Saıahat barysynda jýrnalısterdiń jolaı bilgeni, О́ńirlik úılestirý keńesi bıylǵy jyldyń basynan beri Almatyda 154 bıznes-jospardy maquldaǵan. Jyl aıaǵyna deıin kásipkerlerge barlyǵy 4,4 mlrd teńge bólinbek. Bul qarajat grant, sýbsıdııalaý jáne qaryzdy kepildendirý túrinde beriledi.
Almaty qalasy kásipkerler palatasynyń jobalardy súıemeldeý bóliminiń basshysy Alma Turlybaeva jolaı «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda kórsetiletin qoldaý túrlerin túsindirip ótti.
«Ekinshi deńgeıli bankter kommersııalyq nesıeni 19-24% joǵary mólsherlememen beredi. Al «Bıznestiń jol kartasy-2020» biryńǵaı baǵdarlamasy aıasynda qaryzdyń syıaqy mólsherlemesi – 7-10%. Qalǵan somanyń barlyǵy da memleket esebinen tólenedi. О́ńirlik úılestirý keńesiniń 60%-y bıznes-qoǵamdastyq ókilderinen turady, sonymen qatar jergilikti atqarýshy organnyń ókilderi de bar. Bıznes-jobalar apta saıyn qaralady. Mundaı jobalar talqylanǵan kezde qansha adamǵa jumys taýyp beriletindigi men qala bıýdjetin qanshalyqty tolyqtyra alady degen ólshemderge basa nazar aýdarylady. Al Almaty qalasynda bul baǵdarlama boıynsha qarajat 100% ıgerilip keledi», deıdi Alma Turlybaeva.
О́ńirlik palata ókiliniń aıtýynsha, Almaty qalasynda bıznesti qoldaýǵa arnalǵan birneshe baǵdarlama qatar qoldanylady. Olardyń ishinde respýblıkalyq jáne óńirlik baǵdarlamalar da bar. Mysaly, «Almaty-týrızm» baǵdarlamasymen bıylǵy jyly 5 jobaǵa 398 mln teńge qarajat bólindi. Al «Almaty-ınnovasııa» baǵdarlamasymen jalpy 90 mln teńgeni 2 joba aldy. Sondaı-aq «Jibek joly» baǵdarlamasy da sátti júzege asyrylyp keledi. Saýdany damytý úshin 66 jobaǵa jalpy 4 mlrd teńge qarajat berildi. «Almaty ónim» arqyly 8 joba jalpy 429 mln teńge aldy.
Memlekettik qoldaý kórsetilgen kompanııalardyń biri – Almaty qalasynda ornalasqan «Sın-Kaz» JShS. Elimizde 19 jyldan beri jumys istep kele jatqan kompanııa tomat jasaý pen kókónis konservileýden úzdik kásiporyn retinde tanylyp úlgerdi. Endigi jerde bul kásiporyn óndiristik jelilerin jańartýdy qolǵa alǵan.
Al«Sın-Kaz» JShS-niń sapa jónindegi menedjeri Janar Rahymbekovanyń aıtýynsha, óndiristi avtomattandyrý, jańǵyrtý jáne keńeıtýge arnalǵan bıznes-jospar aıasynda 618,5 mln teńge ınvestısııa tartylǵan. Búginde bul somanyń 418 mln teńgesi ıgerilgen. Onyń ishinde 71 mln teńge sýbsıdııa retinde memleketten berilgen. Osy qoldaýdyń arqasynda jańadan eki seh ashyldy.
Kompanııa ókilderiniń málimdeýinshe, óndiristi avtomattandyrý men jetildirýge arnalǵan joba aıasynda kókónis salaty men soıa tuzdyǵyn daıyndaıtyn jańa 2 seh ashylǵan. Qazaqstanda soıa tuzdyǵy shyǵarylmaıdy. El naryǵynda ımporttyq tuzdyq bar. Qazir otandyq kompanııa aıyna shamamen 30 myń soıa tuzdyǵyn óndirýde jáne 3 túrli tuzdyq shyǵarady.
Olar soıa tuzdyǵyn daıyndaý úshin shıkizatty Qytaıdan alyp otyrǵanyn aıtady. Al salat jabý úshin jergilikti sharýalardyń ónimderi paıdalanylady. Byltyrǵy jyly 500-600 tonna salat jabý josparlansa, bıyl bul jospar eki esege ulǵaıǵan.
Rasynda búgingi tańda kompanııa ónimderi elimizdiń barlyq óńirlerine taraıdy. Bazar, dúkenderde turǵan óz taýarlarymyz tutynýshylarǵa tańsyq emes. Negizgi eksportqa shyǵatyn el Reseı, sondaı-aq Qyrǵyzstan, Aýǵanstan elderimen seriktestik qatynasta. Jalpy, shyǵarylǵan ónimniń 20%-y Almaty qalasy men oblysyna taraıdy.
Kompanııa jyl sońyna deıin Reseı men Qyrǵyzstanǵa jetkiziletin ónim kólemin 500 tonnaǵa deıin jetkizýdi kózdep otyr.
«О́z ónimderimizdi EAEO aýmaǵynda ótetin kóptegen kórmege shyǵarýǵa tyrysamyz. Jáne bul kórmelerdiń barlyǵyna derlik qatysýǵa múmkindik aldyq. Reseıde ónimniń belgilengen baǵasyn tómendetýge tyrysamyz. Sebebi básekelestik joǵary. Biraq bizdiń ónimimizdiń dámin tatqannan keıin unatatyndary qanshama. Jalpy, kórshiles elde qazaqstandyq ónimdi sapasy joǵary dep qabyldaıdy. Búginde Reseıdiń birqatar qalalaryna, onyń ishinde Máskeýge de jetkizemiz. Sondaı-aq biz tuzdyqtar men salattardy Máskeýdegi «Foodcity» bazaryna shyǵarýǵa kelisim jasap otyrmyz. Aldaǵy ýaqytta Tájikstanǵa da eksporttaýǵa nıettimiz», deıdi «Sın-Kaz» JShS ótkizý bóliminiń basshysy Taır Týtadze.
Kompanııa jetekshileri elektr qýaty men sýǵa belgilengen tarıf óte joǵary ekenin aıtady. Elektr qýaty men sýdy úzdiksiz paıdalanatyn óndiris orny úshin tarıftiń rettelgeni mańyzdy. Bul qyzmetterdegi baǵany retteý bıznes úshin aıtarlyqtaı kómek bolaryn jasyrmady.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
