«Qazaqstan temir joly» UK» AQ prezıdenti Qanat Alpysbaevpen suqbat

– Qanat Qalıuly, «QTJ» UK» AQ Kólik qyzmetkerleri kú­nin qandaı nátıjelermen jáne josparlarmen qarsy alýda?

– Bıyl Qazaqstannyń saýda áriptesteri bolyp tabylatyn eldermen taýar aınalymynyń ósýi, sondaı-aq, ekonomıkalyq ósimdi yntalandyrý boıynsha el Úkimeti qolǵa alǵan eko­no­mıkalyq yntalandyrý shara­larynyń nátıjesinde tasymaldaý kólemi tómendeýiniń teris trendi shuǵyl ózgerdi.

2017 jylǵy 1 jartyjyldyq qorytyndylary boıynsha júk aınalymy ótken jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda 11%-ǵa ósti. Barlyq qatynas túrlerinde kómir, temir kenin, qurylys materıaldaryn, munaı ónimderin jáne tyńaıtqyshtardy tasy­maldaý kólemi artty. Osy dás­túrli júkterdiń fızıka­lyq kóleminiń ósýi el ekonomı­ka­synyń jaqsarǵanyn kórsetedi. 

Sonymen birge «QTJ» UK»­ AQ ósý bolashaǵyn jappaı ta­symaldanatyn júkterdiń dástúrli tasymaldarymen emes, tasymaldardyń jahandyq nary­ǵyna kólik-logıstıka ónimderin ilgeriletý strategııasymen baılanystyrady. Bul ónimder tiziminiń jáne klıentter bazasynyń aýdan­dastyrylýyn qamtamasyz etedi jáne ekonomıkany aýdandastyrý jáne Qazaqstannyń shıkizattyq emes eksporty úlesin arttyrý jónindegi Úkimettiń eko­­no­mıkalyq saıasatynyń strategııalyq vektoryna tolyq sáıkes keledi. Bul jappaı tasy­maldanatyn dástúrli júkter tasymaly kirisiniń tómen bolýynan, sondaı-aq, jasyl ekonomıka úle­siniń keńeıýine baılanysty kómirdi tutyný kólemi azaıýynyń uzaq merzimdi trendinen týyndaıdy.
El deńgeıinde Memleket basshysy Qazaqstandy iskerlik jáne logıstıkalyq habqa aınaldyrý jáne Jibek jolyn jańǵyrtý bastamalaryn kóterip, sondaı-aq, barlyq kólik túrleriniń ın­fra­qurylymyn damyta otyryp, «QTJ» UK» AQ negizinde ha­lyqaralyq deńgeıdegi kólik-lo­gıstıkalyq kompanııany qa­lyp­tastyrý týraly sheshim qa­byldady.

Memleket basshysynyń tapsyrmalaryna sáıkes Qytaıdyń «Bir beldeý – bir jol» bastamasy sheńberinde ashylatyn «múmkindikter terezesin» jáne eýrazııalyq qurlyqtaǵy iri ekonomıka polıýsteri arasyndaǵy tasymaldaý naryǵynda pozısııa­syn bekitip alýǵa degen basqa elderdiń umtylystaryn eskere otyryp, Qazaqstannyń kólik-logıstıkalyq keshenin údemeli damytýǵa qarajat bólindi.

Qytaı-Eýropa-Qytaı qa­ty­nasyndaǵy tranzıttik kon­teı­nerlik tasymaldardyń jyl saıyn eki ese ósýi qabyldanǵan she­shimderdiń durystyǵyn rastap otyr. Bıylǵy jyly tranzıttik ta­symal kólemi 200 myńnan as­tam konteınerge jetkizildi.

Jahandyq naryqqa qazaq­stan­dyq kólik-logıstıkalyq qyzmetter eksportynyń bola­sha­ǵyn eskere otyryp, Memleket basshysynyń «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Jol­daýynda tranzıttik tasymaldar kólemin 2020 jylǵa qaraı 7 esege ósirip, 2 mıllıon konteınerge jetkizý mindeti qoıyldy.

– Alǵa qoıylǵan maq­sat­tarǵa qalaı qol jetkiz­bek­sizder?

