Al naryq zamanynda, ekonomıkanyń qarqyn alǵan dáýirinde asyraýshy salany damytý arqyly halyqtyń ál-aýqatyn kóterý de kún tártibinde. Alaıda halyq kúndelikti tutynatyn túrli taǵam túrleri men kókónister jáne ózge de ónimderdiń baǵasy keıde tómendep, keıde kúrt ósip ketip jatady. Sondyqtan da el arasynda túrli pikirler qalyptasyp, baǵa turaqtylyǵyna qatysty ártúrli áńgimeler aıtylady. Degenmen mamandar baǵa turaqtylyǵyna qatysty óz ýájderimen bólisýge árdaıym daıyn. Búgingi tańda Áýlıeatanyń birqatar saýda núktelerinde de baǵa turaqtylyǵynyń basty nazarǵa alynbaýynan birqatar ónim túrleriniń qymbattaýy oryn alyp otyr.
Bıylǵy jyly Jambyl oblysy boıynsha 28,2 myń gektar alqapqa kókónis daqyldary ornalastyrylǵan. Sonymen qatar óńir turǵyndaryn maýsymaralyq kezeńderde kókónispen qamtamasyz etý maqsatynda oblys boıynsha jalpy aýmaǵy 26,4 gektar jerde 30 jylyjaı ónim berip keledi. Aǵymdaǵy jyldyń jartyjyldyǵynda jylyjaılardan 104,4 tonna qyzanaq, 1081,4 tonna qııar jáne 120,3 tonna basqa da kókónis daqyldary jınalǵan. Qazirgi tańda oblys naryǵynyń kóterme saýdasyna kókónisterdiń basym kópshiligi Ońtústik Qazaqstan, Qaraǵandy jáne Pavlodar oblystarymen qatar, oblysymyzdyń Qordaı, Baızaq, Jambyl aýdandarynan alynýda. Máselen, ózge oblystardan pııaz ónimi 30-40, sábiz 50-70, qyryqqabat 25-30 teńgeden alynsa, óńirimizdegi Jýaly jáne Baızaq aýdandarynan kartop 65 teńgeden jetkiziledi. Aǵymdaǵy jyldyń tamyz aıynan bastap júrgizilgen taldaý barysynda Taraz qalasyndaǵy «Aýyl Bereke» bazarynan alynǵan kókóniske shahardaǵy iri «Smart», «Smoll», «Dámdes», «Gaýhar», «Arzan» saýda núkteleri ústeme aqyny – 60, al keı jerde 150 paıyzǵa deıin qosatyny anyqtalǵan. Atalǵan jerlerde ne sebepti baǵa turaqtylyǵy saqtalmaǵan degen saýalǵa oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Nurjan Nurjigitov «Ústeme aqyny tómendetý úshin saýda núkteleriniń basshylaryna saýda ornyn jalǵa berý qunyn tómendetý, kókónisti deldalsyz tikeleı satyp alý jóninde keńes berildi. Aldaǵy ýaqytta osy saýda núktelerinde turaqtandyrý qoryndaǵy sıyr etiniń kelesin 1190 teńgeden berip, oblystyq ortasha baǵany 1250 teńgege deıin tómendetý jóninde kelisimder júrgizildi. Aldaǵy ýaqytta qordaǵy et 8 birdeı saýda ornynan satylatyn bolady», – dep jaýap berdi.
Negizinen óńirde sıyr jáne qoı eti molynan óndirilgenimen, atalǵan et ónimderiniń de baǵasy artyp ketken. Biraq basqarma atalǵan taýar baǵalarynyń artýyn birinshi kezekte turaqtandyrý qorynyń 30 tonna et alýymen jáne Iran men Bahreınge ettiń eksporttalýymen túsindirip otyr. Degenmen áýeli jergilikti halyqty arzan etpen qamtamasyz etip, odan keıin ǵana taýardy eksportqa shyǵarsaq, sonda ǵana baǵa turaqtylyǵy qalpyna keler edi...
Sonymen qatar tamyz aıynda tek taýyq etiniń jáne sary maıdyń baǵalary 2 paıyzǵa joǵarylaǵan. Al taýyq etine ımporttyq ónim baǵasy, sarymaıǵa óndiristik shyǵyn men shıkizat kólemi áser etýde eken. «Budan bólek, negizgi azyq-túlik baǵalaryna turaqty taldaý júrgizý maqsatynda aýdandardan apta saıyn jınaqtalatyn sońǵy jedel baǵa málimetteri boıynsha jyl basynan beri 33 taýardyń ishinen 8 taýardyń ortasha oblystyq baǵalary joǵarylady. Atap aıtar bolsaq, sıyr eti – 8, qoı eti – 15, taýyq eti – 3,3, taýyqtyń san eti – 4, maılylyǵy 3,2 paıyz bolatyn aıran baǵasy – 1,3, pııaz 18, sábiz – 12 jáne as tuzy 1,8 paıyzǵa ósti», deıdi Nurjan Moldııaruly.
Máselen, oblysta kókónis pen jemis-jıdek ósirýge basa nazar aýdarylyp, jyl ótken saıyn olardyń kólemi artyp keledi. Alaıda kórshi Qyrǵyz jáne О́zbekstan respýblıkalary men Ońtústik Qazaqstan oblysynyń baǵbandarynikinen bizde óndirilgen ónim kólemi az bolyp otyr. Sondaı-aq bul jerlerde kókónis baǵalary tıisinshe arzan. Endi bıylǵy jyly Shý, Sarysý jáne Qordaı aýdandarynda jańadan jylyjaılar salyndy. Jáne jyl sońyna deıin taǵy da 15 otbasylyq jylyjaı qurylysy aıaqtalyp, paıdalanýǵa beriledi. Bálkim óńirdegi kókónis baǵasynyń turaqtylyǵy sol kezde ǵana qalpyna keletin shyǵar.
Sonymen qatar oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damytý basqarmasynyń basshysy Qarlyǵash Aralbekova jyl basynan tamyz aıyna deıin azyq-túlikke jatpaıtyn taýar baǵasy respýblıkalyq kórsetkishpen salystyrǵanda 0,3 paıyzǵa tómendegenin aıtyp otyr. Alaıda búgingi kúni Baızaq aýdanynda – 17, Jýaly aýdanynda – 13 jáne Shý aýdanynda 7 túrli taýar baǵasy kóterilgen. Sondaı-aq azyq-túlikke jatpaıtyn taýarlardyń 53 túrine júrgizilgen taldaý qorytyndysy boıynsha eń joǵary baǵa Taraz, Shý jáne T.Rysqulov aýdandarynda tirkelgen eken.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy