Bul – Qazaqstannyń Uıymǵa tóraǵalyǵyndaǵy basty baǵyttar

Qazaǵym kópti kórgen kóne halyq, Tý etip ata armanyn keledi alyp. Teńdessiz birligimniń arqasynda Jasaıdy Eýropaǵa tóraǵalyq. SENIM. DÁSTÚR. AShYQTYQ. TО́ZIMDILIK 2007 jyldyń 30 qarashasy Qazaqstannyń jańa tarıhynda basty oqıǵalardyń biri retinde qarasty­ry­la­tyny anyq. Álemdegi eń bedeldi halyqaralyq uıymdardyń biri – Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq jónindegi uıymǵa múshe 56 memleket Syrtqy ister mınıstrleriniń sol kúni Ispanııanyń astanasy – Madrıd qalasynda ótken keńesinde Qazaq­stan Respýblıkasy atalǵan Uıymǵa biraýyzdan tóraǵa bolyp saılandy. Sol aralyqtan bergi eki jyldan sál astam ýaqyt synaptaı syrǵyp óte shyqty. Elimiz tóraǵalyq oryn­taǵyna otyratyn 2010 jyl da kelip jetti. Endi Otanymyz qolyna laýazymdyq qyzmet tizgini tıgen syndarly sátte senimge selkeý túsirmeý úshin kúsh-jiger jumsaıtynyna esh kúmán joq. Bul ustanym Qazaqstan Respýblıkasynyń EQYU-nyń tóraǵalyq qyzmetine kirisýine oraı Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń úndeýinde de jan-jaqty kórinis tapty. Iske sát deıik, qadirli qaýym! TÁÝELSIZ ELIME TAǴZYM El qostap, atqa qonyp azamatym, Jatqanda asqaqtatyp qazaq atyn. Álemdi dúbirletken jańalyqty Oı tolqyp, júrek týlap, jazady aqyn! Basynan ótkergen kóp qasiretti Tabandy qazaq halqy qasıetti. Emes pe munyń ózi asqan erlik, Daqpyrtym qurlyq, muhıt basyp ótti! Táýelsiz bastap júrip elińdi órge, Ǵalamat ıe boldyń senimderge. Nyǵaıtyp el men eldiń tatýlyǵyn, Ant etken batyr qazaq sheginbeýge. Aıtpaýǵa bar ma haqym, shyny kerek, Baıtaq el tynyshtyqqa tunyp erek – Bas qosty Aqordada álem jurty Dini de, salt-sanasy, tili bólek... Jastanyp uly taýlar, jaısań jerin, Turǵanda altyn dińgek – Arqańda eliń. Eldik pen kelisimniń arqasynda, Qashanda tartar órge kóshim meniń! Qazaǵym kópti kórgen kóne halyq, Tý etip ata armanyn keledi alyp. Teńdessiz birligimniń arqasynda Jasaıdy Eýropaǵa tóraǵalyq. Mol baılyq arqasynda qazynanyń, Qosylmas endi aıtqan sazyma muń. Baqytqa ıe boldyq qol jetpegen, Keshegi Keńes, Búkil Azııanyń. Syr bar ma aıtshy, jurtym, senen búkken. Danalyq, qyraǵylyq, tereńdikpen Otyr ǵoı qol jetkizip zor maqsatqa. Bul kúndi biz ǵana emes, Álem kútken! Ersiń sen! El tilegen tilegińdi. Kimniń kim ekenin jurt bile bildi. Túsindi qazaq turǵaı, Tórtkúl dúnıe, Tynyshtyq úshin soqqan júregińdi! Marfýǵa AITQOJA, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri. BIRLIK BEREKEGE BASTAIDY Eýropa tórinde oryn alǵan jańa, aıtarlyqtaı aýqymdy oqı­ǵa­ǵa sezimtal álemdik qoǵamdastyq asa qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. О́ıtkeni, alys­taǵy eýrazııalyq ke­ńis­tikten Qazaqstan “keldi”. Jáı qo­naqqa kelgen joq, jaýapker­shi­lik mıssııasyn ózine júktep, álemdegi bedeldi halyqaralyq iri Uıymdy basqarý úshin keldi. Ejelgi, ustamdy, arısto­kra­tııa­lyq “kópti kórgen” Vena birinshi ret qazaq memleketin már­te­beli meıman esebinde emes, na­ǵyz tór ıesi retinde qabyldap otyr. Qazaqstannan “revolıý­sııa­lyq qaıta qurýlar” kútilme­geni­men, biraq ońtaıly úderis­terge yqpal ete alatyn jańa ıdeıalardy estý oryndy sana­lady. Mine, mun­daı qyzyǵý­shylyq Prezıdent Nur­sultan Nazarbaevtyń úndeýi­nen keıin aqtaldy dese de bolady. Prezı­dent úndeýi – Qazaqstannyń EQYU tóraǵasy mindetine kiri­sýin­degi eń basty oqıǵa. EQYU Tu­raqty keńesiniń músheleri Pre­zı­dent úndeýin zor yqylas­pen tyńdap, sol mezet onyń mazmunyn asa qyzyǵý­shylyqpen talqylaýǵa kóshti. Sheteldik dıplomattar, saıa­sat­ker­ler, jýrnalıster “Demo­kra­tııa­lyq qoǵam ornatý – bizdiń halqymyzdyń sanaly tańdaýy, sondyqtan biz elimiz­diń odan ári saıası lıberal­danýy baǵyty men qazaqstan­dyqtardyń ómir súrý sapasyn odan ári arttyrýdy jal­ǵas­tyramyz”, degen ustanymdardy joǵary baǵalaýda. Qazirgi tóraǵa­lyq­tyń urany eshkimdi beı-jaı qal­dyrmaǵan syńaıly. Senim. Dástúr. Ashyqtyq. Tó­zimdilik. Bul qundylyqtar Qa­zaq­stannyń tóraǵalyǵy ke­ze­ńin­­degi ju­mysyn aıqyndaıtyn bola­dy. Jarııalanǵan ıdeıalar – ıdeıa­lar úshin aıtylǵan jáı sóz emes, ol álemdik qoǵam­das­tyq­tyń jaǵymdy, tıimdi júrek soǵysyn sezdirýge degen umty­lys, álemde jáne EQYU sheń­berinde oryn alǵan úde­risterdi kópjyldyq saralaý­dyń jemisi. Kóptegen usynystar, ási­rese, Memleket basshylarynyń sam­mı­tin ótkizý ıdeıasy, ak­sııalar jáne mańyzdy mereı­toılyq datalar bar­lyq EQYU-ǵa múshe memle­ket­ter qoldaýyna ıe bo­laryna seni­mim mol. Qazaqstanda EQYU Par­lamenttik Assambleıa­synyń trans­azııalyq forýmyn ótkizý kózde­lý­de. Munyń bar­lyǵynda aýyzbir­shi­lik pen birlik qajet ekeni sózsiz. Qýanysh SULTANOV, Parlament Senatynyń depýtaty. JAŃA DÁÝIRDI JAQSY JOLǴA BASTAÝ ÚShIN Bizdiń atalarymyzdyń “Keme­de­giniń jany bir” degen danaly­ǵyn qazir búkil Jer sharyn me­ken­degen adam balasy sezinip otyr­ǵandaı. О́tken ǵa­syr­dyń sońyna qaraı halyq­aralyq syrt­qy saıasatta jańa dáýir bastaldy. Buǵan basqa oqıǵalarmen qatar, KSRO derjavasynyń ydyrap, onyń quramyndaǵy memleket­ter­diń táýelsizdigin alýy da kóp yq­pa­l etkeni ras. Burynǵy qalyp­tasyp qalǵan jol tuıyqqa ti­rel­gendikten, Keńes Odaǵynan bólin­gen elder ár túrli jaǵ­daıdy bastan keshti. Olarda qan­tógis te, ekonomıkanyń tu­ra­laýy da, áleýmettik jaǵdaı­dyń shıelenisýi de oryn aldy. Solardyń ishinde Qazaqstan ekonomıkasyn quldy­rat­paı, halqynyń judyryqtaı jumyl­ǵan birligin buzbaı damýdyń jaqsy úlgisin kórsetti. Munyń ózi memleketimizge halyqaralyq are­na­da zor bedel alyp keldi. 