– Ol úshin kompanııa naryqtyń jahandyq jáne jergilikti qaty­sý­shylarymen birlesip alıans quryp, halyqaralyq kólik-lo­gıstıkalyq baǵdarlardy damytýda. Olar: Qytaıdan Eý­ro­paǵa Qazaqstan, Reseı jáne Belorýssııa aýmaǵy arqyly (Sol­tústik Transazııalyq marshrýt), Qytaıdan Eýropaǵa Kaspıı, Ázerbaıjan, Grýzııa jáne Túrkııa arqyly (Transkaspıı ha­­lyq­aralyq kólik baǵdary), Qytaıdan Ortalyq Azııaǵa jáne Parsy shyǵanaǵy elderine, «Soltústik-Ońtústik» dálizi.

Qytaıdyń 17 provınsııasynda, Vetnamda, Koreıada, Eýropa jáne Parsy shyǵanaǵy elderinde jumys isteı otyryp, kompanııa konteınerlik júrdek poıyzdar qyzmetin belsendi ilgeriletýde. 

Eýropa-Azııa qatynas­ta­ryn­da oıdaǵydaı jumys istep júr­gen turaqty konteınerlik poıyz­darǵa qosymsha Qazaqstan ar­qyly Qytaı, Iran, Uly­brı­ta­nııa men Túrkııa aralyǵyndaǵy qa­tynastarda jańa baǵdarlar ıgerilýde.

Tapsyrys berýshilerge jó­nel­tý beketinen baryp jetetin beketke deıin tutas biriktirilgen qyzmet kerek. Bul tranzıttik baǵdarlar boıyndaǵy barlyq naryqqa qatysýshylardyń: magıstraldyq jáne termınal­dyq ınfraqurylymdar ıeleri­niń, kóliktiń ár túrimen tasy­mal­daýshylardyń jáne logıs­tıkalyq operatorlardyń kooperasııalanýyn talap etedi.

Sondyqtan, Qazaqstandaǵy barlyq kólik túrleriniń ınfra­qurylymyn biriktirip otyr­ǵan «QTJ» UK» AQ halyq­ara­­lyq bıznes-alıanstardy já­ne transqurlyqtyq mýltı­modaldyq dálizderdegi bar­lyq múddeli taraptardyń yqpal­dasqan birlestikterin qalyp­tas­tyrýdyń bastamashysy bolýda. 
Qazaqstan, Reseı jáne Bela­rýs aýmaǵy arqyly ótetin Sol­tústik Transazııalyq baǵdar­dy da­mytý úshin úsh temir jol kom­pa­nııasynyń bıznes-alıan­sy – Birlesken kólik-logıstı­kalyq kompanııa (BKLK) qalyp­tastyryldy. 

2014 jyldan beri BKLK «bir tereze» qaǵıdatyna, biryń­ǵaı tehnologııalarǵa, sapa stan­darttaryna jáne baǵa saıasa­tyna negizdelgen yqpal­das­tyrylǵan qyzmettiń kórse­ti­lýin qamtamasyz etýde. Bul óz kezeginde basqa kólik dáliz­derimen tıimdi básekelesýge múmkindik beredi. 

«BKLK» AQ maqsaty – tasymaldaý kóleminiń 2020 jylǵa qaraı jylyna 800 myń konteınerge deıin ósýin qamtamasyz ete otyryp, Azııa-Eýropa dálizindegi konteınerlik júk aǵyndaryn sheteldik teńiz tasymaldaýshylarynan EAEO ınfraqurylymyna qaıta baǵyttaý. 

О́zara tıimdi kommersııalyq jáne tehnologııalyq yntymaq­tastyq «BKLK» AQ-qa tasymaldaý kólemi ósiminiń rekordtyq dınamıkasyn kórsetýge jáne Qazaqstannyń tranzıttik áleýe­tiniń iske asyrylýyna múmkindik týǵyzýǵa jol ashady. Bul stra­te­gııalyq alıans eýrazııalyq eko­nomıkalyq yqpaldastyq pen Ji­bek joly ekonomıkalyq beldeýi­niń toǵysýy úderisiniń sheshýshi elementi bolyp tabylady.

