Asyl azamat

Jamanqul Shaıdarov týraly kóp aıtýǵa bolady. Ýa­qytynda respýblıkalyq, ob­lys­tyq basylymdar ol kisi týra­ly kóp jazǵan bolatyn. Umyt­pasam, shaǵyn fılm de túsi­rildi.

Kezinde Jańaarqa aýdandyq komsomol komıtetiniń birinshi hatshysy boldy. Jastardy Já­keń alǵa bastaı bildi. Jańa­arqa aýdandyq komsomol komı­tetiniń jastar arasyndaǵy ju­mystary oblysta aldyńǵy qatarda boldy. 

Ol kezdegi tájirıbe boı­yn­­sha komsomol mektebinen ja­q­sy ótken jastardy partııa jaýapty ju­mystarǵa jibe­re­tin. Komsomol partııa re­zer­vi dep tegin aıtylmasa kerek. Arada kóp ýaqyt ót­peı, kom­somol mektebinen shyń­da­lyp shyqqan Jamanqul Shaı­da­rovty aýdandyq keńes atqarý ko­mıtetiniń tóraǵasy etip saılaı­dy. Tóraǵa bolyp istegen az jyldardyń ózinde-aq iskerligin, uıymdastyrýshylyq qabiletiniń joǵary ekendigin tez tanytty. Aýdanda jańadan sovhozdar ashyldy, oqý oryndary, mádenıet úıleriniń jumystary jańa talapqa saı jumys isteı bastady. Halyqtyń ál-aýqaty artty. Jákeńniń mundaǵy eńbegi bir tóbe. Ol, árıne, bólek áńgime.

Oblystyq partııa komıteti keleshegi zor, 35 jastan ja­ńa ǵana asqan talapty azamat Jamanqul Shaıdarovty 1967 jyldyń jeltoq­san aıyn­da Aqtoǵaı aýdanyna bi­rin­­shi hatshylyqqa usynady. Aqto­ǵaıdy 13 jyl boıy tapjylmaı bilgir uıymdastyrýshy, óz isi­niń asqan sheberi Jamanqul Shaı­darov basqardy. Ol ki­siniń jaqsy bir qasıeti ju­mys isteıtin adamdy baǵalaı bile­tin. Mańaıyna qolynan is ke­letin, keleshegi zor, uıymdas­ty­rýshylyq qabileti bar adamdardy jınaıtyn. Sonyń biri – Ja­qan Qoshanov bolatyn. Qazirgi sózben aıtsaq, negizgi jumys shta­­by­nyń tizginin Jákeńniń osy Jaqanǵa senip tapsyrýy sol isker­lik­tiń kýási sekildi.

Jamanqul Shaıdarov aýdandy basqarǵan jyldary Aqtoǵaı jaqsy kóterildi. Aýdan ekono­mıkasy men mádenıeti joǵary ór­lep, oblysta birinshi oryn­ǵa shyqty. Birinshi ret respýb­lıkalyq jarystardyń jeńim­pazy atandy. SOKP Orta­lyq Komıtetiniń, KSRO Mınıs­tr­ler So­vetiniń, VSSPS-tiń aýyspaly Qyzyl Týyn jeńip alý ol kez úshin óte joǵary baǵa edi.

Aqtoǵaı negizinde mal sharýashylymen shuǵyldanatyn aýdan. Kezinde ár saýlyqtan qo­zy aldy. 100 bıege 100 qu­lyn alǵandar osy aýdannan shyqty. Oblysta birinshi bolyp komsomol-jastar shopan­dar brıgadasy qurylyp, onyń ortalyqtary salyndy. О́z­de­ri­niń kitaphanasy, shaǵyn kı­no, oıyn-saýyq qoıatyn úıleri, monshasyna deıin boldy. So­nyń arqasynda jastar qoı sharýa­shylyǵyna kóptep bara bastady.

Mal sharýashylyǵy, onyń ishin­de qoı sharýashylyǵyn damytý­da aýdan eńbekshileri úl­ken ta­bystarǵa jetti. Mundaǵy Ja­man­qul Shaıdarovtyń eńbegi óte zor boldy. Sol kezde adam kúshi bul salada jetpeıtin edi.

Osy jerde bir aıta ketetini, Jákeńniń ózi bastap ónege kór­se­tetini. Keıbireýler ja­lań úndeý tas­tap, ózi tasada qa­latyn. Tól alý naýqanyna adam kúshi jetispeıdi. Adam kúshimen kómek beretin óndiris oryndary bul aýdanda joq. Sondyqtan, Jákeń ózi bastap, ónege kórsetip, úıindegi zaıyby Joldybala sheshemizdi tól qabyldaýǵa jiberetin. Muny kórgen aýdan, mekeme basshy­lary men qyzmetkerleri de osy­laı istedi. Sóıtip, tól alý naý­qanynda adam kúshi máselesin osylaı sheshken bolatyn. Bul bastama sol ýaqytta oblys aý­dandarynda úlken rezonans týǵyzǵan edi.

Aýdan ortalyǵynda úlken má­de­­nıetke talpyný bastaldy. Jańa úı­ler, densaýlyq, má­denıet, saýda oryndary boı kóte­re bastady. Kósheler men úı­ler tártipke keltirildi. Bir sóz­­ben aıtqanda, shalǵaıda qal­ǵan aýdan úlken serpilisti bas­tan keshti.

Aýyl mádenıeti joǵary sa­ty­ǵa kóterildi. Aýdandyq par­tııa komıtetiniń birinshi hatshysy Jamanqul Shaıdarovtyń qol­daýymen, aýdannyń atqa­rý ko­mıteti tóraǵasynyń oryn­ba­sary Qalken Máken­baev­tyń, aýdandyq kom­somol ko­mıtetiniń birinshi hatshy­sy Ja­qan Qoshanovtyń uıym­das­ty­rýymen «Toqyraýyn tol­qyn­dary» ansambli qury­lyp, ujymdy búkil Odaq qana emes, keıin alys-jaqyn shet mem­­leketterdiń ózi tanydy. Ol jyldary oblysta ótetin kór­kem­óner­paz­dar baıqaýyna Aqto­ǵaı aýdany júldeni eshkim­ge bermeı, ylǵı da birinshi oryndy jeńip alatyn.

Jákeń jumys istegen jyldary Aqtoǵaı aýdany ozyq tár­jirıbe taratý mektebi bolǵan edi. Kóptegen semınarlar osy aýdanda ótetin. Basqa aýdannyń adamdary Aqtoǵaıǵa kelip, kóp nárseni úırenip qaıtatyn.

Jamanqul Shaıdarovtyń bu­­dan basqa da eńbekteri jet­ki­­likti. Kóp­tegen jastardy tár­bıeledi. Rym­bek Júnisov bas agronomnan Qazaqstan Jo­ǵar­ǵy Keńesiniń depý­taty, aý­dan­dyq partııa komı­te­tiniń bi­rin­­shi hatshylyǵyna deıin kó­te­ril­di. Al, Saıat Tohmetov ferma zootehnıginen aýdandyq partııa ko­mıtetiniń birinshi hatshysy bolyp istegenin aıtsaq ta jet­ki­likti bolar.

Aýdan halqy Jamanqul Shaı­da­rovtyń esimin jaqsy baǵa­laıdy. Ortalyqtaǵy saıabaqqa Já­keńniń atyn berý osynyń dáleli ispetti.
Jamanqul Shaıdarovtyń Aqtoǵaı aýdanyndaǵy atqarǵan ju­mystary, jasaǵan eńbekteri partııa men ókimet tarapynan joǵary baǵalandy.

asqalaryn bylaı qoıǵanda, Eńbek Qyzyl Tý ordenimen eki ret marapattal­dy. Eki márte Qazaq KSR Jo­ǵarǵy Keńesiniń depýtaty bolyp saılandy. Bul sol kezeńniń ólshemimen alǵanda aýdanǵa kór­se­tilgen úlken qurmet, onyń basshysy Jamanqul Shaıdarovtyń ózine berilgen joǵary baǵa edi.
Aqtoǵaıda qyzmet istegen jyl­­dary Jákeńniń qyzmettik man­sabyndaǵy shyn mánindegi shy­rqaý shyńy boldy. Ja­man­qul Shaıdarov keıin Uly­taý aýdandyq partııa komı­tetiniń birinshi hatshysy bo­lyp kóp jyldar qyzmet atqardy. О́miriniń so­ńynda Jańa­arqa aýdanynyń or­talyǵy Ata­sý kentinde po­sel­ke­lik at­qaý komıtetiniń tóraǵasy bol­­dy. Qaı­da istesin, qandaı qyz­­met at­qarsyn, óz sharýasyna asa jaý­­apkershilikpen qarap, óz ju­­mysyna myǵym, uıym­das­ty­rý­shylyq qabileti óte zor adam re­tinde este qaldy.

Asyl azamattyń da bizdiń aramyzdan ketkenine 20 jyldaı ýaqyt bolypty. Taý alystaǵan saıyn bıikteı beredi deýshi edi. Osy sóz týra Jákeńe arnap aı­tyl­ǵan sııaqty.

Jamanqul Shaıdarovty ha­lyq «Jaqsy Jákeń» dep atap ketti. Shyndyǵynda Jákeń osy ataq­qa laıyq jan. Esimizde jaqsy Jákeń bolyp máńgilik saqtalyp qalady.

Qasymbek MEDIEV,
Qazaqstannyń eńbek 
sińirgen qaıratkeri

QARAǴANDY