56 mem­le­kettiń basyn qosyp otyrǵan Eýro­padaǵy qaýipsizdik jáne yn­tymaqtastyq uıymy táýelsizdigin alǵanyna áli shı­rek ǵasyr da tolmaǵan, jas mem­leket sanalatyn Qazaq­stanǵa 2010 jylǵy basqarý bo­jysyn usyndy. Bul oraıda El­basymyzdyń sarabdal saıasa­tyn, erekshe qaıratkerligin atap qana qoımaı, shúkirshilik etýimiz kerek. Mundaı halyqaralyq zor se­nimge Qazaqstan kezdeısoq ıe bolǵan joq. Memleketimizdiń ishki damýmen birge, syrtqy saıasatta da tyndyrǵan sharýasy jetkilikti. Eýropa men Azııa qurlyǵyndaǵy tynyshtyqty saqtaý, eko­no­mı­kalyq damýdy, gýmanıtarlyq ól­shem­derdi qa­lyptastyrý jolynda halyq­aralyq birneshe uıymdardyń ómirge kelýine muryndyq bol­dy. Iаdrolyq qarýlanýdan sa­naly túr­de bas tarttyq, demo­kratııany da­my­týda, ekonomı­kany, halyqtyń áleýmettik tur­mysyn kóterýde irgeli jumys­tar júrgizildi. Elbasy Nur­sultan Nazarbaevtyń bastama­symen ómirge kelgen Qazaqstan halqy Assambleıasy men Azamat­­tyq qoǵam ózge elderdiń óz ishin­degi tynyshtyǵyn saq­taýda, ulttar men ulystar bir­li­gin qamtamasyz etýde qazaq­standyq modelge aı­naldy. HH ǵasyrdyń órkenıetke qan­daı iz salǵany belgili. Al HHI ǵa­syr­men birge adamzat ba­lasy bir­qa­tar qaýipti de sezine­tin túri bar. Jer astyndaǵy qazba baı­lyq­tardyń, energe­tı­kalyq kózderdiń azaıýy, eko­logııalyq ahýaldyń na­sharlaýy, óz táýelsizdigine um­tyl­ǵan az halyqtar men túrli etnos­tar­da qantógistiń oryn alýy, ıadro­lyq qarýlaný sııaqty problemalar adamzatty oılandyryp otyr. Eý­ro­padaǵy qaýipsizdik jáne ynty­maqtastyq uıymyna tór­aǵa­lyq etetin Qazaqstan osy má­selelerdiń she­shiminiń taby­lýy jolyndaǵy ju­mystarǵa úlesin qosatyn bo­lady. Mundaı álem nazaryn aýda­ra­tyn úlken is memleketimizdiń halyqaralyq saıası bedelin odan ári kótereri haq. Al ol bedel bizdiń el ekonomıkasynyń damı túsýine múm­kinshilik beredi. Elge ınves­tısııa, jańa, ozyq tehno­logııalar molynan tartylady, eksporttyq qabiletimiz artady, sonyń arqa­syn­da qazaq­stan­dyqtardyń áleý­met­tik turmysy jaqsarady. EQYU sııaqty ha­lyq­aralyq bedeldi Uıym bo­jy­syn ustaǵan eldiń ishki saıası ómirinde de demokratııalyq úde­ris­terdiń damı bererine shúbá bol­maıdy. Qazaqstanǵa kórsetilip otyr­ǵan mundaı bedeldi senim árqaı­sy­myz­dyń, ásirese, jas urpaqtyń boı­yn­da patrıottyq sezimdi, rýhty kóteredi. Son­dyq­tan jaqsy iske árkimniń úlesi bolýy kerek. Ol aldymen Prezıdentimiz Nursultan Na­zarbaevty qoldaý bolmaq, onyń bas­tamalarynyń, tap­syr­ma­lary­­nyń oryndalýyna úles qosý degen sóz. Mıhaıl DÁÝENOV, A.Baıtursynov atyndaǵy Qostanaı memlekettik ýnıversıteti zań fakýltetiniń dekany, professor, MQK