Ákim esep berdi. El ne dedi?

Elimiz boıynsha barlyq deńgeıdegi ákimderdiń esep berý naýqany bastaldy.   Bul – sońǵy jyldary dástúrge aınalǵan úderis. Ákimderdiń el aldynda esep berýi atqarylǵan jumystardy tıisti deńgeıde baǵalap, oryndalmaǵandaryn jedel túrde sheshý úshin kúsh jumyldyrýǵa jáne de aldaǵy mindetterdi aıqyndap, naqtylaýǵa múmkindik týǵyzbaq. Sondaı-aq, bul ákimderdiń iskerligi syna­latyn kezeń. Sóıtip, jyldaǵy esep berý naýqany bas­ta­lyp ketti. Alǵashqy áńgime keń-baıtaq elimizdiń soltústigindegi aýdanǵa qarasty aýyldyq okrýgte ótken esep berý týraly bolmaq. ATQARATYN MINDETTER AZ EMES Oblysta barlyq deńgeıdegi ákimderdiń turǵyndarmen 931 esep­ti kezdesýin ótkizý jospar­lan­sa, solardyń alǵashqysy No­voı­shım aýyldyq okrýginde bo­lyp ótti. Oǵan aımaq basshysy Serik Bilálov, Ǵ.Músirepov aýda­nynyń ákimi Marat Tasmaǵam­betov qatysty. Aýdan ortalyǵy Novoıshım kentinde 11myńnan astam adam turady. Ári qııanda ornalasqan. Sol sebepti oǵan jyldyń qaı mezgilinde bolsyn qatynaý ońaı emes. Biz kelgende kún sýytyp, aq tútek boran oınaq salyp tur­dy. Soǵan qaramastan, Novoı­shım aýyldyq okrýginiń ákimi I.Aqtaevtyń esebin tyńdaýǵa jurt­shylyq kóp jınaldy. Baıan­da­mashynyń sózinen ańǵaryl­ǵan­daı, esepti kezeń ishinde kóp is tyndyrylǵanǵa uqsaıdy. Bárinen de novoıshımdikter sý qubyry­nyń kóp qabatty úılerge deıin jetip, táýlik boıy qamtylyp otyrǵanyna qýanýly. Kóshelerdi jaryqtandyrý, jóndeý, asfalt­taý, abattandyrý baǵyttarynda da aıtarlyqtaı jumystar atqaryl­ǵan. Aýdan ákimi M.Tasmaǵam­betovtiń qoldaýymen kókónis sharýashylyǵyn damytý jaqsy jolǵa qoıylǵan. Jyl ótken saıyn kent­tiń kelbeti jaqsaryp, sanıtar­lyq tazalyǵy da artyp keledi. Oǵan sońǵy úsh jyl boıy 19 okrýg arasynda birinshi oryn alýy dálel. “Nur Otan” HDP jergilikti bólimshesiniń bastaýy­men “Taza jaǵalaý”, taǵy basqa eko­logııalyq aksııalar ótkizi­lip­ti. Turǵyn úı qurylysy baǵ­dar­lamasyna oraı atqarylyp jat­qan sharalarǵa da kóńil toıady. Byltyr 12 páterli kommýnaldyq turǵyn úı paıdalanýǵa berilse, osynsha páterli ıpotekalyq úıdiń qurylysy qolǵa alynǵan. “Azko” JShS ıesiz qalǵan kóp qa­batty úılerdiń birin kúrdeli jóndeýden ótkizip, 30 páterli úıge aınaldyrǵan. Bıyl bir aýy­symda 90 naýqas qabyldaıtyn 100 tósektik týbdıspanser boı kótermekshi. Desek te, okrýgtiń jańadan taǵaıyndalǵan ákimine júkteletin mindetter az emes. Olardy óz só­zinde Serik Sultanǵazyuly atap kórsetti. Bastylary—balabaq­sha­lar men shaǵyn ortalyqtar sa­nyn kóbeıtý, jańa jumys oryn­daryn ashý, aýyz sý sapasyn jaqsartý, az qamtylǵan, kóp ba­la­ly otbasylardyń, zeınet­ker­ler men qarttardyń áleýmettik muqtajdyqtaryn sheshý. Usynys-tilekter jıynǵa qatysýshylar ta­rapynan da aıtyldy. Novo­ıshım qazaq orta mektebiniń dı­rektory Sár­sen­gúl Tóleýhanqyzy bilim úıiniń, ınternattyń tar­ly­ǵyn aıta ke­lip, jańa