Qoly ashyqtyń – joly ashyq

Qazaq uǵymyndaǵy Atymtaı jomart týraly támsilder de, mine, osyndaı qoly ashyq, jany jomart jampozdar jaıynda syr shertedi. En baılyqty eńserý, ony parasat-paıymmen jumsaý, qasyndaǵylarǵa qaıyrymdylyqpen qaraılasý qanmen keletin qasıet bolsa kerek. Biz sóz etkeli otyrǵan Sembek Ábe­taı­uly da «eli erge qaraǵanda, eri jerge qaramaǵan» azamattyń biri. 

Sembek Seıdázimovtiń esimi áýlıe­ata­lyq áleýmetke álmısaqtan belgili. О́ziniń sanaly ǵumyrynda qyzmettiń túrli baspaldaqtarynan ótti. Al eli­miz egemendik alǵan tusta Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń salıqaly saıa­sa­tyn qol­daý­shylardyń qatarynda bol­dy. «Nur Otan» partııasy Jambyl ob­lys­tyq fılıaly saıası keńesi bıýro­sy­nyń múshesi, fılıal janyndaǵy jem­qor­lyqqa qarsy kúres jónindegi qoǵamdyq keńestiń basshysy retinde ózin salmaqty, salıqaly azamat, qoǵam jumysyn óz múddesinen joǵary qoıa biletin qajyrly qaıratker kelbetinde tanytty. Tyń jobalardyń halyq arasynda keńinen nasıhattalýy men olardyń iske asýyna bir kisideı atsalys­ty. Al negizgi qyzmeti – kóne shahardaǵy «Kırpıchnık» seriktestiginiń dırektory retinde de óńir ekonomıkasynyń damýyna úles qosyp keledi. Ol Jambyl oblystyq máslıhatynyń úshinshi, tórtinshi jáne besinshi shaqyrylymdarynyń depýtaty bolyp, turaqty komıssııalardyń tóraǵalyǵyna saılanǵanda da óńirdiń ózekti máselelerin kóterip, oń sheshim tabýyna yqpal etti.
S.Seı­dázimov byltyr buqara men atqarýshy bılik arasyndaǵy dáneker, ári aqyldasý alańy retinde ómirge kelgen azamattyq qoǵamnyń alǵashqy qarlyǵashy – Qoǵamdyq keńestiń jumysyna qulshyna kiristi. Ol oblystyq qoǵamdyq keńestiń konkýrs arqyly saılanǵan hatshysy retinde aýqymdy isterge bastamashy bola bildi. Máselen, kezinde aınalymnan shyǵyp qalǵan sýarmaly jerlerdi qaıtadan kádege asyrýdy qolǵa aldy. Bul jóninde másele kóterip, naqty usynystarymen oblys basshylyǵy aldyna másele qoıyp, oblystyq bıýdjetten qarjy bólinýine qol jetkizip, 3 myń gektar alqapty sýlandyrý máselesin sheship berdi. Bul Sembektiń Elbasynyń ómirimizdiń máni men mazmunyna aınalyp otyrǵan «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekelestikke qabilettilik» atty Joldaýynan týyndaıtyn mindetter turǵysynan buqara men bılik arasyn jalǵaı júrip, taǵdyrsheshti máseleler kúrmeýiniń sheshilýine bastamashy bolǵanynyń bir ǵana mysaly.