Qazaqstannyń bastamasy bo­ıynsha 2014 jyly Qazaq­stan, Ázerbaıjan, Grýzııa, Túr­kııa, Shyǵys Eýropa elderi men Ýkraına naryqtarynyń qaty­sýshylaryn biriktiretin Trans­kaspıı halyqaralyq kólik baǵ­daryn (THKB) damytý jónin­degi úılestirý komıteti qu­ryldy. THKB Úılestirý komı­teti qyzmetiniń negizgi baǵyttary yqpaldastyrylǵan logıstıkalyq qyzmetti jáne konteınerlik po­ıy­zdardy, mýltımodaldyq ta­symaldardy uıymdastyrýdyń biryńǵaı tehnologııasyn damytý, búkil baǵyt boıyna básekege qabiletti tarıfterdi qoldaný bolyp tabylady.

Jyl sońyna deıin paıda­laný­ǵa berý josparlanyp otyr­ǵan Túrkııa men Grýzııa she­kara­syndaǵy Kars – Ahalkalakı jańa temir jol telimi osy baǵdar boıynsha tranzıttik tasymaldardy ulǵaıtýdyń jańa bolashaǵyn ashady.

Budan basqa, «bir tereze» servısi men qyzmetterin kórse­tý úshin tartylǵan elderdiń logıs­­tıkalyq provaıderleriniń kon­sorsıýmy quryldy. Qy­taı­­dan Túrkııaǵa «Nomad Express» kon­teınerlik ser­vısi qalyp­tastyryldy. Jańa qaty­sý­shy­lardy tartý jáne dáliz­di uzartý jumysy júr­gi­zilip, oǵan Ýkraına kólik júıesi engizildi jáne tutas kólik servısi qalyptastyryldy. 

Qazaqstan, Belarýs jáne Reseı aýmaǵy arqyly ótetin «Soltústik-Ońtústik» dálizimen tranzıttik tasymaldardy ulǵaıtý boıynsha osyndaı úılestirý jumystary júrgizilýde. 

Qazaqstan aýmaǵy arqy­ly óte­tin transulttyq dáliz­der­­diń oıdaǵydaı jumys isteýi kólik-logıstıka ın­fra­­qurylymynyń damýy jáne barlyq kólik túrleri ınfra­qurylymynyń «QTJ» UK» AQ basqarýyna berilýi arqasynda múmkin boldy.

Qytaımen aralyqtaǵy jańa shekara ótkeli men Jetigen-Al­tyn­­kól temir jol jelisinen bas­tap «Shyǵys-Batys» dáliz­deri sheńberinde Qazaqstan ınfra­qurylymynyń damýy, qurǵaq porty bar «Qorǵas-Shyǵys qaqpasy» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy, Almaty-Shý tranzıttik ýchaskesiniń ótkizý qabiletin arttyrý, Jezqazǵan - Beıneý jańa temir jol jelisin, jańa Quryq portynyń ınfraqurylymyn jáne Borjaqty-Ersaı jelisin salý, Aqtaý portyn keńeıtý, «Batys Eýropa-Batys Qytaı» avtomagıstraliniń qazaqstandyq ýchaskesin aıaqtaý ishki jáne eks­porttyq júk aǵyndarynyń logıstıkasyn ońtaılandyrýǵa jáne transqurlyqtyq tasymal­dardaǵy qazaqstandyq baǵdar­lardyń tartymdylyǵyn art­tyrýǵa múmkindik berdi.
Qazaqstan, Túrikmenstan jáne Iran aýmaǵy arqyly ótetin О́zen-Bolashaq-Bereket-Gorgan ja­ńa temir jol jelisiniń iske qosylýy Ázerbaıjan aýmaǵy arqyly Kaspıı teńiziniń batys jaǵalaýy boıynsha ótetin «Soltústik-Ońtústik» dáli­zi­­niń balama jobasyn basyp ozyp, Barens jáne Baltyq teńiz­de­rinen Parsy shyǵanaǵy men Úndi muhıtyna deıingi jańa «Sol­tústik-Ońtústik» dálizin ashty.

Infraqurylymnyń sheshý­shi segmentterine quıyl­ǵan ın­­ves­­tısııalar kólik dáliz­de­riniń qoldanystaǵy ınfra­quryly­myna suranysty arttyrady. Máselen, jańa Jezqazǵan-Beı­neý jáne Arqalyq-Shubar­kól te­mir jol jelileri paıdala­nyl­ǵan tolyq emes 3 jylda jospar TEN-ge sáıkes paıdalanýdyń 5-shi jyly 12 mln tonna dep eseptelgende, is júzinde kút­ken­degiden eseleı artyp, 30,1 mln tonna júk ótkizildi. Quryq porty temirjoldyq parom keshe­ni­niń birinshi kezegi iske qosylǵan soń, nebári jarty jyl ishinde 543 myń tonna júk ótkizildi.

