Mádenıet – beıbitshilik pen kelisimniń negizi

Qazaqstan halqy Assambleıasy uıymdastyrǵan alqaly jıynǵa Parlament depýtattary,  AО́SShK-ke múshe elder: Ázerbaıjan, Túrkııa, Reseı, Tájikstan, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Armenııanyń jáne basqa da memleketterdiń Qazaqstandaǵy dıplomatııalyq mıssııalarynyń basshylary, memlekettik organdardyń ókilderi qatysty.   

Halyqaralyq forým ashylmas buryn qatysýshylar uıymnyń 25 jyldyǵyna arnalǵan «AО́SShK sáti» kórmesi men ulttyq-mádenı orta­lyqtardyń óner kórmesin tamashalady.

Jıyndy Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi Darhan Myńbaı ashty. Ol forý­m­­-
­­nyń mańyzdylyǵyna toqtalyp, beı­­bitshilik pen kelisim el tu­raq­tylyǵy men damýynyń negizi ekenin atap ótti. 

– Qoǵamdyq kelisim men ta­tý­lyqty saqtaýdyń bir sharty – ulttyq qundylyqtardy, má­de­nı­etti, salt-dástúrlerimizdi saq­taý. Munyń mańyzdylyǵyn El­ba­sy óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rý­hanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda aıqyn kórsetti. Biz­diń basqosýymyz Astana EKSPO-2017 halyqaralyq maman­dandyrylǵan kórmesi ke­zinde ótkizilýi de jıyn­nyń ma­ńyzyn arttyra túsedi, – dedi ol.

Assambleıa aıasynda ótkizilip otyrǵan AО́SShK halyqaralyq forýmy 2008 jyldan beri dás­túrli dıalog alańyna aınal­ǵa­­nyn atap ótken ol bıylǵy jı­yn­nyń taqyryby da jaıdan-jaı tańdalmaǵanyn eske saldy. «Má­denı ashyqtyq – adamdar men ulttardy jaqyndastyryp, til tabystyrady. Mádenıet – ult­tyń bolmysyn sıpattaıtyn, ja­sam­pazdyq rýhqa ıe úlken kúsh. Ol etnostardyń bir-birine degen qurmet sezimin oıatýǵa, biriktirýge, tárbıeleýge jáne olardyń salt-dástúrin, mádenıetin saqtaýǵa ba­­ǵyttalady. Mádenı ashyqtyq ult­tar arasyndaǵy qarym-qa­ty­nasty qa­lyp­tastyrýda ne­gizgi ról at­qa­rady. Memleket bas­shysy «Má­denıet – ulttyń bet-beınesi, rý­­hanı bolmysy, jany, aqyl-oıy, parasaty» dep atap ótkeni bel­gili. Ja­handyq syn-qaterler ke­zinde Azııa halyqtarynyń má­denı jáne rýhanı ashyqtyǵy, olardyń ishki jańǵyrýǵa degen udaıy umtylysy men damýy –  beıbitshilik pen kelisimdi saq­taýdyń kepili.  Sondyqtan kez kel­gen ult mádenıet pen dástúr arqyly máńgilik bola alady», –  dedi Darhan Qamzabekuly. 

Odan keıin sóz alǵan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Aqylbek Qamaldınov AО́SShK álem­dik saıasatta óziniń laıyq ornyn alyp, uıymǵa múshe el­der­diń arasynda qaýipsizdik pen senimdilik ornyqtyrǵanyn atap ótti. «Biz uzaq joldan ótip, elderdiń turaqtylyq pen qaýip­siz­dikti ornatýǵa degen ortaq maq­satyn biriktirgen qurylymdy qur­dyq. Bul – memleketterdiń ózara senim irgesin bekem etip, qaý­ipsizdikti saqtaýǵa negiz bolatyn tıimdi tetik.  Osy turǵydan alǵanda beıbitshilik pen turaq­tylyqty saqtaı otyryp, da­myp kele jatqan Qazaqstan et­nıkalyq j­áne dinı qarym-qa­ty­nas­ta toleranttylyqtyń úlgi­sin kór­­se­tip otyr», dedi ol. Onyń aı­tý­ynsha, elimizdegi ártúrli etnostar men  konfessııalardyń arasynda ózara túsinistik pen kelisimniń, bir­lik pen tatýlyqtyń úzdik mo­deli qalyptasqan. Ultaralyq ke­lisim men mádenı dıalogty júrgizýdiń mundaı ónegesi beı­bitshiliktiń de negizi bolyp otyr. 

Al AО́SShK hatshylyǵynyń at­qarýshy dırektorynyń arnaıy ókili Vıdjaı Sharma bul jıynnyń beıbitshilik pen kelisimdi odan ári ornyqtyra túsýdegi mańyzyna toq­taldy.  Onyń aıtýynsha, el­der arasyndaǵy myzǵymas ke­lisimge úndeıtin mundaı bas­ta­malar mádenıetti, sportty da­my­týǵa, terrorızmge qarsy  bir­lese kúresýge yqpal etedi. «Biz­diń maqsat-múddemiz de bir, ot­basylyq qundylyqtarymyz da uqsas. Osynaý ortaq múddemizdi biriktirip, mádenıetimizdi joǵary ustaı bilsek, qaýipsizdigimiz de nyǵaıyp, rýhymyz da bıik bolady», dedi ol.

Jıynda sóz alǵan Shanhaı yntymaqtastyq uıymy Bas hat­shysynyń orynbasary Sabyr Imandosov elimiz básekege qabi­let­ti ultty qalyptastyrý jolynda etnosaralyq kelisimdi qam­­tamasyz etip kele jatqanyn, má­denıetti damytý  ulttar ara­syn­daǵy úılesimdilikti qalyp­tas­tyratynyn alǵa tartty. 

 Forýmda IýNESKO-nyń Almaty qalasyndaǵy Klas­ter­­lik bıýrosynyń dırektory Krısta Pıkkat, Ázerbaıjan Res­pýb­lıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Rashad Mammadov ta sóz sóılep, mádenıet bolmasa, ornyqty da­mý múmkin emes ekenin, rýhanı ashyq­tyq turǵysynan Qazaqstan álem­degi kóshbasshylardyń biri bolyp otyrǵanyn atap ótti. 

Budan keıin «О́zara áre­ket­testik joldary: nıettestik jáne jań­ǵyrý», «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet», «HHI ǵasyrdaǵy aqparattyq aǵyndar: mýltımádenı kó­ri­nis», «О́zara árekettestik jol­dary: nıettestik jáne jań­ǵy­rý», «Jahandaǵy zamanaýı qa­zaq­­standyq mádenıet», «HHI ǵa­syrdaǵy aqparattyq aǵyn­dar: mýltımádenı kórinisi» ta­qy­ry­byndaǵy sessııalarmen jal­ǵas­qan jıynnyń sońynda fo­rým­nyń qarary qabyldandy. 

Qymbat Toqtamurat,
«Egemen Qazaqstan»