Biraz buryn bizdiń «Egemen Qazaqstan» gazetiniń birinshi betinde bir sýret jarııalanǵan-dy. Onda Elbasy Qazaqstanǵa arnaıy kelgen Rım Papasy II Ioann Pavelge tamasha bir óner týyndysyn tartý etip, ony mártebeli qonaq yqylaspen qabyl alyp otyrǵany beınelengen. Bul sýret Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń múshesi, talǵampaz qylqalam sheberi О́mirbek Jubanııazovtiń «Kezdesý» atty týyndysy bolatyn. Balbal tastyń túbinde syrlasyp otyrǵan qyz ben jigit... Osy sýretke qarap otyryp, «Siz de bizdeı bolǵansyz, biz de sizdeı bolarmyz» deıtin babalardan qalǵan támsil eske túsedi. Bul ǵashyqtardyń ǵana kezdesýi emes, bir kezdegi belgili bir bekke qoıylǵan tas músin túbindegi dáýirlerdiń de toǵysýy dep bilińiz. Bir-birine yntyq jandardyń tóbesinde qalyqtaǵan qus baq bolyp qonar ma eken?
Sýretshiniń «Sultan Beıbarys» pen «Mámlúkter», «Qasıetti jer», Qozy men Baıan», «Kámelet» atty jumystary ulttyq beıneleý óneriniń qorjynyndaǵy shoqtyǵy bıik shyǵarmalar sanatynda. Al «Mámlúkter» kartınasy Katar sheıhyna tartý etilse, Rım Papasyna syılanǵan týyndy Vatıkan mýzeı qoryna qosylǵany bizge de mártebe.
«Qozy men Baıan» da О́mirbektiń ónerden óz enshisin daýlamaı alatyn daryn ekenin dáleldeıtin týyndy. Alystaǵy alyp shynardy saıalaǵan, saǵym syndy ýaqyttyń tasasyndaǵy ǵashyqtardy sýretker múlde basqa qyrynan kórsetken. Býaldyrlanyp baryp beri jaqyndaıtyn saıyn daladaǵy qasqa kúreń men aqboz at mazasyz jer tarpyp, tabıǵatpen tutasyp baryp, bútin bir taǵdyrlardy kóz aldyńa ákeledi.
Qalaı desek te, sýretshi tektilikke táý etip, saıyn dalany erkin jaılaǵan erjúrek tarıhymyzdy qalǵyp ketken sátinen qaıta qalamymen «túrtip» oıatyp, ulttyq óner deıtin aýylǵa úıirip qosyp jatqandaı áser qaldyrady. Ejelgi el men qazirgi týǵan jer súıispenshilikpen, eljandylyqpen Jubanııazovtiń sýret bolyp tógilip jatqanyn kórip, jan saraıyńnan jyly lep ótkendeı kúı keshesiń. Bul «Kósh», «Jolaýshy» týyndylarynan keıin týǵan oılar.
Ýaqyttyń qoınaýlarynan sýyryp alǵandaı sıýjetter daryndy sýretshiniń ultymyzdyń etnografııalyq, genetıkalyq ereksheligine endeı alatyn zerdeliligin de pash etedi.
Jubanııazovtiń jumystarynda asyltuqymdy tulparlar, botaly túıeler laıyqty oryn alǵan. Onyń da óz jóni bar. Sýretshiniń paıymynsha, jylqy minezdi qazaqtyń ulttyq brendi sáıgúlik bolýy tıis.
«Basty taqyrybym – ata joly, kesheden búginge jetken tarıh kerýeni. Sýretshi de ǵalymnan kem emes. Jumysqa kirispes buryn qanshama zertteý júrgizedi», deıtin Jubanııazovtiń sózinde tıtteı de jasandylyq joq.
Jubanııazovtiń «Kenesary han» sýreti qazir kóptegen kitaptardyń muqabalaryn kórkemdep júr. Reseı baspalary da qajetine paıdalanyp júrgenin aıta ketýge bolady. Al týyndynyń túpnusqasy hannyń urpaǵy – Nápýsa Ázimhanqyzynyń jeke qorynda eken.
О́nertanýshylar О́.Jubanııazovtiń ózine tán ereksheligi – kórkem týyndylarynyń kópshiligi landshafty bir jazyq boıymen bederlenýi deıdi.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
