18 Tamyz, 2017

Jumysty jalǵastyrar jastar qaıda?

530 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Qolynda qolaqpandaı dıplomy bola tura jas mamandardyń aýylda jumys isteýge qulshynysy joq. Kóbiniń oıy − qyzyǵy men ý-shýy kóp qalada qalyp, ózindeı órim jastardyń ortasynda bolý. Bul úshin olardy kústanalaýdyń da jóni joq shyǵar, bálkim. О́ıtkeni, qalada tura ma, aýylda tura ma, árkimniń óz qalaýy. Solaı desek te, jastar jappaı qalaǵa qaraı aǵylyp jatqanda qazaqtyń altyn besigi – aýyldarymyzdyń keleshegi qalaı bolmaq? Bala sany jetpeı, mektepter men basqa da mekemelerdiń jabylýy jalǵasa berse, ata-baba kásibin jalǵastyratyn laıyqty izbasarlar joq bolsa, aýyldardyń erteńgi kúni ne bolmaq? Oılaýdyń ózi qorqynyshty. 

Jumysty jalǵastyrar jastar qaıda?

 Jasyryp-jaýyp qaıtemiz, tipti aýylda týyp-ósken qyz-jigitterdiń ózderi qaladaǵy tirshilikke tez arada beıimdelgendikten be, kim bilsin, áıteýir oqý-bilim alǵan soń kóbi elge baryp eńbek etýge sonshalyqty qulyqty emes. Basqa mamandardy aıtpaǵannyń ózinde, qazir aýyldaǵy malshy-mehanızatorlardyń ortasha jasy alpystyń ústinde, jetpiske jaqyn. Kóbi zeınet jasynda bolsa da, amal joq, qatardan qalmaı jumys istep júr. Bul qashanǵa deıin jalǵasady deısiz? Bir sózben aıtqanda, olardyń izin basyp, jumysyn jalǵastyratyn jastar qaıda? 
Osymen sabaqtas taǵy bir ózekti másele bar – jas mamandardyń basym bóliginiń biliktiligi men mashyǵy tó­men. Tıisti oqý ornyn bitirgendigin ras­taı­­tyn dıplomy bar, biraq aýyl sh­a­rýa­­shylyǵy men óndiristiń qazanynda qaı­namaǵandyqtan, olardy biraz ýaqyt tár­bıeleýge, tájirıbe jınaqtaýyna týra keledi. О́ıtkeni, olar birden bel she­she kirisip ketetin daıyn maman emes. Bas­qa amaly joq bolǵandyqtan, eńbek ujym­da­rynyń basshylary osyndaı mamandar­dy da jumysqa qabyldaýǵa májbúr. «Ýaqyt óte kele tóseletin shyǵar», «О́mirdiń ózi úıretedi ǵoı» dep ózderin jubatyp jatatynyn talaı márte estidik.
Jasyratyny joq, aýdan-qalalarda udaıy ótkiziletin eńbek jármeńkelerinde jumysshy mamandaryna suranys óte joǵary. Kerek deseńiz, jalaqysy joǵary, barlyq jaǵdaıy jasalatyn jumys oryndary da az emes. Biraq, soǵan laıyq mamandar tabylmaı jatady. Bul aýylǵa da, qalaǵa da tán.. Biraz jyldan beri jalǵasyp kele jatqan jaǵdaı bul. Sonda muny sheshýdiń joly qandaı?
Buryn aýylda da, qalada da kásiptik-tehnıkalyq ýchılısheler kóp edi. Qazir joq. Onyń ornyna tehnıkalyq mektepter ashyldy. Qarjylandyrýdyń jáne qajettiliktiń joqtyǵyna baılanysty jabylyp qalǵandary da az emes. Bul – naryqtyń qatal talaby. Al tehnıkalyq mektepterdiń ishinde joǵary kolledj bolyp jatqandary da bar. Bári emes, árıne. О́ıtkeni, kez kelgen orta arnaý-
