Memleket basshysy júktegen mańyzdy másele О́skemende ótken aýyl ákimderiniń birinshi respýblıkalyq forýmynda jan-jaqty talqylandy. Kereký men Shyǵys óńiriniń 500-den astam aýyl ákimderiniń basyn qosqan jıynǵa Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov, oblys ákimi Danıal Ahmetov, Pavlodar oblysynyń ákimi Bolat Baqaýov, Qarjy vıse-mınıstri Berik Sholpanqulov, «Jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytý ınstıtýty» JM dırektory Sergeı Hýdıakov pen saıasattanýshy Aıdos Sarym qatysty.
Forýmdy ashqan aımaq basshysy D.Ahmetov aýyldyq jerlerge bıýdjettiń tórtinshi deńgeıin engizý azamattyq qoǵam qurýǵa jasalǵan mańyzdy qadam ekendigin, Shyǵys Qazaqstanda 2018 jyly 100, 2020 jyly 147 aýyldyq okrýg jańa basqarý júıesine kóshetindigin, bul jaýapty iske oblystyń ázir otyrǵandyǵyn atap ótti. «Jergilikti ózin-ózi basqarý júıesin damytýymyz kerek. Mańyzdy máselelerdiń óz sheshimin tabýyna turǵyndar da belsendi túrde atsalysqany jón, bılik olardyń pikirlerine qulaq asýy tıis. Sonda ǵana senim paıda bolady. Biraq, qarajatty durys jáne tıimdi jumsaý úshin ákimderdiń biligi men bilimi basqa deńgeıde bolýy qajet», - dedi oblys ákimi. Budan keıin sóz alǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov jergilikti ózin-ózi basqarýdyń derbes bıýdjeti men kommýnaldyq menshikti engizý máselesine egjeı-tegjeıli toqtaldy. Mınıstrdiń aıtýynsha, 2018 jyldyń 1 qańtarynan elimizdegi halyq sany 2000 adamnan asatyn 1066, al 2020 jyldan bastap respýblıkanyń barlyq 2444 aýyldyq okrýgteriniń óziniń derbes bıýdjeti bolady. 2017 jyly 11 shildede «Jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytý týraly» zań qabyldanǵan. Atalǵan zań aıasynda aýyldyq okrýg ákimderiniń bıýdjetiniń qalaı jumsalýyn sol eldi mekenniń turǵyndary da tikeleı baqylap, óz usynystaryn aıtýǵa múmkindik beriledi. Aýyldyq okrýg ákimdikteriniń apparaty bıýdjet josparyn eń áýeli jergilikti qaýymdastyqpen kelisip, muqııat pysyqtaǵannan keıin ǵana aýdandyq máslıhattyń bekitýine usynady. Bir sózben aıtqanda, aýyl ákimderi burynǵydaı aýdan ákimderine jaltaqtamaı, eldi meken turǵyndarymen aqyldasa otyryp óz máselelerin ózderi sheshýge múmkindik alady. Al aýyl turǵyndarynyń salyǵynyń deni budan bylaı mektepke deıingi tárbıe men bilim berýge, abattandyrý, kógaldandyrý, jergilikti joldardyń jaǵdaıyn jaqsartý syndy mańyzdy máselelerge jumsalady. «Jergilikti atqarýshy organdardyń muryndyq bolýymen bıylǵy jyldyń sáýir-tamyz aılary aralyǵynda 961 aýyldyq okrýg ákimi men 2861 apparat qyzmetkerleri memlekettik basqarý akademııasynyń tálimgerlerinen dáris aldy. Aýyldyq okrýg ákimdikterin kompıýtermen jabdyqtaý máselesi de sheshimin tabady. Ulttyq ekonomıka mınıstrligi «Qazaqtelekom» AQ-ymen birlese otyryp 125 aýyldyq okrýgte ınternettiń jyldamdyǵy tómen ekenin anyqtap, onyń 105-iniń máselesin sheshti. Qalǵan 20-sy jyl sońyna deıin ınternetpen qamtamasyz etiledi», - dedi T.Súleımenov.
Shyǵys Qazaqstanda elimizde engizilgeli otyrǵan jańa júıeni qanatqaqty rejımde júzege asyryp, tıimdiligine kóz jetkizgen aýyldyq okrýgter de bar. Forýmda sóz sóılegen Shemonaıha aýdany Vydrıha aýyldyq okrýginiń ákimi Lıýbov Stýpenko jergilikti ózin ózi basqarý júıesi aýdanda 2015 jyldan jumys isteıtinin, bul iste turǵyndar da belsendilik tanytyp otyrǵanyn, qazirdiń ózinde 2018-2020 jyldarǵa arnalǵan bıýdjetti josparlaýǵa kirisip ketkendikterin tilge tıek etti. Kókpekti aýdany Úlken Bóken aýyldyq okrýginiń ákimi Nurlan Nazarhanov aýyldyq jerlerdiń óz bıýdjetiniń bolýy máselesin Elbasy sonaý 1996 jyly kótergenin aıtady. «Sol jyly Almatyda Prezıdenttiń qatysýymen úlken jıyn boldy. Elimizdiń barlyq aýyl, aýdan, qala, oblys ákimderi de qatysty. Sol jıynda aýyl ákimderine bıýdjet berý máselesi qyzý talqylandy, Memleket basshysy bul júıege kóshý áli erte ekenin, ákimderdiń buǵan ázir emestigin, munyń ýaqyty keletinin aıtty. Sol ýaqyt mine keldi. Sondyqtan búgingi jıyndy tarıhı jıyn dep sanaımyn», - deıdi ol.
