«Financial Times» gazetine bergen suhbatynda Kadzýo ózine yqpal etken jazýshylar dep: Djeın Ostın, apaly-sińilili Bronte, Tolstoı, Chehov, Hemıngýeı, Kerýak pen Meılardy ataǵan. «Guardian» basylymy ádebıet synshysy Stıven Peıdjdiń «sezim qýaty men ıntellektýaldy qyzyǵýshylyǵy onyń prozasynyń eń basty qasıeti» degen pikirin keltiripti. «Independent» gazeti bolsa, Isıgýro Nobel syılyǵyn alǵan kezde quttyqtaǵan habarlamasynda ony Brıtanııanyń eń iri romanısteriniń qataryna kirgizgen.
Kadzýo Isıgýro týraly orys jazýshysy, ádebıet synshysy Aleksandr Genıs bylaı depti:
– Bir jazýshyny túsiný úshin oǵan deıingi qalamgerlermen salystyrsaq jetedi. О́ıtkeni burynǵylardy taldap, tarazylap úlgerdik. Ádebıet synshylarynyń bul «ádisinde» turǵan eshteńe joq. Tek shekten tys salystyrýmen áýestenip, syńarjaq pikirdi qyzyqtap ketpese bolǵany. Shklovskıı aıtqandaı, jazýshy jegenimen emes, qorytqanymen qorektenedi. Sondyqtan annologııaǵa ádebıette árqashan oryn bar. Shved akademııasynyń turaqty hatshysy Sara Danıýs ta: «Djeın Ostın men Frans Kafkany aralastyryp, oǵan azdap Prýsty qossańyz, Kadzýo Isıgýro shyǵady» dep aıtyp úlgeripti. Men oǵan japon klassıgi Tanıdzakıdi qosar edim. Áıtpese sheber jazylǵan «Maıda qar» romany sonshalyqty sátti shyqpas edi. Menińshe, onyń shyǵarmalarynda turaqty ıngredıentter joq. Isıgýro basqalardy aıtpaǵanda, ózine de uqsaı bermeıdi. Qaıtalaý – Isıgýronyń fobııasy bolsa, ár túrli bolý – onyń kredosy. «Baıansyz álem sýretshisi» romanynda jazýshynyń osy ustanymyn ańǵartatyn moıyndaý bar. Onyń bir keıipkeri: «Takeda sheberhanasynda alǵan tájirıbem kóptiń artynan soqyr senimmen ilespeı, meni jetelep kele jatqan jol durys pa dep salqyn aqylmen oılaýdy úıretti. Eger men sizderdi bir nársege sendirgim kelse, ol taptaýryn jolmen júrmeý» deıtin.
Isıgýronyń ózgeshe bolýyna onyń bıografııasy da áser etti. Nagasakıde týǵan jazýshy jeti jasynda áke-sheshesimen birge Brıtanııanyń bir provınsııasyna qonys aýdarady. Ol aımaqta Isıgýronyń otbasynan basqa Qıyr Shyǵystyń adamdary joq bolatyn. Onyń tuńǵysh kitabynyń týystary men ózine belgisiz aımaq týraly bolýy zańdy edi. «Baıansyz álemniń sýretshisi» romany jıyrmasynshy ǵasyrdaǵy eń úzdik japon romandarynyń úlgisinde jazylǵan. Bosań, názik sıýjetti, ımpressıonıstik detaldary túısik arqyly dóp tıip otyrady. Romannyń óne boıyndaǵy dúnıege kózqarasy aıasynda jaıylyp jatqan avtor obrazy men ózindik áńgime aıtý stıli erekshe. Solaı bola tura, barlyq shyǵarmalarynda naqty ýaqyt bar. Soǵysqa deıingi jáne soǵystan keıingi Japonııa. Onyń romandary aǵylshyn tilinde jazyldy degenge sený qıyn. Tipti, japon synshylary: «Isıgýro japon tilinde suhbat bermeýinde bir qýlyq bar» degen bolatyn. Brıtan aralyna jaraspaıtyn tegimen ony aǵylshyn jazýshysy deýge taǵy bolmaıtyndaı. Onyń japon bolýy, árqashan jaǵdaıdan syrt, derbes oılaýǵa zor múmkindik beredi. Sol artyqshylyǵy eń dańqty «Qalǵan kún» romanyn jazýǵa sep boldy. Bul romany úshin Býker syılyǵyn alǵan kezde, aǵylshyn synshylary: «Bir urpaqqa júk bolatyn naǵyz aǵylshyn romany jazyldy. Avtory – Kadzýo Isıgýro» dep jazǵan.
О́zin qaıtalaýdy múlde unatpaıtyn Isıgýro budan keıingi romandaryn psıhologııalyq trıller hám ǵylymı fantastıkamen ushtastyryp jazdy. Janrynyń san alýandyǵy, ylǵı qyrnap-jonyp otyrsa da qýatynan aıyrylmaǵan, esesine birden kózge urmaıtyn alapat sezimi Shved akademııasyn Nobelge laıyqty qalamger ekenine sendirdi. Osyǵan deıin ádebıettiń eń basty syılyǵyna ıe bolǵan áriptesterine qaraǵanda laýreattyǵy eshqandaı daý týdyrmaıtyn naǵyz jazýshy.
Daıyndaǵan
Baǵashar TURSYNBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»