Ishki jáne transqurlyqtyq qatynastardaǵy qazaqstandyq kólik ınfraqurylymyna kólik aǵyndaryn tartý úshin Qazaq­stannyń jáne Eýrazııa qurly­ǵy elderiniń aýmaǵyndaǵy júk aǵyndary týyndaıtyn, shoǵyr­lan­dyrylatyn jáne taratylatyn beketterde kólik-logıstıka or­­talyqtarynyń tirek jelisi damýda.

Kólik-logıstıka ortalyq­ta­ry­nyń syrtqy tirek jelisin qalyptastyrý sheńberinde birin­shi jartyjyldyqta ırandyq áriptestermen birlesip Bander - Abbas portynda (Iran) termınal salý úshin birlesken ká­sip­oryn quryldy. Jyl sońyna deıin iri reseılik «COALCO» developerlik kompanııasymen birlesip, Máskeý oblysynda Qurǵaq port salý úshin birlesken kásiporyn qurylady.
Aǵymdaǵy jyldyń alty aıynda «Qorǵas-Shyǵys qaqpasy» AEA aýmaǵyndaǵy qurǵaq portta 81,7 myń konteıner óńdeldi. Bul ótken jyldyń osyndaı keze­ńindegiden 3,5 ese joǵary kórsetkish. 

Iri «COSCO» teńiz shıpıng kom­panııasy Qurǵaq portynyń jáne Lıanıýngan portynyń ak­sıonerlik kapıtalyna kirýi jahandyq logıstıkalyq tizbek­ter­ge kirigip, qosymsha konteı­ner­ler aǵynyn tartýǵa zor múm­kindik beredi.

Qazaqstannyń iri qalalarynda ishki jáne halyqaralyq kólik aǵyndaryna qyzmet kórsetý úshin kólik logıstıkalyq orta­lyqtar jasaqtalýda. Ekono­mı­kanyń sapaly kólik-logıstı­ka­lyq qyz­metterge degen qajet­ti­lik­terin qamtamasyz etý ınfra­qury­lym­dy ǵana emes, jyljymaly qu­ram­­dy da damytýdy talap etedi. Sondyqtan «QTJ» UK» AQ lokomotıvter, júk jáne jolaýshy vagondar parkin ja­ńartýǵa aıtarlyqtaı qarajat quıdy.
Tórt teńiz qurǵaq júk kemesin sa­typ alyp, ázerbaıjandyq árip­testermen birlesken kásip­oryn qurǵan soń, jańa quzyret ıgerilip, THKB kólik dáliziniń teńiz segmentinde temir jol kó­ligimen júk tasymaldaý qyz­meti men Quryq, Aqtaý port­tarynda qaıta tıeýmen yqpal­dastyrylǵan tasymaldar uıym­dastyryldy. 

«Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde biz jolaýshylar logıstıkasy ın­fra­qurylymyn damytýdy jalǵastyryp jatyrmyz.
EKSPO-2017 qarsańynda astanalyq áýejaıda jalpy kólemi 47 myń sharshy metr, halyqaralyq jolaýshylar jáne VIP termınaldary kiretin jańa termınal iske qosyldy. TMD elderinde buryn-sońdy bolmaǵan jáne álemde sońǵy jyldary salynǵan temir jol vokzaldarynyń ishinde eń zamanaýı bolyp tabylatyn jańa «Nurly jol» vokzal kesheni paıdalanýǵa berildi. Jańa ny­sandar eń zamanaýı tehnologııa-lar boıynsha salynyp, jab­dyqtaldy. Qaýipsizdigi, eko­logııalyǵy jáne jolaýshylar úshin qolaılylyǵy boıynsha eń­ joǵary standarttarǵa saı ke­ledi. Qazaqstannyń kólik-lo­gıs­tıkalyq kesheni Logistics Per­fomance Index ındeksine kóterildi. 

