«Altyn sapa» – úzdikterge beriletin syılyq

Bastapqyda tap­sy­­ryspen oryndaı­tyn taýar óndirýshi úlken kásiporynǵa aınalyp, buqaraǵa kóbeıtip daıyndaǵanda taýar sany artatyny túsinikti. Osy oraıda sapa qandaı deńgeıde qalady? San artyp, sapa kemı me? Aıtalyq, osyǵan deıin tapsyrys berýshiniń talap-tilegi eskerile otyryp jumys istelse, endi kópshilikke usynǵan kezde oǵan qandaı talap qoıylmaq? Árıne, bul rette sapa aldyńǵy orynǵa shyǵýǵa tıis. Kúndelikti paıdalanýǵa qajetti taǵam­dy, bolmasa taýardy tańdaǵan kezde eń al­dymen onyń sapasyna kóńil bólemiz. Dúken sóresindegi daıyn ónimge qol sozǵanda onyń syrtyndaǵy jazýyna kóz salamyz. Alýǵa keńes bergen jarnamalardy saralaımyz. Sodan keıin baryp tutynamyz. Al sońǵy shyqqan tehnologııalardyń barlyǵy tuty­ný­shy­larǵa jetkiziletin taýardyń ajyramas qasıeti, ıaǵnı onyń sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵanyn bilemiz be? Desek te, sórede turǵan sol ónimderdiń barlyǵy sapaly degen naqty tujyrym joq. Sondyqtan da tańdaımyz. Osy oraıda kez kelgen qyzyǵý­shylyq tanytýshy taraptyń tilegin qanaǵat­tandyrýǵa baǵyttalǵan taýar sapasyn basqaratyn jetildirilgen zamanaýı tásilder bar ekendigin aıtqymyz keledi. Bul tásilder arqyly adamzatqa qajetti dúnıe shyǵarýshy kásiporyndar óz taýarlarynyń sapasyn joǵarylatýǵa umtylýda. Ásirese, álemde sapany jaqsartý jumystaryn yntalandy­rýshy tásilder ishinde ulttyq jáne halyq­aralyq syılyqtar utymdy qural bolyp tabylady. Olar sapany basqarýdyń júıe­lik tásiliniń odan ári damýy úshin beriledi. Sapa úshin usynylatyn bul syılyqtar úlken tanymaldylyqqa ıe. Álemniń 70-teı elinde sapa salasyndaǵy izdenýshilerge ar­nal­ǵan ulttyq baıqaýlar bar eken. Olardyń arasyndaǵy eń abyroılysy retinde Japo­nııadaǵy Demıng syılyǵy aýyzǵa alynsa, odan keıin AQSh-taǵy Malkolm Boldrıdj atyndaǵy ulttyq sapa syılyǵy jáne Eýropalyq sapa syılyǵy turady. Olardyń ortaq uqsastyǵy sapa úshin berilýi bolǵanymen, túrli baǵyttar boıynsha beriletin óz aldyna bólek sıpattary bar. Eýro­palyq syılyq qorshaǵan orta men tuty­nýshylar qyzyǵýshylyqtaryn qorǵaýǵa basymdyq berse, Demıng júldesi modelinde standarttaý ádisteriniń qanshalyqty keń qoldanysta bolǵanyna mán beredi. Al Boldrıdj syılyǵyn strategııalyq josparlaý­dy jaqsy júrgizgender ala alady. Demıng syılyǵy Japonııada sapa damýyna úlken úles qosqan E. Demıng qurmetine 1951 jyly taǵaıyndaldy. Al AQSh-tyń Malkolm atyndaǵy ulttyq sapa syılyǵynyń tarıhy odan árige, 1887 jylǵa barady. Al Eýropalyq sapa syılyǵy nagradasy bertinirek, 1992 jyldan bastap berile bastady. Mundaı álemdegi abyroıly sapa syılyq­taryn tizbelegenimizdiń syry nede? Elimizde óz maqsaty turǵysynan osy syılyqtarǵa uqsas bolyp tabylatyn «Altyn sapa» syılyǵy bar ekendigin aıtqymyz keledi. «Altyn sapa» – bul sapa salasyndaǵy jetistikter úshin beriletin ulttyq nagrada, Elbasy syılyǵy. Elbasy bul syılyqty óz qolymen usynady, sonymen qatar ol júlde Memleket basshysynyń jeke baqylaýy men qamqorlyǵynda turady. Elimiz ónim sa­pasyn jyldan-jylǵa arttyrýǵa erekshe yqylasty. Osy maqsatta 2006 jyly Prezıdent arnaıy taǵaıyndaǵan bul syılyq Qazaqstan rynogyn otandyq joǵary sapaly jáne básekege qabiletti ónimdermen qam­tamasyz etýdi maqsat tutady. «Altyn sapa» baıqaýyna bıyl 6 jyl tolyp otyr. Baıqaý 2009 jyldan bastap qazirgi zamanǵy menedjmenttiń damý tendensııalaryn eskeretin jáne sapa