ly oqý orny qazir mundaı joǵary deńgeıge ıe bola almaıdy. Talap pen jaýapkershilik óte joǵary. Osyǵan saıma-saı keletin oqý oryndary sırek. Bul durys qadam. Sany bar, sapasy joq, qajetsiz kadr­lardy topyrlatyp jatqan sansyz oqý oryndarynyń qataryn azaıtyp, suranysqa ıe bilikti mamandar daıarlaıtyn joǵary kolledjder kóbeıse quba-qup, árıne. Biraq, ondaı bilim mekemeleri Qazaqstanda ázirge kóp emes, sanaýly. Ońtústik Qazaqstan joǵary jańa tehnologııalar kolledji osyndaı dárejege ıe bolǵan oqý oryndarynyń alǵashqysy. Bul oqý ordasyn tilge tıek etip otyrǵan sebebimiz, búgingi taqyrybymyzǵa tamy­zyq bolyp otyrǵan másele − bilikti ma­man­dar daıarlaý jónindegi osyndaı kol­ledjderdiń tájirıbesi respýblıka aýmaǵynda keńirek taratylsa degen oı.
­Joǵary kolledjdiń eń basty erek­sheligi – úsh deńgeıli bilim berý. Onyń birin­shi deńgeıinde oqýǵa qabyldanǵan jas­tar jumysshy mamandyqtaryna tóseledi. Al ekinshi deńgeı boıynsha kolledj baǵdarlamasy, úshinshi deń­geı kezinde joǵary oqý oryndarynyń baǵdarlamasy sheńberinde oqytylady. Integrasııalyq bilim berý degenimiz mine, osy. Munyń tıimdiligi óte joǵary ekenine kóz jetip otyr. О́ıtkeni osy arqyly sapaly mamandarǵa qol jete bastady. Qazir Ońtústik Qazaqstan oblysynyń óndiris jáne qurylys oryndarynda qajetti mamandar jetkilikti. Jastar kolledjde oqyp júrip-aq bolashaq jumys oryndarynyń qyr-syryna qanyǵa bastaıdy. Bul rette modýldik tehnologııa ádisi boıynsha bilim alýdyń da paıdasy zor. Túsinikti tilmen aıtqanda, stýdentter dáristiń 65 paıyzyn áleýmettik seriktesterdiń óndiristik bazasynda alady. Olar joǵary kolledj qabyrǵasynda bilim ala júrip ýaqytynyń kóp bóligin óndiris oryndarynda nemese qurylys alańynda ótkizedi degen sóz. Ońtústik Qazaqstan joǵary jańa tehnologııalar kolledjiniń senimdi seriktesi – «OtaýStroı» kompanııasy ońtústik óńirde ǵana emes, Qazaqstanǵa belgili. О́ndiristik bazasy óte jaqsy. Tek qurylyspen ǵana aınalyspaıdy, sonymen birge osy salaǵa qajetti gaz-blok pen plıtanyń, qubyrdyń túr-túrin shyǵaratyn óndiris oryndary da jet­kilikti. Osynyń bárin stýdentterdiń kóz­ben kórip, qolmen ustap, oqý-tájirıbe ba­ry­synda keńirek qanyǵýyna múmkindik ber­gen­dikten, olardyń qyzyǵýshylyǵy men ynta-jigeri óte joǵary. Eń bastysy, koll­edjdi bitirgen túlekter úshin jumys orny daıyn.
Bilimdi de bilikti mamandarǵa qol jetkizý úshin osyndaı tájirıbelerge de tıisti oryndardyń jetkilikti mán bergeni jón bolar edi.

Sońǵy jańalyqtar

Otandyq oqý oryndarynyń órisi

Bilim • Búgin, 08:15

Qaıta túlegen sporttyq ınfraqurylym

Ýnıversıtet • Búgin, 08:12

JI-avatar

Ǵalam ǵajaptary • Búgin, 08:10

Gúlmıranyń «yoonee.ai» platformasy

Digital • Búgin, 08:08

Bilim nysandaryn aralady

Aımaqtar • Búgin, 08:03

Robot-polısııa

Ǵalam ǵajaptary • Búgin, 08:00

Jedel járdem avtoparki jańardy

Aımaqtar • Búgin, 07:55

Buıyrmaǵan qazy

Eń qysqa áńgime • Búgin, 07:50

Sırek ańdarmen tolyqty

Almaty • Búgin, 07:45

Monospektakldegi móltek syr

Teatr • Búgin, 07:40

Jarys kúndeligi

Sport • Búgin, 07:35

Aıan

Ǵalam ǵajaptary • Búgin, 07:30