Ony Astanaǵa atbasyn burǵan sheteldik qonaqtar men kórmeni qyzyqtaýǵa kelgen óz otandastarmyz tamashalaý ústinde. Osy oraıda, kórmeniń sońyna deıin jalǵasatyn sporttyq sharany oıdaǵydaı uıymdastyryp, abyroımen atqaryp kele jatqan Mádenıet jáne sport mınıstrligi Ulttyq jáne at sporty túrleri ortalyǵynyń dırektory Muratbek Qypshaqbaevpen áńgimelesken edik.
– Muratbek Sultanbekuly, ózińiz basqaryp otyrǵan ortalyqtyń qurylǵanyna da kóp bola qoıǵan joq, dese de, sizder EKSPO kórmesin ótkizý sharasyna bir kisideı at salysyp jatyrsyzdar. Jumystaryńyz tolyq júıelendi me?
– Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ótken jyldardaǵy Joldaýynda, «buqaralyq sport jáne dene shynyqtyrýdy damytý máselesi ult saýlyǵyn qamtamasyz etedi» dep málimdegenindeı, osydan jarty jyl buryn ulttyq sport túrlerin damytý jáne ony ǵylymılandyrý maqsatynda Mádenıet jáne sport mınıstrligine qarasty Ulttyq jáne at sporty túrleri ortalyǵy qurylǵan bolatyn.
Ortalyqtyń jańadan paıda bolýymen EKSPO-2017 kórmesiniń ótkizilýi dálme-dál saı keldi. Mine, eki aıdaı ýaqyt boldy qalanyń shetinde ornalasqan «Qazanat» atshabarynda ulttyq sport túrlerin – sheteldik qonaqtar men elimiz turǵyndaryna nasıhattaý isimen ýaqytpen sanaspaı aınalysyp jatyrmyz. Basynda azdap qobaljýlar boldy. «Kósh júre túzeledi» demekshi, qazir jigitterdiń taqymy shyńdaldy, boıdaǵy alańnan aryldy, jattyǵý júıelendi, kimge bolsyn uıalmaı óner kórsetetin dárejege jettik.
– Kórermenge ulttyq sporttyń qandaı túrlerinnen usynyp otyrsyzdar?
– Qazirgi tańda ortalyq quzyryna ulttyq sporttyń 10 túri qamtylyp otyr. Atap aıtqanda, kókpar, báıge túrleri, teńge ilý, aýdaryspaq, qazaq kúresi, klassıkalyq at sporty túrlerine jatatyn – konkýr, úsh saıys sııaqty túrleri bar. Osylardyń ishinen at ústi oıyndary («jıgıtovka»), teńge ilý, aýdaryspaq, qyz qýý, jamby atý túrleri boıynsha ulttyq qurama músheleri ózderiniń ónerin kórsetýde.
Qoıylym ári ketse bir jarym, eki saǵatqa sozylady. Sharaǵa ulttyq quramanyń jastar jáne jasóspirimder toby tartylǵan. EKSPO aıdynynda óner kórsetip júrgen de osy azamattar. Kórmeniń alǵashqy aıynda bir kúnde eki dúrkin kórsetilim uıymdastyrdyq. Qazir bul keste ózgerdi. Qazir kúnine bir dúrkin keshki saǵat 18.00-de ótkizip júrmiz. Biraq senbi-jeksendi kúnderi burynǵydaı eki mezgil óner kórsetemiz. Shabandozdar qatarynda ulttyq sport túrlerinen elimiz chempıondary men júldegerleri bar.
– Bolashaqta ulttyq sport túrleri boıynsha ádistemelik oqýlyqtar jasaý, oqý-jattyǵý jıynyn ótkizý talaby qarastyrylǵan ba?
– Árıne, onsyz bolmaıdy. Aıta ketý kerek, ulttyq sport rýhymyzdy asqaqtatady. Ortalyqtyń jumys atqarý jarǵysynda «oqý-ádistemelik qural jasaý» týraly bap joq edi. Jýyqta jarǵyǵa ózgeris endi. Budan bylaı ortalyq oqý-ádistemelik qural jasaıtyn múmkindikke qol jetkizdi. Onyń syrtynda kelesi jyldan bastap mekemeniń quzyry keńeımek. Ulttyq sport túrleri boıynsha ótetin barlyq resmı jarystar osy ortalyqtyń quzyryna beriletini jaıly sheshimdi kútip otyrmyz. Naqtyraq aıtqanda, eresekter, jastar men jasóspirimder quramasynyń resmı jarystaryn baqylaıtyn jáne ótkizetin bolamyz. Mádenıet jáne sport mınıstrligi Ulttyq shtattyq komandalar jáne sport rezervi dıreksııasy quramyndaǵy ulttyq sport túrleri boıynsha komanda jetekshisinen bastap, barlyq bapkerler ortalyqtyń qaramaǵyna ótedi.
Al oqý-jattyǵý jıynyna keler bolsaq, «Qazanat» atshabarynda kúndelikti ótip jatqan sharalar bir jaǵynan ulttyq sportty nasıhattaý bolsa, ekinshi taraptan oqý-jattyǵý jıyny deýge tolyq negiz bar. Qazaqsha aıtqanda, «bir oqpen eki qoıan atyp» jatyrmyz.
– Alda qandaı josparlaryńyz bar?
– Bázbir ulttyq sport túrlerinen, mysaly, jamby atý, aýdaryspaqtan jylyna bir ret ótetin resmı chempıonattan basqa eshqandaı jarys joq. Qandaı bir sportty damytý úshin kem degende jylyna úsh-tórt týrnır kúntizbelik kestege qoıylýy tıis. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatynda shilde aıynyń 27-28 kúnderi ortalyqtyń uıymdastyrýymen teńge ilý, jamby atý jáne aýdaryspaqtan «EKSPO kýbogy» ótkizildi. Oǵan barlyq oblystar jáne Astana, Almaty qalalarynyń komandalary qatysty. Jarys Astana qalasynda ótti.
Áńgimelesken
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