«QTJ» UK» AQ tasymal­daý­­dyń jedeldigi men qara­pa­ıym­­dyǵy boıynsha «Ha­lyq­aralyq saýda» ındıkatoryn «Doing Business» halyqaralyq reıtıngine jetkizý úshin, teh­nologııalyq úderisterdi oń­taı­­­lan­dyryp, «bir tereze» qaǵı­datymen yqpaldasqan qyzmetti uıym­dastyrý júzege asyrylýda. Ol arqyly kon­teınerlik tasymal merzimi eksporttyq baǵytta jóneltý merzimi 28 saǵattan 16-18 saǵatqa deıin, ıaǵnı 35 paıyzǵa qysqardy. 

– Qanat Qalıuly, ınfra­qurylymdy damytý tran­zıttik áleýettiń damýy úshin qa­jetti alǵyshart bolyp ta­by­la­tyndyǵy túsinikti. Alaı­da, sizder tranzıt úshin bas­qa baǵ­darlarmen jáne kólik túr­lerimen básekege túsesizder. Qa­zaq­stan arqyly ótetin kólik dá­liz­deriniń tartymdylyǵyn arttyrý úshin qandaı sharalar qoldanylyp jatyr?

– Jahandyq naryqtaǵy báseke­lestiktiń kúsheıýi tranzıt­tik qaty­­­nas­taǵy ǵana emes, ishki jáne eksport­tyq-ımporttyq qa­­­ty­nastar tasy­maldaryndaǵy lo­gıs­tıkalyq servısterdiń sapasy men tıimdiligin arttyrýǵa alyp kelýde. О́ıtkeni, qazaq­stan­dyq klıentter de naryqqa bas­qa qatysýshylarmen básekege túsedi.

Sondyqtan «aqyldy» eko­no­mı­kanyń qazirgi zamanǵy talap­taryn eskere otyryp, tehno­logııalardy damytýmen jáne bas­qarýdyń korporatıvtik úde­­risterin, tasymaldardy uıym­dastyrý men júzege asyrýdyń, óndiristik aktıvterdi kútip-us­taý men olarǵa qyzmet kórse­tý­diń bıznes-úderisterine jańa­shyl­dyqty engizýmen aınalysýdamyz.

Búgingi tańda biz jańa­ tehn­olo­gııa­lyq plat­for­malardy: «MULTIRAIL» júıe­sin, «Shart­tyq jáne kommer­sııa­lyq jumys» jáne «Energo­dıs­petcherlik tartym» avto­mat­tan­dy­rylǵan bas­qa­rý júıelerin engizdik.

«MULTIRAIL» júıesi júk ta­symaldaryn josparlaý men normalaý úderisterin avtomattandyrý esebinen poıyzdardyń buzylmaıtyn kestelermen jó­nel­tilýin qamtamasyz ete­di. Bul óz kezeginde júk vagon­darynyń jyldamdyǵy, jumys ónimdiligi kórsetkishterin ósirý­ge, al, aınalym men turyp qalý kór­setkishterin azaıtýǵa múm­kindik beredi.

«Sharttyq jáne kommer­sııalyq jumys» avtomattan­dy­rylǵan basqarý júıesin paı­dalanýǵa berý sharttyq jáne kommersııalyq jumysty oń­taı­landyrýǵa múmkindik berdi. Avtomattandyrylǵan basqarý júıesi ınternet arqyly «bir elek­trondy tereze» qaǵıdaty bo­ıynsha klıentter úshin álemniń kez kelgen jerinen júıege qol jetkizýdi qamtamasyz etedi. Ná­tı­jesinde, ótinimderdi óńdeý merzimi úsh kúnnen úsh mınýtqa deıin qysqardy. 
Dızel otyny men elektr qýatyn jumsaýdy esepteý jónin­degi «Energodıspetcherlik tartym» avtomattandyrylǵan bas­qarý júıesi energııa resýrs­ta­ry­nyń jumsalýyn baqylaýdy já­ne tehnologııalyq tártipti, máli­metterdi jınaqtaýdy jáne otyn balansyn taldaýdy qam­ta­masyz etedi. 
Memleket basshysy­ Nursultan Nazarbaevtyń «Qa­zaq­­­stan­nyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» Joldaýyna sáıkes biz jedel tehno­logııalyq jańǵyrý tur­ǵy­syn­da «Sandyq temir jol» baǵ­dar­lamasyn iske asyryp ja­tyrmyz. Inter­net­tiń, aqparat­tyq-kommý­nı­­kasııa­lyq jáne bulttyq teh­no­logııalardyń, sıfrly plat­for­malardyń jyldam damýy­nan týyndaǵan naryqtaǵy báse­kege qabilettiliktiń jańa pa­rametrlerine sáıkestikti qam­tamasyz etý úshin «QTJ» UK» AQ «Indýstrııalar 4.0» tehnologııalaryn barlyq sheshýshi segmentter: júk jáne jolaýshy tasymaldaryna, ınfraqurylymǵa jáne kólik logıstıkasyna en­gize otyryp, kompanııanyń bız­nes-modelin sandyq júıege kóshirýge kiristi. Nátıjesinde, qazirgi zamanǵy tehnologııalyq platformalar negizinde óndi­ristik úderister tıimdiligi kór­set­kishteriniń túbegeıli ósýi kútilýde.
Temir jol kóligimen júk ta­symaldaý salasynda júk tasymaldaryn josparlaý men bas­qarýdyń zııatkerlik júıeleri engiziledi. Sondaı-aq, poıyzdar qozǵalysyn basqarýdyń birtutas ortalyǵy qurylady. 