Sembek Ábetaıuly Elbasynyń sarabdal saıasatynyń adamdardy óreli isterge bastaıtyn qasıeti men qýatyn jaqsy biledi. Sondyqtan da ol bul kúnderi Qazaqstan tarıhı kezeńge aıaq basqan kezde, eldiń rýhanı ómirinde eleýli ózgerister kútip turǵanyn, eń bastysy, ulttyq sanany jańa deńgeıge kótermeı saıası-ekonomıkalyq jańǵyrýdy júzege asyrý múmkin emes ekendigin, rýhanı jańǵyrýdy – kezeń-kezeńimen atqarylar, eldegi reformalardyń zańdy jalǵasy dep tanyp, jurtshylyq arasyndaǵy áserli áńgimesine arqaý etýde.
Ol kásipkerlikti násip ete júrip bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligin tereń sezingen jan. «Kırpıchnık» JShS-niń ónimderi aýrýhana, emhana, mektep, balabaqsha qurylystaryna paıdalanylady. Alǵashqy jyldary 10 mıllıon dana kirpish shyǵaratyn seriktestiktiń jumysy keıingi ýaqyttarda qarqyn aldy. Elbasynyń Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 2014 jyly Ýkraınanyń Harkov qurylys mashınalary zaýytynan jańa qondyrǵy alý nátıjesinde búgingi tańda jylyna 15-30 mıllıon dana kúıdirilgen kirpish shyǵaratyn dárejege jetti.
Erdiń muraty – eldiń qamy. Halyq danalyǵy Atymtaı jomart jandardy qurmettep, «Qoly ashyqtyń – joly ashyq» dep madaqtaıdy. Al S.Seıdázimovtiń basty maqsaty – kisige qamqor bolý, meılinshe jomarttyq tanytý. Ol baqaı eseppen jasalatyn is emes, qaıtarymyn kútpeıtin jaqsylyq, qanǵa bitken qasıet. Babalar ósıetinen qalǵan bir sáýle. Sembek Ábetaıuly týraly sóz bola qalǵanda, kópshilik onyń osyndaı ıgi isteri men jaqsy qasıetterin aıtady. Máselen, Jambyl aýdany, Aqbulym aýylyndaǵy orta mekteptiń valeologııa synybynyń qurylysy úshin qajetti kirpishterdi tegin jetkizip bergeni elge aıan. Budan bólek, osy aýyldaǵy meshittiń, balabaqshadaǵy mýzyka bólmesiniń qurylysy úshin de osyndaı qajetti kirpishterdi bergen. Onyń bul jaqsylyǵy kúni búginge deıin aýyl turǵyndarynyń aýzynan túsken emes. 
Búginde baspana jaıy basty prob­lema ekendigi belgili. «Úıi joqtyń – kúıi joq» dep qazaq tekke aıtpaǵan. Al turmysy tómen otbasylardyń muń-muqtajyna ortaqtasyp, kómek qolyn sozý da azamattyqtyń belgisi. Máse­len, Jambyl aýdany, Qyzyl­dı­han aýylynyń turǵyny Gúlsara Ibraımovanyń baspanaly bolýyna yqpal etkeni kópshilikke málim. Sonymen qatar, turmysy tómen otbasylar qataryndaǵy Talas aýdany, Qyzyláýit aýylynyń turǵyny Erjan Taýasarov pen Taraz qalasynyń turǵyny Rýzvanaı Sansyzovanyń ótinishterin jerde qaldyrmaı, sáni men sáýleti kelisken baspana salyp berdi. Sembek Ábetaıulynyń budan ózge de azamattyq isteri barshylyq.

