Qańtardaǵy halyqqa joldaýynda Elbasy: «Búgin men Qazaqstandy úshinshi jańǵyrtý jóninde mindet qoıyp otyrmyn. Eldiń jahandyq básekege qabilettiligin qamtamasyz etetin ekonomıkalyq ósimniń jańa modelin qurý qajet. Qazirgi kezde kóptegen elder osyndaı mindetti oryndaýǵa umtylýda. О́simniń jańa modeline kóshý tásili ár jerde ártúrli, ekenine senimdimin. Biz ózimizdiń myqty tustarymyzdy paıdalanyp, Táýelsizdigimizdiń 25 jylynda birge qalyptastyrǵan áleýetimizdi joǵaltyp almaýymyz kerek», – dep atap kórsetti.
El ekonomıkasynyń damýy, sóz joq, halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartyp, áleýmettik salalardyń halyqqa kórsetiletin qyzmetterin jandandyrýǵa da yqpalyn tıgizdi. Jergilikti jerlerde mádenıet oshaqtarynyń eskileri jańartylyp, jańadan mádenıet úıleri men sport ǵımarattary boı kóterýi de jurtshylyq tarapynan ońdy baǵasyn alǵanyn atap aıtý qajet. Túptep kelgende, bul halyqtyń mádenıetin kóterýge, densaýlyǵyn jaqsartýǵa bastaıtyn ıgi sharalar bolyp tabylady. Memleketimizdiń ishki ómirindegi osyndaı ońdy is-sharalar basqa kórshiles elder men basqa da búkil álemdik qaýymdastyq tarapynan qoldaý taýyp jatqany qýantady.
Bul rette Qazaqstannyń halyqaralyq dárejedegi bedelin odan ári kótergen Astanada ótken EKSPO-2017 kórmesi desek qatelespeımiz. Osynaý mańyzdy halyqaralyq sharany utymdy uıymdastyryp, ony Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes úlgili túrde ótkizý maqsatynda Mádenıet jáne sport mınıstrligi tarapynan keshendi baǵdarlama qabyldanyp, munda qazaq halqynyń tarıhy, mádenıeti men dástúrin kórsetetin is-sharalarǵa erekshe kóńil bólindi. Osy maqsatta qazaq halqynyń ulttyq dástúrin keńinen pash etetin ortalyq, «Qazanat» ıppodromynyń aýmaǵyndaǵy 2,5 myń sharshy metr jerde ornalasqan «Etnoaýyl» kesheni boı kóterdi.
Sóıtip, «Qazaq etnoaýyly» biregeı jobasy, qazaqtardyń arǵy tegi – kóshpendilerdiń mádenıeti men turmysyn qaıta jańǵyrtýmen qatar, Qazaqstannyń oń ımıdjin qalyptastyrý maqsatyndaǵy mádenı-týrıstik jáne ımıdjdik joba bolýǵa, sondaı-aq elimizdiń týrıstik tartymdylyǵyn arttyrýǵa baǵyttaldy. Etnoaýyl kelýshilerdi qazaq halqynyń baı tarıhy, mádenıeti, óneri jáne salt-dástúrlerimen tanystyryp, kóshpeli órkenıet pen ótken ǵasyrdyń atmosferasyn sezinýge múmkindik jasaǵan ónegeli orynǵa aınaldy.
Sonymen qatar EKSPO-2017 kórmesi kezinde ulttyq sport túrlerinen respýblıkalyq jáne halyqaralyq jarystar ótkizildi. Bul rette báıge túrlerinen Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń júldesine ashyq respýblıkalyq týrnır (alaman báıge, ushqyr báıge) jáne kókpardan álem chempıonaty («Qazanat» ıppodromy) tabysty uıymdastyrylǵanyn aıta ketken jón.
Táýelsiz Qazaqstan tarıhynda tuńǵysh ret biz tarıhı-mádenı mura eskertkishterin jáne elimizdiń mádenı landshaftyn sapaly júıelendirýge kiristik. Osy jumysty tıimdi júzege asyrý maqsatynda Ulttyq mýzeı janynan «Qasıetti Qazaqstan» arnaıy ortalyǵy quryldy. Osy ortalyq janynda óz kelisimderimen 40-tan asa ǵalymdar men birqatar belgili qoǵam qaıratkerleri tartylǵan ǵylymı-saraptamalyq keńes jumys isteıdi. Solardyń jalpyulttyq jáne jergilikti kıeli oryndardy tańdaý baǵytyndaǵy tyńǵylyqty eńbekteri arqasynda respýblıka deńgeıindegi 100 kıeli nysan jáne óńirlik deńgeıdegi 500-i aıqyndalyp, tańdap alyndy.
Mınıstrlik tarapynan týrızm salasyn damytýǵa jete kóńil bólinýde. Premer-mınıstrdiń tapsyrmasy boıynsha týrızm ulttyq ekonomıkany ártaraptandyrýdaǵy «Olımpııalyq sarajol» dep atalǵan 6 draıver-sala qataryna engizildi. Osynaý ózekti sala – týrızm aldyna mynadaı mindet qoıyldy: onyń IJО́ qurylymyndaǵy úlesin 2025 jylǵa deıin 8%-ǵa deıin arttyryp, elimizge kelýshiler týrızminiń paıyzdyq ósimin qamtamasyz etý.