Bul jobalardyń iske asyrylýy paıdalaný shyǵystarynyń azaıtylýyn, tehnıkalyq stansada turyp qalýdyń jáne suryp­taý jumysy kóleminiń qys­qar­tylýyn, sondaı-aq, mar­sh­rýttyq jyldamdyqtyń arttyrylýyn qamtamasyz etedi.
Jolaýshylar tasymalyn je­til­dirý sheńberinde jolaýshy poıyz­darynda spýtnıktik ınter­net engizý jáne vokzaldardy sıfr­lyq júıedegi qyzmettermen jaraqtaý qajet. Bul bıletterdiń 100-paıyzdyq elektrondy satylymyna jáne jolaýshylarǵa qyzmet kórsetýdiń jańa deńgeıi­ne kóshýdi qamtamasyz etedi.

Ol úshin:
– klıenttermen ózara qarym-qatynasty basqarý júıesi (CRM) (klıentterdiń ortaq bazalyq qory, operasııalyq shyǵyndardy azaıtý, kelisimderdi retimen oryndaý);
– mýltımodaldyq tasymaldaýdy basqarý (SCM) (barlyq jetkizilimderdiń tolyq sıkly, júk erekshelikterine baılanys-
ty ońtaıly kólik túrin tańdaý, dál ýaqyt kezeńinde tasymaldaý úderisin qadaǵalaý); 
–  ıntermodaldyq termınaldy basqarý júıesi (TOS) (termınaldyń ótkizý múmkindigi men vagonnyń paıdalanylý koef­fısıentin kóterý, dál ýaqyt kezeńinde konteınerdiń qoz­ǵalysyn qadaǵalaý, konteınerlik parktiń bos turyp qalýyn qys­qartý);
– poıyzdardyń qozǵalys kestesin boljamdy atqarý, jú­zege asyrylýyn avtomattandy­rý júıesin engizý (RP GDP) (baǵ­darlyq jyldamdyqty 0,3 paıyzǵa kóterý, jasparlaý ýaqytyn dáldeý, qozǵalys kestesiniń oryn­dalýy, uzaq merzimdik (20 táý­likten 30 táýlikke deıin); 
– poıyzdardyń qozǵalysyn basqarý ortalyǵy (eldiń bar­lyq temir jol jelisin orta­lyq­tandyrylǵan basqarý júıesi (739 stansa) jáne poıyzdardyń dál belgilengen merzimdegi qoz­ǵalysyn Astanadan jáne aı­maq­­taǵy úsh beketten (basty − Aqtóbe, ońtústik-shyǵys – Al­ma­­ty, soltústik − Astana) qada­ǵa­laý;
– ınfraqurylymdy paıdalaný jáne oǵan qyzmet kórse­tý úderisterine engizil­gen ja­ńa «Magıstral» avtomat­tandy­rylǵan basqarý júıesi negizinde joǵary tehnologııalyq dıagnos­tıka júıesin engizý; 
– sıfrlyq vokzal (jolaý­shy­lardy kelip ketken poıyz­dar týraly aýdıo jáne beınelik aq­parattandyrý tehnologııasymen qamtamasyz etý, jolaýshylardyń anyqtamalyq aqparat alýy); 
– jolaýshylar poıyzdaryn­da­ǵy Internet jelisi (jolaý­shy­larǵa qyzmet kórsetý sapa­syn kóterý, qyzmet aıasyn ul­ǵaı­tý, Internetke shyǵý jáne ǵarysh­tyq TD júıesine shyǵý múmkindigin jasaý);
– temir jol boıynda «LTE-R» standarty negizindegi symsyz júıeni qurý (Qazaqstan temir jolynyń ón boıyna joǵary jyldamdyqty symsyz málimet berý jelisin engizý) kózdeledi.

