Baǵa turaqtylyǵy basty nazarda bolýy tıis

Al naryq zamanynda, eko­no­mı­kanyń qarqyn alǵan dáýirinde asy­raýshy salany damytý arqyly ha­lyqtyń ál-aý­qatyn kóterý de kún tár­tibinde. Alaı­da halyq kúndelikti tutynatyn túrli taǵam túr­leri men kókónister jáne ózge de ónimderdiń baǵasy keıde tómendep, keıde kúrt ósip ketip jatady. Sondyqtan da el arasynda túrli pikirler qa­lyp­ta­syp, baǵa turaqtylyǵyna qa­tys­ty ártúrli áńgimeler aıty­lady. De­genmen mamandar baǵa turaq­ty­lyǵyna qatysty óz ýájderimen bólisýge árdaıym daı­yn. Búgingi tańda Áýlıeatanyń bir­qa­tar saýda núktelerinde de baǵa turaq­ty­ly­ǵynyń basty nazarǵa alynbaýynan birqatar ónim túrleriniń qym­bat­taýy oryn alyp otyr.

Bıylǵy jyly Jambyl oblysy boıynsha 28,2 myń gektar alqapqa kókónis daqyldary orna­las­tyrylǵan. Sonymen qatar óńir tur­ǵyndaryn maýsymaralyq kezeń­der­de kókónispen qamtamasyz etý maqsatynda oblys boıynsha jalpy aýmaǵy 26,4 gektar jerde 30 jylyjaı ónim berip keledi. Aǵymdaǵy jyldyń jar­tyjyldyǵynda jylyjaılardan 104,4 tonna qyzanaq, 1081,4 tonna qı­ıar jáne 120,3 tonna basqa da kókónis da­qyldary jı­nalǵan. Qazirgi tańda oblys naryǵynyń kóterme saýdasyna kó­kó­nisterdiń basym kópshiligi Ońtústik Qazaqstan, Qaraǵandy já­ne Pavlodar oblystarymen qatar, oblysymyzdyń Qordaı, Baızaq, Jambyl aýdandarynan alynýda. Máselen, ózge oblystardan pııaz ónimi 30-40, sábiz 50-70, qyryqqabat 25-30 teńgeden alynsa, óńirimizdegi Jýaly jáne Baızaq aýdandarynan kartop 65 teńgeden jetkiziledi. Aǵymdaǵy jyldyń tamyz aıynan bastap júrgizilgen taldaý barysynda Taraz qalasyndaǵy «Aýyl Bereke» bazarynan alynǵan kókóniske shahardaǵy iri «Smart», «Smoll», «Dámdes», «Gaýhar», «Arzan» saýda núkteleri ústeme aqyny – 60, al keı jerde 150 paıyzǵa deıin qo­satyny anyqtalǵan. Atalǵan jerler­de ne sebepti baǵa turaqtylyǵy saq­tal­maǵan degen saýalǵa oblystyq aýyl sha­rýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Nurjan Nurjigitov «Ústeme aqyny tó­mendetý úshin saýda núk­te­leriniń bas­shylaryna saýda ornyn jalǵa berý qunyn tómendetý, kókónisti deldalsyz tikeleı satyp alý jóninde keńes berildi. Aldaǵy ýaqytta osy saýda núktelerinde turaqtandyrý qoryndaǵy sıyr etiniń kelesin 1190 teńgeden berip, oblystyq ortasha baǵany 1250 teńgege deıin tómendetý jóninde kelisimder júrgizildi. Aldaǵy ýaqytta qordaǵy et 8 birdeı saýda ornynan satylatyn bolady», – dep jaýap berdi.

Negizinen óńirde sıyr jáne qoı eti molynan óndirilgenimen, atalǵan et ónimderiniń de baǵasy artyp ketken. Biraq basqarma atalǵan taýar ba­ǵa­la­ry­nyń artýyn birinshi kezekte tu­raq­tan­­dyrý qorynyń 30 tonna et alýymen jáne Iran men Bahreınge ettiń eksporttalýymen túsindirip otyr. Degenmen áýeli jergilikti halyqty arzan etpen qamtamasyz etip, odan keıin ǵana taýardy eksportqa shyǵarsaq, sonda ǵana baǵa turaqtylyǵy qalpyna keler edi...

Sonymen qatar tamyz aıynda tek taýyq etiniń jáne sary maıdyń ba­ǵa­lary 2 paıyzǵa joǵarylaǵan. Al taý­yq etine ımporttyq ónim baǵasy, sa­ry­m­aıǵa óndiristik shyǵyn men shıkizat kólemi áser etýde eken. «Budan bólek, negizgi azyq-túlik baǵalaryna turaqty taldaý júrgizý maqsatynda aýdandardan apta saıyn jınaqtalatyn sońǵy jedel baǵa málimetteri boıynsha jyl basynan beri 33 taýardyń ishinen 8 taýardyń ortasha oblystyq baǵalary joǵarylady. Atap aıtar bolsaq, sıyr eti – 8, qoı eti – 15, taýyq eti – 3,3, taýyqtyń san eti – 4, maılylyǵy 3,2 paıyz bolatyn aıran ba­ǵasy – 1,3, pııaz 18, sábiz – 12 jáne as tu­zy 1,8 paıyzǵa ósti», deıdi Nurjan Mol­dııaruly.

Máselen, oblysta kókónis pen je­mis-jıdek ósirýge basa nazar aýdary­lyp, jyl ótken saıyn olardyń kólemi ar­typ keledi. Alaıda kórshi Qyrǵyz já­ne О́zbekstan respýblıkalary men Oń­tústik Qazaqstan oblysynyń baǵ­ban­darynikinen bizde óndirilgen ónim kó­le­mi az bolyp otyr. Sondaı-aq bul jer­ler­de kókónis baǵalary tıisinshe arzan. Endi bıylǵy jyly Shý, Sarysý jáne Qordaı aýdandarynda jańadan jylyjaılar salyndy. Jáne jyl sońyna deıin taǵy da 15 otbasylyq jylyjaı qu­rylysy aıaqtalyp, paıdalanýǵa be­ri­ledi. Bálkim óńirdegi kókónis ba­ǵa­sy­nyń turaqtylyǵy sol kezde ǵana qal­pyna keletin shyǵar.

Sonymen qatar oblystyq kásip­ker­lik jáne ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq damytý basqarmasynyń basshysy Qarlyǵash Aralbekova jyl basynan tamyz aıyna deıin azyq-túlikke jatpaı­tyn taýar ba­ǵa­sy respýblıkalyq kór­set­kish­pen salystyrǵanda 0,3 paıyzǵa tómen­de­genin aıtyp otyr. Alaıda bú­gin­­­gi kúni Baızaq aýdanynda – 17, Jýa­­ly aý­danynda – 13 jáne Shý aýda­nyn­da 7 túrli taýar baǵasy kóterilgen. Son­daı-aq azyq-túlikke jatpaıtyn taýar­lar­dyń 53 túrine júrgizilgen taldaý qo­rytyndysy boıynsha eń joǵary baǵa Taraz, Shý jáne T.Rysqulov aýdandarynda tirkelgen eken.

 Hamıt ESAMAN,

«Egemen Qazaqstan»

Jambyl oblysy