S.Seıdázimov halyq qalaýlysy retinde de kópshilik kóńilinen shyqqan azamat. Senim bildirip, daýys bergen halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa, ótinishin qanaǵattandyrýǵa umtyldy. О́zine daýys bergen Grodekovo aýyldyq okrýgine qarasty Qyzyl­dıhan aýylyna kópir salyp berse, «Taraz –Qyrǵyzstan» baǵytyndaǵy avtojolǵa 120 «KamAZ» qum tósetip, tegisteýge sebin tıgizdi. 
Elbasy jas urpaqtyń árdaıym bilimdi bolýyna erekshe mán berip keledi. Bul oraıda memleket tarapynan jasalyp otyrǵan qamqorlyq ta az emes. Máselen, jastardy bilimge yntalandyrýǵa jáne úzdik oqýshylardy anyqtaýǵa S.Seıdázimovtiń qosyp otyrǵan úlesi aıtarlyqtaı. Ol ár toqsan saıyn úzdik oqıtyn oqýshyǵa arnaıy stıpendııa taǵaıyndap, al orta mektepti «Altyn belgimen» bitirgen oqýshylarǵa jyl saıyn 40 000 teńge kóleminde syıaqy berip keledi. Al ózi uzaq jyldar boıy qoǵamdyq negizde qyzmet etken «Nur Otan» partııasynyń «Baqytty balalyq shaq» jobasy aıasynda Ekaterına Shýrıgınany óz qamqorlyǵyna alǵany da azamattyǵyn tanytatyn is. E. Shýrıgına – ata-anasynan erte aıyrylyp, taǵdyr taýqymetin tartqan búldirshin. Onyń atyna «Sesna bankten» arnaıy esepshot ashyp, oǵan aı saıyn qaıyrymdylyq qarajatyn salyp otyrýy da ákelik qamqorlyqtyń nyshany.
«Eńbek et te, mindet et» deıdi. Dese de, azamattyǵy bıik, parasaty tereń tul­ǵalardyń elge jasaǵan eń­be­gin min­detsin­beıtini anyq. Biraq eńbek etken erdiń ereksheligi el esinde qala­dy. Sondyqtan da ataqtyń da, qurmet­tiń de bolatyny belgili. S.Seı­dázimov úshin eń úlken marapat – Elba­sy­nyń jyly lebizi jazylǵan Alǵys haty. Sebebi, prezıdenttik saılaý kezin­­de Qazaqstan pre­zı­­denttigine kandıdat Nursultan Nazarbaevtyń senim bildirilgen adamy boldy. El degende emirenip, jurt degende júginip jumys jasaıtyn, eli súıgen, elin súıgen Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń saılaýaldy baǵdarlamasyn oblys turǵyndary arasynda keńinen nasıhattalýyna bilek sybana kirisip, ıgilikti ister atqardy. Al memleket tarapynan berilgen «Qurmet», «Parasat» ordenderiniń jóni bir bólek. Budan ózge de Qurmet belgileri men Alǵys hat­tary uzaq jylǵy tynymsyz eńbek­tiń aqtalǵan jemisi ekeni daýsyz.
Kim de bolsyn týǵan jerden tamyr tar­tady. Al ákeniń qanymen, ananyń súti­men keletin qasıettiń jóni basqa. Ákesi Ábetaı men anasy Marııanyń úkilegen úmitin aqtady. Atanyń emes, adamnyń balasy bolýǵa talpyndy. Ult tarıhynda kórnekti orny bar Áýlıeatanyń órken jaıýyna, óristeýine eńbek sińirdi. Sembek Ábetaıulynyń azamattyq ustanymy da berik. «Altyn alma – alǵys al, alǵys altyn emes pe?» degen qanatty sóz bar. Jaqsy adam qashanda jaqsy isti jal­ǵas­tyrýdy jany súıedi. Sol jaqsy isi halyqtyń ıgiligine, qajetine jarap jatsa, onyń armanynyń oryndalǵany, halyq súıispenshiligine bólengeni dep túsingen jón shyǵar», deıdi ol.
Jambyl qalasynda dúnıege kelip, týǵan topyraǵynda erekshe shabytpen eńbek etken er búginde abyroıdyń asqarynda. Jaqsy adamnyń jınaǵan dúnıesi emes, jaqsy atynyń qala­tyny osyndaıdan kórinse kerek. Jalpy, adamdyq maqsat ta azamattyń kókeıinde osy turǵyda órbise kerek. Shákárim aqyn aıtqandaı, «Adamdyq boryshyń, halqyńa eńbek qyl» támsili Sembek Ábetaıulynyń ómir boıǵy temirqazyǵy ispetti. Búginde jaqsylyq jasaýdan jarysatyn adamdy tabý qıyn. Ol bir jarnama, maqtan úshin bolmaǵandyqtan, bul da azamattyń óz arynyń aldyndaǵy maqsaty. Paryzy. Al paryzdy uǵynyp, ultqa qyzmet etýge belsene kirisý – urpaq­­tar sabaqtastyǵynda eń jaqsy kóri­­nis beretin dúnıe. 

Jandar KÁRIBAIULY,
oblystyq qoǵamdyq keńestiń tóraǵasy, Jambyl oblysynyń qurmetti azamaty