Búkil Qazaqstan temir joldary boıynda derekterdi berýdiń joǵary jyldamdyqty symsyz ortasyn qurý Internet quralda­ryn engizý, robottandyrý jáne utqyr qosymshalardy engizý úshin jaǵdaılardy qamtamasyz etedi.

− QTJ «Tulpar-Talgo» vagondarynan quralǵan júr­dek jolaýshy poıyzdary geo­grafııasyn keńeıtýde. Jo­laý­shylar tasymalyn ári qaraı da­mytý josparlaryńyz qan­daı? Jolaýshylarǵa qyz­met kórsetý sapasyn arttyrý úshin qandaı sharalar qoldanylýda?

– Nebári bes jyl ishinde biz Qa­zaq­stannyń barlyq iri qa­la­­laryn júrdek jolaýshy­lar baǵdarlary jelisimen baılanystyrdyq. Bar­lyq baǵ­darlarda «Talgo» zaýyt­tarynda óndirilgen zamanaýı ári jaıly jolaýshy vagondary qa­tynaıdy.

Júrdek poıyzdardyń negizgi artyqshylyǵy jolaýshylardyń jol júrý ýaqytynyń aıtar­lyq­taı qysqarýy bolyp tabylady. Ol 1,2-1,5 ese qysqardy.

О́tken jyldyń sońynan beri qoldanystaǵy quramdardaǵy va­gon­dardy qoraby úlken jańa va­gon­darmen aýystyrý jumysy júr­gizilýde. 2022 jylǵa deıin 6 baǵdar boıynsha shanaǵy keń «Tulpar-Talgo» vagondarynan turatyn jańa quramdardy engizý josparlanýda. Jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý úshin usynylatyn servıstik qyzmetter aıasyn keńeıtý jumy­sy júrgizilýde. 

Máselen, qazir «Tulpar-Tal­go» jolaýshy poıyzdarynda ta­maq­tandyrýdyń jańa biryńǵaı standarttary ázirlenýde. Poıyz brıgadalary úshin biryńǵaı standart ázirlenip jatyr. Ol jolseriktiń syrtqy kelbetine, kıim kıisine, jolaýshylarmen sálem­desýge, salondy ázirleýge, ja­raq­taýǵa, jolaýshylardy otyr­ǵyzyp, túsirýge, jolaýshylardy habardar etýge jáne t.b. qoıylatyn talaptardy qamtıdy. 

Kompanııada Vokzaldardy damytý tujyrymdamasy bekitildi. Ol boıynsha ǵımarattardyń ishi jáne syrtqy kelbetteri biryńǵaı talapqa sáıkestendiriledi. Vok­zaldar aýmaǵyndaǵy kommer­sııalyq qyzmetterdi tártipke keltirý jumystary júrgizilýde. 

 – Qanat Qalıuly, mereke qarsańynda kólik salasy qyz­metkerlerine ne aıtar edińiz?

– Kólik qyzmetkerleri kúni kásibine jan-tánimen beril­gendigi, patrıotızmi, alǵa qoıyl­ǵan mindetterdi oryn­daý­da­ǵy taban­­dylyǵy úshin barlyq árip­tes­terime zor alǵysymdy bil­dirgim keledi. 

О́zderiniń ár kúngi eńbegimen, qaırat-jigerimen, kásibıligimen olar salanyń ǵana emes, búkil Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyna laıyqty úlesin qosýda. Barsha temirjolshylarǵa eń­bekte tabys, jańa kásibı jetis­tik­ter jáne zor densaýlyq tileı­min!

Áńgimelesken 
Seıfolla ShAIYNǴAZY,

«Egemen Qazaqstan»