Belgili jýrnalıst Sergeı Ponamarevtiń moderatorlyǵymen erkin pikir almasý formatynda ótken forýmda mazmundy baıandamalarmen qatar tyń usynystar da aıtyldy. Belgili saıasattanýshy Aıdos Sarym zańda halyqtyń pikiri eskeriledi, komıssııa quramyna enedi degenmen, onyń naqty qalaı eskeriletini, komıssııaǵa kimderdiń kiretini egjeı-tegjeıli jazylmaǵanyna toqtalyp: «Osy máseleni anyqtap, basyn ashyp alý kerek. Aýyldy jerlerde halyqtyń atynan sóıleıtin uıym joq. Aýdan men qalalarda máslıhat bar. Kezinde aýyldarda arnaıy keńester qurý kerek degen oı aıtylǵan. Mundaı keńeske saılaný aýyl turǵyndary úshin mártebe. Ákimge yqpal etýdiń birden bir joly. Qazaqstan halqy aýyl, aýdan dárejesinde óz ákimderin ózderi saılaı alatyn dárejege jetti dep oılaımyn. Prezıdentti, Parlamentti saılaǵan halyq ózderiniń kúndelikti ómirlerine qatysy bar, ózderi jaqsy biletin adamdardyń ishinen bir aýyldyń nemese bir aýdannyń ákimin saılaı almaıdy degenge óz basym senbeımin. Sondyqtan 2025-2030 jyldary el bolyp, jurt bolyp aýyl, aýdan dárejesindegi ákimderdi tikeleı saılaýǵa kóshemiz dep oılaımyn. Naǵyz demokratııanyń, naǵyz patrıotızmniń shynaıy mektebi osy bolar edi», - dedi. О́z kezeginde oblys ákimi Danıal Ahmetov aýyl ákimderine memlekettik satyp alý kezinde tıisti jeńildikter bolýy kerektigin, máselen, aýylda bir jaǵdaı oryn alǵanda tenderdiń jarııalanýyn kútpeı, shuǵyl sheshim qabyldaı alatyndaı múmkindik týdyrý qajettigin usynys retinde aıtty. «Jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytý ınstıtýty» JM dırektory Sergeı Hýdıakovtyń keleshekte komıssııa quramyna enetin aýyl turǵyndaryn aýyl ákimderi sekildi biliktilikti arttyrý kýrstaryna jiberý jónindegi usynysy da kópshilik tarapynan qoldaýǵa ıe boldy.
Aýyldyq okrýg ákimderinde budan bylaı jeke bıýdjet bolatyndyqtan, eldi mekenniń árbir turǵynynan túsetin salyqtyń da mańyzy arta túspek. О́ıtkeni, salyq kóp bolsa, bıýdjettiń kólemi de soǵan saı bolmaq. Qarjy vıse-mınıstri Berik Sholpanqulov óz baıandamasynda osy máselege jan-jaqty toqtaldy. Jańa jyldan bastap jańa júıemen jumys isteıtin aýyldyq okrýg ákimderine úsh aıdy kútpeı qazirden bastap ózderine tıesili óńirdegi jyljymaıtyn múlikterdi, ózge de dúnıelerdi tirkeýge alý kerektigin eskertti.
Eki oblystyń úlkendi-kishili atqaminerleriniń basyn qosqan alqaly jıynda aýyl ákimderi ózderin tolǵandyrǵan suraqtardy qoıýlaryna múmkindik aldy. Jańa júıege ótýge baılanysty jumys aýqymy keńeıetindikten arnaıy shtat bólinse, jalaqy kóterilse degen usynystaryn da jasyrmaı aıtty. Forýmdy qorytyndylaǵan Tımýr Súleımenov mańyzdy basqosýda aıtylǵan usynys, ótinish-tilekterdiń barlyǵy eskeriletinin, jańa júıeni túsindirý baǵytyndaǵy jumystar júıeli túrde jalǵasatynyn, qazan aıynda aýyldyq okrýg ákimderiniń barlyǵyna arnaıy nusqaýlyqtar taratylatynyn jetkizip, osy sharany joǵary deńgeıde uıymdastyrǵan Shyǵys Qazaqstan men Pavlodar oblystarynyń ákimderine alǵysyn bildirdi.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
О́SKEMEN
