«Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Kodeks jobasy talqyǵa túsken jıynǵa qatysqan oblys ákimi Nurlan Noǵaev: «Elimizdiń ındýstrıaldy aımaǵy sanalatyn Atyraý oblysynda jer qoınaýyn paıdalanýshy, kómirsýtegi ken oryndaryn ıgerýshi, barlaý quqyǵyna ıe kompanııalardyń ókilderi men Májilis depýtattarynyń mańyzdy máseleni birigip sarapqa salýy osy istiń oń baǵytta órbýine serpin beredi», - dedi.
Rasynda da, jer qoınaýyn paıdalaný sektorynyń el ekonomıkasyna qosar úlesi zor. Komıtet tóraǵasy Gleb Shegelskııdiń aıtýynsha, Kodeks jobasynyń daıyndalýyna memleket basshysynyń jer qoınaýyn paıdalaný salasynyń normalaryn bekitý týraly tapsyrmalary men shıkizatty paıdalaný týraly Kodekstiń qabyldanýy negiz bolǵan. Elbasy «Qazaqstan-2050» strategııasynda óndirýshi salany ulttyq ekonomıkanyń negizgi bólshegi retinde reformalaýdy, Qazaqstannyń geologııalyq barlaý salasynda álemdik naryqqa shyǵý kerektigin, ol úshin shıkizatty paıdalaný týraly zańdy jeńildetý arqyly ınvestısııalar tartý qajettiligine basa nazar aýdarǵan edi.
Kóshpeli otyrysta QR Investısııalar jáne damý vıse-mınıstri Tımýr Toqtabaev, QR Energetıka birinshi vıse-mınıstri Mahambet Dosmuhambetovter baıandama jasady. «KAZENERGY» qaýymdastyǵynyń bas dırektory Bolat Aqsholaqov pen oblystyq máslıhat depýtattary, iri kásiporyn basshylary da talqylaýǵa qatysty. «Embimunaıgaz» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Rysty Tasmaǵambetova men «Atameken» UKP aımaqtyq keńesiniń tóraıymy, oblystyq máslıhat depýtaty Álııa Bekqojıeva taqyrypqa qatysty pikirlerin aıtty.
«Tek munaı men gaz ónimi arqyly bizdiń elimizdiń ishki óniminiń 20 paıyzy, eksporttyq kiristiń 60 paıyzy, ulttyq qordyń 99 paıyzy qarastyrylady, - dedi Májilis depýtaty Baqtyqoja Izmuhambetov. – Sondyqtan jer qoınaýyn paıdalanýǵa qatysty daıyndalyp jatqan Kodeks jobasy asa mańyzdy».
Kún tártibindegi máseleden Atyraý oblysyndaǵy ekologııalyq ahýal da tys qalǵan joq. Oblystyq ekologııa departamentiniń basshysy Qabıjan Qapanov Májilis depýtattaryna óńirdegi jaǵdaıdy baıandady. «Oblysta munaı-gaz salasynda birneshe iri jobalar júzege asyp jatyr. Bul óz kezeginde qorshaǵan ortaǵa áser etpeı qoımaıdy, - dedi ol. - 2015 jyly aýaǵa tastalatyn lastaǵysh zattardyń jalpy kólemi 160 myń tonna bolsa, 2016 jyly 177 myńǵa ósken. Aýa lastanýynyń negizgi sebebiniń biri – munaı-gaz óndirý mekemelerimen alaýlarda ilespe gazdyń janýy. Bul problema búginge deıin sheshimin tappaı keledi. Jyl basynan beri 386 mln sharshy metr ilespe gaz jaǵyldy. Ekinshi másele – departament júrgizgen tekserý kezinde jekelegen munaı kompanııalarynyń ilespe ýly gazdy atmosferaǵa jaqpaı, shıkileı jiberý jáne aýada ruqsatsyz jaǵý derekteri anyqtaldy».
Atyraýlyq ekologtardy Kaspıı teńiziniń sý basý aımaqtarynda ornalasqan apatty jaǵdaılardaǵy munaı uńǵymalary da alańdatady. Búgingi kúni olardyń naqty esebi joq. Sońǵy jyldary salaǵa qarajat az qaralǵandyqtan, aýa sapasyn zertteıtin qural-jabdyqtardyń tozyǵy jetken edi. Bıyl oblys ákimi Nurlan Noǵaevtyń qoldaýymen 100 mln teńge bólinip, jyljymaly zerthanaǵa, jańa jabdyqtarǵa qol jetkizý múmkindigi týdy.
«Jergilikti atqarýshy bılik tótenshe jaǵdaılar kezinde jedel áreket etý úshin ekologııalyq monıtorıng júrgize almaı otyr», - degen oblys ákimi N.Noǵaev «Qazgıdromet» mekemesinen ekologııalyq monıtorıngke monopolııany alyp tastaý týraly usynys aıtty.
Jer qoınaýyn paıdalaný týraly zańnamaǵa engiziletin ózgerister kómirsýtegi shıkizatyn geologııalyq barlaý men óndirýge ınvestısııalar salýdy yntalandyrýǵa baǵytalǵan jáne memlekettik baqylaý men memleket múddelerin qorǵaýdy saqtaı otyryp, jer qoınaýyn paıdalaný salasynda ózara árekettesý rásimderin jeńildetýdi kózdeıdi. Jer qoınaýyn paıdalanýshylar talqyǵa túsken Kodeks jobasyna qatysty usynystaryn ortaǵa saldy.
Baqytgúl BABASh,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ
