Medıasııa jáne etnosaralyq másele

Keshe Qazaqstan halqy Assambleıasy Ǵylymı-sarap­shy­lyq keńesiniń qoldaýymen jáne Áleýmettik-saıası zertteýler ınstıtýtynyń uıymdastyrýymen «Polı­etnos­ty qoǵam­da­ǵy medıasııa: teorııasy men tájirıbesi» taqyrybynda ha­lyqaralyq ǵylymı semınar-praktıkým bolyp ótti. Onyń jumysyna Bolgarııa, Ispanııa, Qazaqstannyń ha­lyq­aralyq sarapshy-medı­a­tor­lary, jetekshi ǵalymdary men sarapshylary, Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń de­pý­tattary, QHA Ǵylymı-sarap­shylyq keńesiniń, Jýrnalıst-sarapshylar klýbynyń múshe­leri, aımaqtardyń ǵylymı-sarapshylyq toptarynyń jetekshileri, etnomádenı birlestikter basshylary, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akade­mııa­synyń, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıver­sı­te­tiniń, Astana qalasyndaǵy basqa da oqý oryndarynyń oqytýshylary men magıs­trant­tary qatysty. Plenarlyq otyrysta sóz alǵan Qazaqstan halqy As­sam­bleıasy Tóraǵasynyń or­yn­ba­sary – Hatshylyq meń­gerýshisi E.Toǵjanov, Parlament Máji­lisiniń depýtat­tary V.Vıshnıchenko, L.Hochıeva, QHA Jýr­nalıst-sarap­shylar klýbynyń tóraǵasy Ǵ.Shalahmetov elimizdegi medıasııa jaıynan jan-jaqty aqparat berdi. E.Toǵjanov sózinde elimiz tarıhyndaǵy qoǵamdyq qa­rym-qatynastyń ózi turaqty mem­lekettiń qalyptasýyna jáne  salty men dástúri saqta­lýyna úlken yqpal etkendigin erekshe atady. Medıasııany eki aradaǵy qarym-qatynasty retteý sharasy retinde qaras­tyrýdy usynǵan ol onyń qa­zaq dalasynda, elaralyq, mem­­leketaralyq jáne rý­ara­lyq qarym-qatynastarda úlken ról atqarǵandyǵyn tilge tıek etti. Polıetnostyq memlekettegi Assambleıanyń naqty ju­mystary medıasııa degen termınge tolyǵymen jaýap beredi. Máselen, etno­mádenı bir­lestikterdiń jetekshileri óńir­lerge shyǵyp, kóptegen túıt­kildi máselelerdi sheshýge ózin­dik úlesin qosyp, medıator bolǵan kezderi de az emes. Qazaqstan halqy Assam­bleıa­synyń tıimdi jumysy oǵan óki­­lettik berilýinde, dedi E.Toǵjanov. V.Vıshnıchenko qazirgi tań­­da ár túrli qaýipterdiń be­leń ala bastaýynan kóp­tegen el­derdiń etnosaralyq tatýlyq­tyń mańyzyn túsine basta­ǵan­dyǵyn alǵa tartty. Son­dyq­tan medıasııa Qazaq­stan úshin ǵana emes, álem úshin de ma­ńyzdy bolyp tabylady. Osy rette Qa­zaqstan tarapynan «Medıasııa týraly» Zań 2011 jyldyń qańtarynda qabyl­dan­ǵanyn aıta ketý kerek. Etnosaralyq daýlardy eshqashan saıası máselege aınaldyrýǵa bolmaıdy. QHA búgingi tańda azamattyq qoǵam men bılik ara­syn baılanystyrýshy medıatorǵa aınalyp otyr. Áriptesiniń sózin tolyqtyrǵan L.Hochıeva elimiz ıadrolyq qarýdan bas tar­typ, álemdik qoǵamdastyq senimine ıe bolyp, qazirgi tańda etnosaralyq qa­rym-qatynas salasynda medıator rólin atqaryp kele jatqandyǵyn ortaǵa sal­dy. Sondaı-aq Qazaqstan IYU basqarý arqyly musylman álemi men eýropalyq órkenıet arasyn jalǵaǵan medıatorǵa aınalyp otyrǵanyn atap kórsetti. Depýtat osy oraıda Qazaqstan kez kelgen shıelenisti sheshý alańyna aınalyp kele jatqandyǵyn basa aıtty. Son­dyq­tan medıasııa ınstıtýty barlyq jerde qajettilikke aınalýda, dedi ol. QHA Jýrnalıst-sarapshylar klý­by­nyń tóraǵasy Ǵ.Shalahmetov buqa­ralyq aqparat quraldarynyń etnos­aralyq jaǵdaıǵa qalaısha áser etetinine mysal keltire otyryp, medıa­sııa­nyń daý-janjaldardy órkenıetti jolmen sheshýge yqpal jasaıtyn biriktirýshi faktoryna úńildi. Budan keıin sóz alǵan otandyq sa­rapshylar qoǵamdyq qatynastar sala­synda kásibı medıatorlardy daıyndaý ýaqyt talabyna aınalǵandyǵymen bó­listi. Osy rette qazaqstandyq sarap­tamalyq-taldaý ortalyqtary – Áleý­mettik-saıası zertteýler ınstıtýtynyń jáne SESSI-Qazaqstan ınstıtýtynyń negizinde Halyqaralyq medıasııa ortalyǵy qurylǵandyǵy belgili boldy. Halyqaralyq sarapshylar jáne medıatorlar – K.Ohrıdskıı atyndaǵy Sofııa ýnıversıteti saıasattaný kafedra­synyń professory Tatıana Dronzına (Bolgarııa) men Granada ýnıver­sıte­ti­niń professory, medıasııa baǵdar­lamasynyń jetekshisi Antonıo Lozano (Ispanııa) etnosaralyq toleranttylyq pen qoǵamdyq kelisimniń qazaqstandyq úlgisiniń demokratııa men del­dal­dyq­tyń tıimdi quraly retindegi mańyzyna toqtalyp ótti. Osylaısha halyqaralyq ǵylymı semınar-praktıkýmda medıasııany paı­dalanýdyń tehnıkalary men tetikteri jan-jaqty talqylandy. Búgin osy másele boıynsha trenıng ótkiziledi dep kútilýde. Sońynan oǵan qatysýshylar halyqaralyq úlgidegi sertıfıkatqa ıe bolady. Asqar TURAPBAIULY.