boıynsha Eýropa syılyǵy úlgisimen úılestirilgen jańa úlgi boıynsha ótkiziledi. Úlgide sapa salasyna basshylyq­tyń lıderlik rólin, uıymnyń saıasaty men strategııasyn sıpattaıtyn kórsetkishterdiń mańyzy, tutynýshylardyń ónimder men kórsetiletin qyzmetter sapasyna qanaǵat­taný kórsetkishi kúsheıtilgen. Iаǵnı Prezı­denttiń «Altyn sapa» syılyǵy kásiporyn­nyń ónim shyǵarý nemese qyzmet kórsetý sapasy men olardyń qaýipsizdigin qamta­masyz etý salasyndaǵy jetistikteri, son­daı-aq menedjment júıelerin engizgeni úshin beriledi. Elbasy Nursultan Nazarbaev osynyń aldyndaǵy baıqaý negizinde júzden júırik shyqqan úsh kásiporynǵa joǵary dárejedegi «Altyn sapa» syılyǵyn ózi tabys etedi. «Altyn sapa» syı­ly­ǵyn jeńip alǵan mekemeler sapa emblemasyn eki jylǵa deıin jar­namalyq maqsatta paıdalana alady. Bir qýantarlyǵy, baıqaýǵa qatysýǵa tilek bildirýshi kásip­oryndar sany artyp keledi. Bul kórsetetin qyzmet sapasy joǵarylap, básekege tótep bere alatyn otandyq kásiporyndar sany­nyń ósýin baıqatady. Baıqaýǵa jyl saıyn 200-ge jýyq kásiporyn úmitker retinde tirkeledi, degenmen osyǵan deıin tek 36 kásiporyn ǵana prezıdenttik «Altyn búrkitke» ıe bolǵan. 2010 jyly «ASÝ» aýyz sýy belgisimen «RG Brands Kazakhstan» JShS, «Qazaqstan temir joly» «Lokomotıv qurastyrý zaýyty» jáne «Han Shatyr» JShS «Altyn sapa» syılyǵynyń laýreattary atandy. Bul júldeniń ekonomıkadaǵy róli qandaı degenge keletin bolsaq, kez kelgen elderdegi ulttyq baıqaý sekildi «Altyn sapa» da qazaqstandyq kompanııalar úshin benchmarkıng quraly retinde qyzmet etedi. Al syılyq laýreaty atanǵan bıznes túriniń prosesi ózgeler úshin etalon bolmaq. «Altyn sapany» alǵash tabys etken kúnnen bastap búginge deıin 3500 qazaqstandyq kompanııa halyqaralyq basqarý standart­taryn óz jumys prosesterine engizipti, al ınnovasııalyq turǵyda belsendi kásip­oryndar 13 paıyzǵa ósken. Jyl saıyn ótkiziletin «Altyn sapa» syılyǵy eki sanat boıynsha úsh atalymda beriledi. Olar úzdik óndiristik taýarlar shyǵaratyn kásiporyn, úzdik halyq tuty­natyn taýarlar shyǵaratyn kásiporyn jáne úzdik qyzmet kórsetetin kásiporyn dep atalady. Ár atalym boıynsha shaǵyn jáne orta kásipkerlik nysandary men iri kásip­kerlik nysandar sanattaryna eki syılyq beriledi. Baıqaýda laýreat jáne dıp­lomant ataqtary da beriledi, biraq olardyń sany ekiden aspaıdy. Syılyqqa ıe bolý úshin el aýmaǵynda taýar óndiretin, qyzmet kór­setetin (qarý-jaraq pen áskerı tehnıka óndirisinen tysqary) zańdy tulǵalar ózara básekege túse alady. «Altyn sapanyń» berer artyqshylyǵy da bar. Júl­deniń laý­reattary atanǵan kásiporyndar jalpy­ult­tyq moıyndaýǵa, sondaı-aq respýblıka boıynsha óz óniminiń sapasyna degen bıik baǵaǵa ıe bolyp, qazaqstandyq óndirisshiler úshin úzdik sapa úlgisi atanady. «Altyn sapany» alýǵa talapkerler ótinish bergen soń, arnaıy qurylǵan baıqaý komıssııasy kompanııa qyzmetine tolyq aýdıt jáne bilikti mamandardy tartý arqyly óndiris úderisterine taldama júrgizedi. «Altyn sapaǵa» ıe bolýdaǵy sońǵy sheshim baıqaý komıssııasynyń jarııa túrde daýys berý jolymen anyqtalady. Búginde «Altyn sapa» baıqaýy jer-jerde óńirlik deńgeıde ótip jatyr. Al respýblıkalyq deńgeıdegi qorytyndy shara Dúnıejúzilik sapa kúni qarsańynda ótip, júldegerlerge belgi saltanatty jaǵdaıda tabystalady. «Altyn sapa» laýreattary bul qurmetti belgini Elbasynyń óz qolynan alady. Venera TÚGELBAI.