ǵımarat salý máselesin kóterdi. Aýdan ákimi 460 oryndy mektep úıin salý 2012 jylǵy baǵ­darlamaǵa engizilgenin jetkizdi. Zeınetker Galına Iаroseva kóp qa­batty úılerdi ortalyqtandy­ryl­ǵan bý qazandyǵyna qossa degen tilek aıtty. – Bul problemadan habardar­myn. Burynǵy jylý júıelerin qalpyna keltirý ońaı emes. Kemi 1,5 mıllıard teńge qajet. Iesiz qalǵan kóp qabatty úıler kóp. Olardy birtindep qatarǵa qosýǵa járdemdesip jatyrmyz. Aýdan ákimine tıisti qujattaryn ázir­leý­ge tapsyrma beremin, deı ke­lip, oblys ákimi kommýnaldyq sha­rýashylyqtyń jumysyn syn­ǵa aldy. Mekeme jyldy alty mıl­lıon teńge shyǵynmen aıaqta­ǵan. Turǵyndardan mindetti tó­lemderdi jınaý óte sylbyr. Kásiporyn dırektorynan basty problemalardy surastyryp bilip, eskirgen tehnıkalardy almas­ty­rýǵa kómektesetinin jetkizdi. 82 jastaǵy Qapar Birjanov aqsaqal aýyldyqtardy tolǵantqan másele jaıly bylaı dedi: – Buryndary “Zagotkontora” degen mekeme bolýshy edi. Onyń ókilderi aýyldardy aralap, jún, teri ónimderin jınaıtyn. Aqsha­syn qolma-qol beretin. Qazir kim­ge ótkizerińdi bilmeısiń. Esh­kim de almaıdy. Sheteldiń qym­bat tondaryn kııýge áýespiz. Al, óz ónimimiz ıt-qusqa jem bolyp bosqa jatyr,–dedi qarııa ózekti máseleni áriden qozǵap. Oblys ákimi aýdan basshylaryna Pet­ro­pavl qalasyndaǵy teri-bylǵary zaýytymen iskerlik baılanys ornatýdy, mal ónimderin satyp alatyn mekeme ashýdy tapsyrdy. Kópten beri aıtylyp kele jatsa da, tııanaqty sheshim tap­pa­ǵan máseleniń biri – shetten kelgen qandastarymyzdy qonys­tan­dyrý jaıy. О́tken jyly kvo­tamen 35 otbasyny ornalastyrý belgilense, kelgeni bireý ǵana. Sol sııaqty joǵary bilimdi dári­gerlerdiń jetispeıtini, iri agro­qurylymdardyń mal sharýashy­ly­ǵymen aınalyspaıtyny, suı­yq maı, irimshik, sary maı sekildi ónimderdi óndirýdiń azaıǵany, aýyl sharýashylyǵy eńbek­ker­leriniń jalaqysynyń tómendigi áńgime arqaýyna aınaldy. Adamdardyń talap-tilekte­ri­ne, aryz-shaǵymdaryna barynsha jınaqy, sergek qaraý kerektigin osy jıyn anyq baıqatty. Kent turǵyny Natalıa Baramıdze kóp qabatty úılerdiń salqyndyǵyn kóldeneń tartty. Shatyrlaryn jóndeý máselesin sheneýnikterge aıta-aıta sharshaǵan bolý kerek, oblys ákimine qaırylýǵa májbúr bolǵan. Jıynǵa qatysýshylar alda qandaı mindetter, aýqymdy sha­ra­lar kútip tur degen saýaldarǵa da tolyqqandy jaýaptar aldy. Ony oblys basshysynyń aýzy­nan estip, kóńilderi bir jaı­la­nyp qaldy. “Jol kartasy” boı­yn­sha 7 joba ıgerilip, joldar, jylý júıesi, mádenıet úıi, balalar men jasóspirimder sport mektebi, balabaqsha kúrdeli jón­deýden ótedi. Oǵan 130 mıllıon teńge qa­ras­ty­rylyp otyr.  Sondyqtan siz­der­diń de belsene atsalysýla­ry­ńyz­dy ótinemin. Bir sózben aıtqanda, aýyl adam­da­ry­na qamqorlyq bá­seńdemeıdi, odan ári jalǵasady. Bul — El­basy N.Nazarbaevtyń talaby, dedi S.Bilálov qory­tyndy só­zinde. О́mir ESQALI,Soltústik Qazaqstan oblysy, Ǵ.Músirepov aýdany. OLQYLYQTARǴA ORYN JOQ Kendi Altaıda da túrli deń­geı­degi ákimderdiń halyq aldyn­da­ǵy esebi bastaldy. Atap aıt­qanda, 20 qańtarǵa deıin aýyldyq okrýgterdiń, al 20 qańtardan 10 aqpanǵa deıin 19 aýdan, qala­lar­dyń ákimderi jyl ishinde atqar­ǵan jumystary jaıly esep berip, turǵyndardyń saýaldaryna jaýap qaıtarady. Oblys ákimi B.Saparbaev Úr­jar aýdanynyń Qaraqol, Jarma jáne Kókpekti aýdandaryndaǵy aýyldyq okrýgter ákimderiniń esebine qatysyp, keıbir mańyzdy máselelerge baılanysty óziniń syn-eskertpelerin jasady. Tur­ǵyn­dardy jumyspen qamtamasyz etýdegi Elbasynyń ózge de  tap­syr­malaryn oryndaýdaǵy olqy tustardy ákimderdiń qaperine saldy. Al eń sońynda oblys áki­mi О́skemen jáne Semeı qala­la­rynda halyqpen kezdesip, jyl ishinde atqarylǵan, alda atqa­ry­la­tyn jumystar jaıly keńinen áńgimeleıtin bolady dep kútilýde. Ońdasyn ELÝBAI, Shyǵys Qazaqstan oblysy. EL TILEGI ESKERILÝDE Aıagóz, Taskesken óńirinde Qaraqol dep atalatyn aýyl bar. Negizinen qoı sharýashylyǵymen aınalysatyn bul aýyl zama­nyn­da dúrkirep turdy. Mundaǵy sha­rýa­shylyq qatardaǵy eńbek adamy, Sosıalıstik Eńbek Eri Bekenbaı Ábjanov esimimen ataldy. Munyń syrtynda ákeli-balaly Jaqsybekovter de Eńbek Eri ataǵyn ıelendi. Biraq, ókinishke qaraı, naryq kelip esik qaqqanda, baıaǵy dúrki­rep turǵan sharýashylyq qojy­rap sala bergen. Ásirese, áleý­met­tik sala nysandarynyń toz-tozy shyǵyp, berekesi ketken. Aıtalyq, qulap qalý jaǵdaı­yn­daǵy mektep úıi aqyry osydan úsh jyl buryn jabylyp tynǵan. Sonyń saldarynan sabaq aýyl­dyq ákimdiktiń ǵımaratynda úsh aýysymda oqytylyp keldi. Al sonyń bári aýyl ákiminiń jyl saıynǵy esep berý jıy­nyn­da aıtylmady emes, aıtyldy. Endi, mine, sodan nátıje shyǵa bas­taǵany qýantady. Iаǵnı, atal­ǵan aýylda keıingi esep berý jıy­nynan sońǵy aralyqta jańa­dan 600 oryndyq mektep úıi paı­dalanýǵa berildi. Al bul sharýa Elbasynyń elimizde “100 mektep, 100 aýrýhana” salý jónindegi ıgi baǵdarlamasynyń aıasynda júzege asyryldy. Solaı deı turǵanmen, halqy­myzda “Jylamaǵan balaǵa emshek bermeıdi” degen sóz bar. Onyń syrtynda memleket tarapynan bólingen qarjyny iske asyrý da iskerlikti talap etedi. Sondyqtan bul oraıda is basyndaǵy jergi­lik­ti azamattardyń eńbegin joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Aýyl ákiminiń bıylǵy esebi osy jańa mektep ǵımaratynda ótti. Al sonyń aldynda ǵana oblys ákimi Berdibek Sapar­baev­tyń atynan jańa mektepke baı­ǵa­zy retinde jańa avtobýs syıǵa tartylǵan edi. Jıyn ústinde Qaraqol aýylynda endi aýrýhana, poshta, ákimshilik ǵımarattary salynatyndyǵy aıtyldy. Sonyń bári aýyl turǵyndaryn qýanysh­qa keneltip otyr. Daǵdarysty jaǵdaıǵa qaramastan atalǵan aýylda ońdy ózgeristerdiń oryn ala bastaǵany shyndyǵynda da qýanyshty jaǵdaı. Dáýlet SEISENULY, Shyǵys Qazaqstan oblysy.