«Juldyzdy Jasybaı» retro-festıvali Sháken rýhyn shalqytty

Pavlodar oblysynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaevtyń qoldaýymen Qazaq­stan Res­pýb­lıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan 2011 jyldyń 6 tamyz kúni kıeli Baıanaýyl jeriniń kórikti Jasybaı kóliniń jaǵalaýynda alǵash ret «Juldyzdy Ja­sy­baı» atty I retro-festıvali ótti. Atalmysh festıval ulttyq ónerimizdiń týyn álemge pash etken áıgili rejısser, dańqty jerlesimiz, qasıetti de kıeli Baıanaýyl ólkesiniń týmasy Sháken Aımanovtyń kıno ónerine arnaldy. Uly akter ári sheber sýretker Sháken Kenjetaıulynyń kıno álemindegi tarıhy 1940 jyly Áýezovtiń ssenarııi boıynsha «Raıhan» fılmindegi Sársen rólinen bastaldy. Sodan bastap, Sh.Aımanov on tórt kınofılmge túsip, sonyń barlyǵy da qazaq kıno óneriniń altyn qorynda saq­talýda. Qazaq kınosynyń atasy ári jaryq juldyzy sanalatyn Shákenniń kıno óne­rin­degi týyn­dy­larynyń jaryqqa shyqqanyna kóp ýaqyt ótkenine qaramastan, kóre­r­men­niń ystyq yqylasynan kende qalǵan emes. «Aldar kóse», «Bizdiń súıikti dáriger», «Taqııaly perish­te», «Án shaqyrady» sekildi kınofılmderde shyr­qal­ǵan ánder de ha­lyq jadynda máńgilikke saqtalǵan. Osy tuńǵysh ret ótkizilgen «Juldyzdy Jasybaı» retro-festıvalinde áýelengen Shákenniń kıno týyn­dy­laryndaǵy ánderin «Arnaý», «KeshYou» «Daýys International» jáne «Premera» toptary men Dilnaz Ahmadıeva, Tal­ǵat Musabaev, Nurlan Abdýllın sekildi opera jáne qazaq estradasynyń juldyzdary oryndady. Birden aıtý kerek, oblys ákiminiń qol­daýymen ótken shara óte joǵary deńgeıde uıymdastyryldy. Muny festıvaldi tamashalaýǵa kelgen jurtshylyq aıtty. Jalpy, festıval aımaǵymyzda tuńǵysh ret ótkizilse de, dástúrli ótip turatyn sha­radaı kórinis tapty. Jergilikti tur­ǵyn­dar men qonaqtardyń kóterińki kóńil-kúıleri ónerpazdardyń shabytyna qanat bitirgendeı áser qaldyrdy. Ásirese, qazaq estra­dasynda ásem ánimen erekshelenetin án­shi­ler toby Sháken fılmderindegi ánderdi naqyshyna keltire oryn­da­dy. F­estıvaldi júrgizgen respýblıkaǵa tanymal ártis Ba­qytjan Álpeıisov pen belgili telejúr­gi­zýshi Maııa Veronskaıa sharaǵa erekshe kórik berip, festıvaldiń mańyzyn arttyrdy. – Jalpy, Sháken Aımanovtyń qaı fılmin alsaq ta, keremet dúnıe. Onyń tý­yndylaryn bala kezimizden súıip kó­rip, tyńdap óstik. Ol fılmderdiń júre­gi­mizde alar orny da erekshe. Sondyqtan, men úshin qazaq kınosynyń juldyzyn jaqqan Sháken aǵamyzdyń týǵan jerine kelýdiń ózi úlken baqyt. Buǵan deıin de kóptegen sharalardy ótkizdik. Biraq, «Jul­dyzdy Jasybaı» festıvaliniń shoq­tyǵy bıik, – dedi Maııa Veronskaıa. Sharada ásem daýysymen jurtshylyqty baýrap alǵan elimizge tanymal ánshi Talǵat Mu­sabaev bolsa, qazaq jerinde jańa fes­tı­valdiń dúnıege kelýimen quttyqtady. «Barsha baıanaýyldyqtar men qonaqtardy «Juldyzdy Jasybaı» festıvaliniń dú­nıege kelýimen quttyqtaımyn. Elimizge belgili adamdar dúnıe esigin ashqan qa­sı­et­ti ólkede dál osyndaı fes­tı­val­diń qa­shan bolmasyn bir uıymdasty­ry­lýy zań­dy­lyq edi. Mine, búgin sonyń kýási bol­dyq. Pavlodar sımfonııalyq orkestrimen qosylyp án shyrqadym. Bári tamasha. Kó­ńilimnen shyqty. Sháken Aımanov fılmindegi ánder barshamyzǵa bala kún­­nen tanys ári ystyq»,– dedi ol óz sózinde. Sahnalyq qoıylym retinde órbigen festıval jurtshylyqqa merekelik kó­ńil-kúı syılady. Erekshe atap óterligi, sharaǵa J.Aımaýytov atyndaǵy oblys­tyq qazaq mýzykaly drama teatrynyń ártisteri de belsene atsalysty. Sonymen qatar, opera ánshisi Talǵat Musabaevpen qosylyp óner kórsetken oblystyq sım­fo­nııalyq orkestr de jınalǵan qaýym­nyń kóńilinen shyqty. Ánshilerdiń jandy daýysta án aıtqa­­­­­nyna tánti bolǵan Novosibirlik jýrnalıst Andreı Sevılev: «Men Reseı Fede­ra­sııasy, Novosibir oblysy­nan keldim. Baıanaýyl jerinde alǵash ret bolýym. Ta­bıǵaty erekshe eken. Janyńdy birden baý­rap alady. Festıvalden alǵan áse­rim­di sózben jetkize almaıyn. Án, horeografııa barlyǵy da joǵary deńgeıde.