general-maıory. Qostanaı. ABYROIYMYZ ASQAQTAI BERSIN Bizdiń elimiz — kún shuǵylaly Qazaqstan­nyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yn­ty­maqtastyq uıymynyń (EQYU) tóraǵaly­ǵyna ıe bolýy bizderdi, qazaqstandyqtardy sheksiz qýanysh qushaǵyna keneltip otyr. Táýelsizdik alyp, elimiz eńsesin tiktegeli bar-joǵy 18 jylda Qazaqstannyń búkil álemge áıgili el bolýy bizderdi ǵana emes, jer júzin tańqaldyratyn úderis ekeni daýsyz. Sol úshin de Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal saıasaty men qazaq tarıhyna altyn árippen jazylyp qalar ólsheýsiz eńbegine qalaısha rıza bolmaı­syń. Elbasymyz elimizdiń táýelsizdik týyn kóterip qana qoıǵan joq, kók baıra­ǵy­myzdy jumyr jerde jelbiretýmen keledi. Kúni keshe bizdiń elimizdiń EQYU-nyń tóraǵalyq qyzmetine kirisýine oraı Elbasymyzdyń úndeýin jantebirenispen tyńdaı otyryp, Qazaqstannyń ózgelerden oq boıy oza shaýyp, bıikke kóterilýi Uly jeńis degen oı túıdim. Aıta ketý kerek, búgingi jer júzin qar­jy-ekonomıkalyq daǵdarys jaılaǵan ke­zeńde, ıaǵnı kúrmeýi qıyn ýaqytta EQYU-ǵa tóraǵalyq etýdi qolǵa alýymyz bizdiń elimizge úlken jaýapkershilik júkteıdi. Alaıda, Otanymyz bul synnan múdirmeı ótedi dep tolyq senimmen aıtýǵa bolady. Bul ustanym Elbasynyń úndeýinde de kó­rinis tapqan: “...EQYU aldyndaǵy sheshilýi tıis túıitkilder bizdiń elimizdiń syrtqy saıasatynyń kún tártibinde árdaıym oryn alýda”. Elbasy “Birlik bolmaı, tirlik bolmas” dep aıtqandaı, osy Uıymǵa múshe barlyq el­derdi bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵara otyryp tirlik jasaýǵa shaqyrýy kóp kókeıin dóp basty dep aıtýǵa ábden bolady. Kezinde Elbasymyzdyń tikeleı nus­qaýy­men Semeı ıadrolyq polıgony jaby­lyp, Qazaqstannyń bastamasymen BUU Bas Assambleıasy 29 tamyzdy Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy áreketterdiń halyq­ara­lyq kúni dep jarııalaýy, Qazaqstannyń Azııa­daǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary jónindegi keńesin shaqyrý bas­tamasy azııalyqtardyń biregeı quralyna aınalyp otyr. Sondaı-aq, Elbasy ún­deýinde álem elderin etnosaralyq jáne dinaralyq túsinistikke shaqyrdy. Buǵan qalaısha qýana qol soqpassyz. Jer júzin­degi san alýan ulttar men ulystardyń tatý-tátti ǵumyr keshýin biz ǵana emes, búkil álem jurtshylyǵy qoldaıtyndyǵyna men bek senimdimin. Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini sol, bizdiń elimiz ózgelerden oq boıy oza shaýyp, Eýropa tórine shyǵyp otyr. Elimizdiń eńsesin tiktep, jer júzine tanymal etýde Elbasymyzdyń sińirgen ólsheýsiz eńbegi – qaıtalanbas eńbek. Otanymyzdyń osy bir aıshyqty abyroıy asqaqtaı bersin! Nurmurat ERMANOV, “Babas” JShS-niń tóraǵasy,  oblystyq máslıhat depýtaty. Qyzylorda oblysy.