QARAǴANDYNYŃ JAŃA JAÝHARY

Qalanyń qaq tórinde — Buqar jyraý dańǵyly men Beıbitshilik kóshesiniń qıylysynda sán túzegen  Sáken Seıfýllın  atyndaǵy oblystyq qazaq drama teatry­nyń jańa shańyraǵy óz esigin aıqara ashty. Arqa tósinde altyn alqa­daı jarqyraǵan kenshiler shaharyna jetpis jyldan asyp qaldy. Onyń ósý joly ózinshe bir áńgime. Ásirese, keıingi kezderdegi kórkeıýi ádemi­lik­ke erekshe bet bur­ǵan­dyǵyn elestetedi. Ajaryn odan saıyn ashqan kóz tartarlyq ǵımarattar qatary jıilep keledi. Sáni men sáý­leti jaǵynan birinen biri asyp túser­likteı. Qaı-qaı­sy­synan da zaman talabyna saı bıik talǵamnyń taby tanyla­dy. Kim aınaladaǵy sulýlyq­ty jaqsy kórmes. Bul kúnde ár qaraǵandylyqtyń kóńili sondaı  kórinisterge tolyp-aq júr. Solardyń ishinde shahar beınesiniń shoqty­ǵyna aınalǵan bir ǵımarattyń paıda bolǵanyna kóp bola qoıǵan joq. Burnaǵy jyly boı kótergen ol Qaraǵandynyń aıshyqty sımvoly ispettes áıgili qos kenshi eskert­kishindeı aldymen jarqyrap kózge túsedi. Qalanyń qaq tórinde, Buqar jyraý dańǵyly men Beıbitshilik kóshesiniń qıylysynda sán túzegen syrtqy symbaty qandaı ásem bolsa, ishi tipti kirse shyq-­qy­syz áser qaldyrady. Aldynda oryn­dyqta otyrǵan Sáken Seıfýllın músini bul kóz toıǵysyz kúmbezi kún sáýlesimen jarqyraǵan záýlim úıdiń nendeı ereksheligi baryn tanytady. Iá, ol aıaýly aqyn atyndaǵy oblystyq qazaq drama teatry­nyń jańa shańyraǵy. Máýelengen ólke óneri men mádenıetiniń máıegine aınala bastaǵan ordasy. Áńgimeni áriden sabaqtaǵanda sener-senbesteı jaı, buǵan deıin Qaraǵandy teatrynyń jeke ǵımaraty bolmaı kelgen edi. О́tken ǵasyrdyń 30-shy jyldarynda qurylǵanda sol kezdegi kenshiler klýbynda biraz ýaqyt oryn tepkennen keıin orys teatrymen qońsylas bolyp, jarty ǵasyrdan astam kiriptarlyq kúı keshildi. Qansha aıtqanmen óz elindegi, óz jerindegi máni men jóni bólek óner ortasynyń tól ordasy bolýy kerektigi kózge uryp turatyn desek, Táýelsizdikke qol jetkizilgen shaqta ǵana turǵylyqty jurt ótinish-usynysy es­kerilýine úmit oıanǵan-dy. Elbasynyń oblysqa kelgen ju­mys sapar­lary­nyń birinde jergilikti qaýymnyń osy ti­lek­­terin oryndaýǵa tikeleı tapsyrma berýi isti tezdetti. Teatr qurylysynyń alǵashqy kirpishin qalaýǵa da qatysqan bolatyn. Aıta ketý kerek, onyń qazirgi or­nyn­da qala sáýlet óneriniń buǵan de­ıin­gi betke ustar­lyq ǵımaraty uzaq jyldar turdy. Soǵystan sońǵy jyldarda japondyq tutqyndar aǵashtan órip salǵan sol jazǵy teatr úıiniń jerine qyzyqqan áldekimder ony buzyp, saýda ortalyǵyn turǵyzbaq bolǵandary biraz dúrbeleń týǵyzǵan oqıǵa. Satyp jiberilgen orny qaıtarylyp alynyp, taǵy bir bazarǵa qosylýynan saqtalyp qalyndy. Onda qazaq drama teatryn salý