О́ner­pazdar­dyń ónerin tamashalaýǵa kelgen halyqtyń kóptigin qarasańyzshy?! Bul festıval Qazaqstannyń álemdik are­nadaǵy bedelin kóterýge erekshe úles qo­sady degen oıdamyn»,– dep óz pikirimen bólisti. Al, «Habar» agenttigi baǵ­dar­la­malar bóliminiń redaktory Zeınet Turar­bekqyzy bolsa, kishigirim fılm retinde túsirilgen qoı­y­lymdardy erekshe baǵa­la­dy: «О́ner­­pazdar festıvalge yjdahat­ty­lyqpen daı­­­yn­dalǵandary kórinip tur. Ázil-qal­­jyń retinde órbýiniń ózi úlken jetistik. Ásirese, Aldar kóseniń qazirgi zamanda tur­mys keshý barysynda túsi­ril­gen qo­ıy­lym sátti shyqqan. Kórermen qaý­ymǵa da unady. Sondaı-aq, ánshi Tal­ǵat Musa­ba­evtyń Jasybaı kóline zorǵa jetkenin beınelegen beıneqoıylym da jurtshylyqtyń kóńilinen shyqty. Eń bastysy, festıval joǵary deńgeıde ótti»,– dedi ol. «Juldyzdy Jasybaı» retro-festıvali elimizdegi beldi týrıstik orta­lyq­tar­dyń biri sanalatyn Baıanaýyl ólkesin qo­naqtarǵa jańa qyrynan tanytty. Dem­alý­shylardyń nazaryn da bir sátke qazaq ónerine burǵyzdy. Eń bastysy, festıval kıeli ólkeni sheteldik qonaqtarǵa tanystyrýda mańyzdy qadamdardyń biri boldy. Sharaǵa qatysqandar osynaý ıgi shara kelesi jyly da jalǵasyn tapsa degen nıetterin jetkizdi. Farhat ÁMIRENOV, Pavlodar oblysy,   Baıanaýyl aýdany. Baqytjan ÁLPEIISOV, «Juldyzdy Jasybaı»  retro-festıvaliniń júrgizýshisi: – «Juldyzdy Jasybaı» sekildi aý­qymdy festıvaldiń qasıetti Baıanaýyl jerinde uıymdastyrylǵanyna qýanysh­ty­myn. Máni men mańyzy zor osyndaı sharalar elimizde kóptep ótkizilse, nur ústine nur bolar edi. Baıanaýyl óńiri negizinen týma talanttarǵa toly ólke ǵoı. Sondyqtan jer jumaǵy – Jasybaıda mundaı festıval ótkizbeý «qylmys» dep sanaımyn. Tabıǵattyń da, adam­dardyń da peıili osyǵan saı kelip tur. Festıvaldi júrizgenime ózimdi baqyt­ty sanaımyn. Jasybaı óńiri Sháken Aımanovtyń esimimen tyǵyz baıla­nys­ty. Ol óz týyndylarynyń basym bóligin osy jerde túsirgen.Onyń fılmderindegi ánderdi qansha aıtsaq ta, jalyqqan emespiz. Bul ánder áli talaı shyrqalady. О́shpes ánderdi qaıta tiriltip, jańasha baǵytta oryndaý óte ǵajap. «Jul­dyz­dy Jasybaı» dástúrli festıvalge aı­nalsa ıgi bolar edi. Nurlan ABDÝLLIN,  ánshi: – Men Baıanaýyl jerinde osydan úsh-tórt jyl buryn bolǵanmyn. Sonda Ba­ıan­aýyldyń ǵajaıyp tabıǵatyna qaıran qalǵan edim. Sondyqtan Pavlodar ob­ly­synyń ákimi Baqytjan Saǵyntaevtyń fes­tıvalge qatysý týraly usynysyn birden qabyl aldym. «Juldyzdy Ja­sy­baıdy» dástúrli túrde uıymdastyrsaq, sharanyń mańyzdylyǵy arta túsedi. Jal­py, Sháken Aımanovtyń árbir fılmindegi ánderdi halyq súıip tyńdaıdy. Osyndaı tamasha festıvalden keıin Sháken aǵanyń arýaǵy bir aýnap túsken bolar. Men áıgili ánshi aǵamyz Ermek Serkebaev shyrqaǵan «Nado mnoı nebo sınee» ánin oryndadym. Halyqqa unady degen oıdamyn. Dilnaz AHMADIEVA, ánshi: – Men Baıanaýyl jerinde alǵash ret bolyp otyrmyn. Shyny kerek, bul ólke­niń tamasha tabıǵaty meni birden baýrap aldy. Aldaǵy ýaqytta demalýǵa ar­naıy keletin bolamyn. О́kinishke qaraı, Sháken aǵamen tanys bolǵan emespin. Bi­raq, ol meniń ákemniń ekinshi ákesi bolǵan. Qarapaıym tilmen aıtqanda, meniń atam. Ákem Murat onyń túsirgen fılm­derinde kóptegen basty rólderdi som­da­ǵan. «Jul­­dyzdy Jasybaıda» erterekte Bıbigúl Tólegenova apaıymyz oryndaǵan ándi shyr­­­qadym. Bul – men úshin úlken már­tebe. Búgin jańa festıvaldiń tusaýy kesildi. Qutty bolsyn, Alash jurty!