Úkimet tarapynan alǵa qoıylǵan osyndaı mańyzdy mindetti júzege asyrý jalpy týrıstik ındýstrııany damytýmen tyǵyz baılanysty. Osy maqsatta mınıstrlik tarapynan naqty isker jobalar qolǵa alynǵan, solardyń qatarynda Elbasynyń ótken jylǵy qarashadaǵy tapsyrmasyna sáıkes osydan buryn qabyldanǵan tujyrymdamany qaıta jańarttyq. Onda, ishki jáne syrtqy týrızmdi damytýdyń qajettilikteri eskerile otyryp, talapqa saı tıisti ınfraqurylymy jetildirilgen óńirlik mádenı-týrıstik klasterler qurý da kózdelgen.
Bizdiń mınıstrliktiń qoldaýymen taıaýda, atap aıtqanda, qyrkúıektiń 27-si men 29-y aralyǵynda Astanada «Demalys» – Astana Leisure 2017» 14-inshi Qazaqstandyq halyqaralyq týrıstik kórmesi uıymdastyryldy. «Kórme» atalatyn arnaıy kórme ortalyǵyna álemniń 20-dan astam elinen 1500-deı kelýshini qabyldaý josparlanǵanyn da aıta ketken jón.
Kórme jumysyna álemniń 11 elinen 100 kompanııa qatysady dep kútilgen. Ulybrıtanııa, Vengrııa, Vetnam, Germanııa, Egıpet, Qazaqstan, Ońtústik Koreıa, Reseı, Slovenııa, Taıland jáne Ýkraınadan kelgen týrbıznestiń kásibı mamandary ózekti týrıstik baǵyttar men 2017 jyldyń kúzgi-qysqy maýsymynyń jańalyqtaryn usyndy. О́z kezeginde, Astana Leisure 2017 ekspozısııasynyń alańy shamamen 1100 sharshy metrdi quraǵany da Qazaqstan tarapynan kólemdi tanystyrylym uıymdastyrylǵanyn aıǵaqtaıdy.
Biz qazir tyń jańalyqtar, ınnovasııalyq jáne ozyq ǵylymı-tehnıkalyq sheshimder dáýirine qadam bastyq. Bul ekonomıkalyq ósim men ómir saltymyz bolmysyn túbegeıli ózgertip otyr. Osyǵan oraı Prezıdentimiz N.Á.Nazarbaev eki jańǵyrýdy jarııa etken bolatyn. Birinshisi negizgi qozǵaýshy kúshiniń biri búginde týrızm bolyp tabylatyn, ulttyq ekonomıkamyzdy ártaraptandyrýǵa baǵyttalǵan jańǵyrtý da, al ekinshisi qazaqstandyq sáıkestikti bekitýge jáne qazirgi zamanǵy álemdik talaptarǵa beıimdelýge baǵyttalǵan qoǵamdyq sanany jańǵyrtý.
Qazir osy eki baǵytta da mınıstrlik tarapynan, joǵaryda aıtyp ótkendeı, keshendi baǵdarlamalar qabyldanyp, birqatar jobalar jergilikti mádenıet basqarmalary qatysýymen júzege asyryla bastady. Atap aıtqanda, «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń oryndalýyna biz tolyqtaı monıtorıng jasadyq.
«Týǵan jer» arnaıy jobasyn iske asyrý maqsatynda «Týǵan jer» – «Týǵan el» bazalyq baǵyty jasaldy, onda «Qazaqstannyń mádenıet qyzmetkerleriniń ashyq forýmy» respýblıkalyq jobasy aıasynda mádenıet salasyndaǵy qyzmet kórsetý deńgeıi boıynsha kórsetkishter aıqyndaldy. Atalǵan jobada jańǵyrtýdyń 6 prınsıpi eskerildi, olar – básekege qabilettilik, pragmatızm, ulttyq sáıkestikti saqtaý, bilimdi ulyqtaý, Qazaqstandy evolıýsııalyq jolmen damytý jáne sana-sezim ashyqtyǵy.
Búgingi tańda qoǵamdyq keńistiktegi (mýzeılerdegi, kitaphanalardaǵy, bos ýaqyttaǵy jáne de basqa mádenı is-qımyldaǵy jańa formalar) udaıy ózgerip otyrǵan jaǵdaılarǵa beıimdelý – qoǵamdyq sanany jańǵyrtýǵa jáne jańartýǵa bastaıtyn qubylys. Bul rette osyndaı mańyzdy jumysta mádenıet qyzmetkerleri halyqtyń neǵurlym kóbirek bóligin qamtýǵa, ásirese jastarmen jumysqa basa kóńil bólip, adamdardyń barlyq sanattaryn olardyń múddelerin esepke ala otyryp qamtýǵa kóńil bólý qajet dep sanaımyz.
Shyndap kelgende, jańǵyrtý úrdisi qoǵam tarapynan, halyqtyń óz ishinen qalyń qoldaý taýyp otyrǵanyn basa aıtý qajet. Jer-jerden mınıstrlik atyna kelip túsip jatqan talap-tilekter qatarynda rýhanı jańǵyrýdyń kóńilden shyqqany aıqyn ańǵarylady. Iаǵnı, Elbasy kótergen kókeıkesti máselelerdiń árbir qazaqstandyq úshin mańyzdy bolyp otyrǵany – elimizdiń bolashaǵy tarıhtyń tereńinen bastaý alǵan memlekettigimizdiń nyq berik ustanymdarǵa negizdelgeniniń belgisi.
Aqtoty RAIYMQULOVA,
Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri
