimniń sońynda jalpy azamattyq qoǵam ókilderin birlikke, yntymaqtastyqqa shaqyr­ǵym keledi. Bizder, azamattyq qoǵam ókilderi, bılik pen bıznes basshylary yntymaqtastyqqa qol jetkizsek, birlesip is-qımyl jasasaq, qoǵam úshin jaýapkershilikti birge kótersek, oń nátıjege jeterimiz sózsiz. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Erkin ÁBIL.