Jalpy, osydan jıyrma jyldaı buryn Túrkistan aýdanyn Túrkistan qalasyna qosyp jibergennen beri aýyldan bereke kete bastaǵany jasyryn emes. Sýarmaly egisterdiń osydan keıin-aq aıasy taryla bastady. Qanshama aýyldyq okrýgter men eldi mekender qala quzyrynda bolǵandyqtan, oǵan kóńil qalamen qabattasa bólingendikten, burynnan problema bolyp kele jatqan sý máselesinde qıyndyqtar týýy aıtpasa da túsinikti edi. Osy máseleni sheshý tóńireginde túrli usynys-pikirler de aıtylyp keledi. Solardyń eń mańyzdysy joǵarydaǵy mashınalyq kanal desek artyq bolmas.
Ońtústik Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty Úmbet Júsipbaevtyń da mashınalyq kanal máselesin kóterip júrgenine az bolǵan joq. Halyq qalaýlysy bul jóninde bylaı deıdi:
– О́tkenge sheginis jasasaq, 150 shaqyrymdy quraıtyn Arys-Túrkistan kanaly 1967 jyly paıdalanýǵa berilgen. Sol kezdegi joba boıynsha eki Bógen sý qoımasy men eki kanal bolý kerek edi. О́kinishke qaraı, bir sý qoımasy jáne bir kanalmen ǵana shekteldik. Alǵashqy jobada Túrkistan men Ordabasy aýdandarynyń egis alqaptaryn sýarý kózdelgen bolatyn. Biraq sońǵy jyldary Otyrar, Báıdibek, Arys aýdandarynyń sý paıdalanýshylarynyń esebinen alqaptar ulǵaıdy. Sodan beri mine, jarty ǵasyr ótti. Túrkistan arnadan sý alatyn eń sońǵy aımaq bolǵandyqtan, sý máselesi boıynsha problemalar kóbeıdi. Ásirese, bul shilde men tamyz aılarynda anyq baıqalady. Túrkistan mańyndaǵy birneshe aýyldyq okrýgterdegi sharýalardyń tek tyrmysqandary ǵana jońyshqa egip alady. Onda da ol – bir, ári ketkende eki orymdy qanaǵat etýge májbúr. Sý tapshylyǵynan baqsha ónimderine tipti mańaılaı almaıtyn eldi mekender kóp desek, osynyń saldarynan ilgeride sýarmaly aımaq bolǵan jerler aq kebir men qara kebirge aınalǵan. Ol tek sol jerdi ıgerip, sýarǵanda ǵana ketetin dúnıeler. Kanaldy 4 jáne 5-shi kezegindegi jóndeýden ótkizip jáne uzyndyǵy 41,7 shaqyrymdy qamtıtyn mashınalyq kanaldy qolǵa alý kerek. Bul Túrkistan aýmaǵyndaǵy 7 aýyldyq okrýgtiń 25,600 gektaryna deıin egistik alqaptaryn ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Ol úshin oblystyq jáne respýblıkalyq deńgeıdegi qarjylaı kómek qajet. Bul jobany iske asyrý úshin qajetti qujattardyń barlyǵy daıyn tur. Oblys basshysy Janseıit Túımebaev pen Parlament Májilisiniń depýtaty, Agrarlyq máseleler jónindegi komıtettiń tóraǵasy Saparhan Omarov atalǵan jobany, ásirese, Túrkistan mańyndaǵy egistik alqaptardy sýlandyrýdy meılinshe qoldaýda. Sonymen qatar, Túrkistan qalasynyń ákimi Á.О́serbaev ta jobaǵa janashyr dep aıtsam artyq etpes. Bul joba iske asyp jatsa, Túrkistannyń nesibesin jerden tergen dıqan qaýymy úshin jasalǵan jumystyń úlkeni bolar edi. Aldaǵy ýaqytta memleket tarapynan bul máselege qoldaý bolady dep úmittenemiz.
Ábdirahman QYDYRBEK
TÚRKISTAN