sheshildi. Sóıtip, 2006 jyldyń tamyz aıynda bastalǵan qurylys eki jyl ishinde aıaqtaldy. Joǵaryda atalyp ótkendeı, teatr tańǵajaıyp sán-saltanatymen tamsan­dyra­dy. Túrli-tústi áshekeıli tas tóselgen edeni­nen bastap, jan-jaqtyń bári ásemdik álemi­ne baýraıdy. Kilem jaıylǵan baspaldaq­tar­men joǵary qabattarǵa kóterilip aralaǵan saıyn qabyrǵalarǵa ilingen qylqalam sheberleriniń týyndylary óner kórmesin­deı aldan shyǵady. Teatr tarıhynan syr shertetin murajaı tanym baıytady. Áýezdi áýen boı balqytady. Kóńil qııalyn áldı­legen maýjyraǵan tynyshtyq, aınaladan esken ádemilik jan jadyratady. Teatrdyń úlken jáne kishi zaly kelý­shilerge kezek­pe-kezek ashyq. Birinshisi – 600 kórermenge ar­nal­ǵan. Jańa qoıy­lymdar tusaýkeseri osynda jasa­la­dy, kóp­shilik kóńilinen shyqqandary kórsetilip turady. Aınalmaly keń sahna qandaı da bolmasyn dramalyq shyǵarmalardy tıisti talaptarda beıneleýge qolaıly. Tehnıkalyq qural-qondyrǵylar da barlyq múmkin­shilikti jasaı alady. Orkestr ornalasqan tómengi oryn saz áýeni kernegen shaqta bolmasa syrt kóz­ge baıqala bermeıdi. Zal akýstıkasy qulaqty ar­tyq túrgizbeıdi. Ekinshisi – 200 oryndyq. Ádette munda jasósi­pi­rim­der men balalar óz súıikti spektaklderin tama­sha­laıdy. Buǵan qosa “ÚIV” zal da oryn alǵan. О́rken­ıettik úlgide jobalanyp salynǵan mundaı óner ǵımaraty elimizde ǵana emes, kórshi memle­ket­­terdiń ózinde ázirge joq desem, artyq aıtqandyq bolmas, – deıdi teatr dırektory, Memlekettik syı­lyqtyń laýrea­ty Keńes Jumabekov, – bizde barlyq jaǵdaı qaras­tyrylǵan. Ártisterdiń árqaısysynyń sahnaǵa shyǵýǵa daıyndalatyn bólmeleri bar, eki bı, dene shıratý, daıyndyq zaldary jáne bólek. Qoıy­lymdardan soń monshaǵa túsip alýlaryna da bolady. Tigin, aǵash óńdeý sehtary jumys isteıdi. Qoıylym­dar­ǵa qajetti kıimder, sahnalyq buıymdar ózimizde jasalady. Al bulardy bylaı qoıǵanda, óner sapary­men kelýshiler 26 oryndyq meıman­hana­myzǵa ornalasa alady. “Jaqsyny kórmek úshin” deıdi halqy­myz. Búginde teatrǵa kelýshiler jıiledi. Olardy jarqyrap-jańǵyrǵan teatr óneri bir qyzyqtyrsa, kóńil qoshyn sharyqtatar jaýhar ǵımarat qosa tartady. Byltyr osyn­da ótken Birjan sal Qojaǵulov atyn­daǵy respýblıkalyq teatrlar festıvaline qatysýshy­lardyń “Shirkin-aı, shynynda keremet eken. Osyndaı ǵajaıyp shańyraq­qa biz qashan jetemiz” dep tamsanyp ketkenderi este. El ósýde. О́mir jańarýda. Nesi bar, ondaı qýanysh keledi bárine. Al sóz sońynda atalǵan ǵımarattyń arhı­tektory kim desek, Qanat Musaev esimdi azamatty ataımyz. Qaraǵandynyń jańarǵan bet-beınesine qoltańbalyq úlesi úlken ol biz bilgendeı jerlesterin taǵy bir qýantpaq shyǵarmashylyq izdenis ústinde. Aıqyn NESIPBAI, Qaraǵandy.