Osyǵan baılanysty qala ákimdigi qoǵamdyq kólik qatynasyn damytýdy udaıy nazarda ustap, jolaýshylarǵa kórsetiletin qyzmet sapasyn kóterýge barynsha basymdyq berip keledi. «Aqyldy qala» álemdik úrdisine qosylǵan Astananyń sońǵy kezde júzege asyrǵan iri jobalarynyń biri – «Intellektýaldy kólik júıesi» (IKJ) bolyp tabylady. Qala kóshelerimen kún saıyn 500 myńnan astam kólik qatynaıtyn elordamyz úshin IKJ jobasy aýadaı qajet.
Kólik keptelisi jıi bolatyn, tar joldardyń uzyna boıy avtomashınalar qoıylatyn kólik turaǵyna aınalǵan elordanyń kólik ınfraqurylymyn zamanaýı talaptarǵa saı qaıta qurý kún tártibindegi ózekti másele edi. Sondyqtan elordada damyǵan elderde tájirıbeden ótken IKJ jobasyn is júzine asyrý jumysy qolǵa alyndy. О́rkenıet áleminde ozyq úrdis bolyp sanalatyn bul ómirsheń jobany júzege asyrý mindeti – «Typsa» atty ıspanııalyq kompanııaǵa júkteldi. Bul kompanııany tańdaý da tegin emes. «Typsa» kompanııasy álemniń 60 memleketinde osyndaı keshendi jobalardy júzege asyrǵan bolatyn.
IKJ jobasynyń negizgi maqsaty jol qılystaryndaǵy kólik qatynasyn ońtaılandyrý bolyp tabylady. Eń bastysy, elordadaǵy kólik qatynasynyń jańa júıesi qoǵamdyq kólik qatynasyna basymdyq beredi. Joba tolyq iske qosylǵan kezde qala kóshelerindegi qoǵamdyq kólik qatynasyna barlyq múmkindikter jasalyp, jolaýshylardyń eshbir kedergisiz júrip-turýyna tolyq jaǵdaı týǵyzylady. Joba boıynsha ózderine bólingen arnaýly jeke jolaqtarmen júretin jedel avtobýs-tar qatary kóbeıedi. Basqasha aıtsaq, qoǵamdyq kólikter kóshelerdegi kólik tasqynyna táýeldi bolmaı erkin qatynaıdy. Barlyq baǵdarshamdar da olardyń kidirissiz qozǵalysyna negizdelip qaıta jasalady. Osylaısha bas qalamyzda qoǵamdyq kólikke basymdyq berý úshin barlyq sharalar jasalýda.
Bıyl maýsym aıynan bastap, elorda kósheleriniń 12 ýchaskesinde qoǵamdyq kóliktiń erkin qozǵalysyna arnalǵan Bus Lane jolaǵy iske qosyldy. Olardyń jalpy uzyndyǵy 37,5 shaqyrymdy quraıdy. Eske sala ketetin bolsaq, buǵan deıin Bus Lane qoǵamdyq kólik jolaǵy qala kósheleriniń 38,4 shaqyrymyn quraıtyn 11 ýchaskesinde is júzine asyrylǵan bolatyn. Sóıtip, qazir Astana qalasy kóshelerinde jalpy uzyndyǵy 75,9 shaqyrymdy quraıtyn arnaıy kedergisiz qoǵamdyq kólik joly qalyptasty. Bus Lane qoǵamdyq kólik jolaǵyn engizý avtobýstar marshrýttarynyń jyldamdyǵyn arttyryp, ýaqytyn qysqartýǵa múmkindik berdi. Qazirdiń ózinde, bul joba jol qozǵalysy óte joǵary Qabanbaı batyr, Saryarqa, Turan, Respýblıka dańǵyldaryndaǵy, Beıbitshilik kóshesindegi qoǵamdyq kólik qozǵalysynyń tıimdiligin arttyrdy. Sonymen birge Bus Lane qoǵamdyq kólik jolaǵy joldyń uzyna boıyna sozylatyn kólik turaqtaryn joıýǵa, ruqsatsyz qalyptasqan turaqtardyń qysqarýyna ákeldi.
Ozyq tehnologııalarǵa negizdelgen IKJ jobasy Astanadaǵy kólik aǵynynyń jyldamdyǵyn da arttyrdy. Mamandardyń aıtýynsha, buryn qala kóshelerindegi kólik qozǵalysynyń ortasha jyldamdyǵy saǵatyna 20 shaqyrym bolsa, joba iske asyryla bastaǵan 2017 jyly kólik qozǵalysynyń jalpy jyldamdyǵy saǵatyna 30 shaqyrymǵa jetken kórinedi. Astana qalasy jolaýshylar kóligi basqarmasynyń basshysy Bekmyrza Igenberdınovtiń aıtýynsha, qala kóshelerindegi kólik qozǵalysyn ońtaılandyrýǵa EKSPO-2017 kórmesi ótkiziletin merzimde qala kóshelerimen júretin júk avtomobılderiniń qatynasyna shekteý qoıylǵandyǵy da ıgi áserin tıgizgen eken. Osy rette 2017 jylǵy 7 maýsymnan bastap qala kóshelerimen júretin júk avtomobılderiniń barlyq túrine shekteý qoıylǵan bolatyn.
Intellektýaldy kólik júıesi qozǵalysyn júzege asyrý álemde basymdyq berilgen úrdisterdiń biri bolyp tabylady. London, Madrıd, Abý-Dabı sııaqty iri qalalarda is júzine asyrylǵan bul joba óziniń tıimdiligi men órkenıettiligin dáleldedi. Qala halqynyń sany jyl saıyn turaqty túrde 50 myń adamǵa kóbeıip otyratyn Astana úshin kólik qozǵalysynyń jańa júıesin qalyptastyrý ýaqyt talaby bolyp tabylady.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan»
